Offerte aanvragen
Spoed SectorenCarrières Over ons Blog Neem contact op
Bureau bij een raam met een laptop, een opengeslagen notitieboek en twee koppen koffie

Het verwerkingsregister: de systemen, locaties en bewaartermijnen die de IT invult

Een verwerkingsregister is van de organisatie, niet van de IT-afdeling. Maar een register zonder de IT is een lijst bedoelingen: welke systemen een verwerking draagt, waar de gegevens staan, wie ze ontvangt en hoe lang ze werkelijk blijven bestaan, weet alleen wie de omgeving beheert. Dit artikel gaat over die kolommen en hoe je ze actueel houdt.

6 min lezen Geschreven door het team van ITproposal
Kort antwoord

Het verwerkingsregister is verplicht voor vrijwel elke organisatie met personeel, en hoort bij de verwerkingsverantwoordelijke. De uitzondering voor kleine organisaties geldt niet als je structureel verwerkt, en salarisadministratie is structureel.

De IT vult de kolommen die over de werkelijkheid gaan: welke systemen, welke leveranciers en subverwerkers, waar de gegevens en back-ups staan, welke bewaartermijn technisch is ingesteld en welke maatregelen er draaien.

Een register veroudert bij elke nieuwe applicatie en elke nieuwe koppeling. Koppel bijwerken aan je wijzigingsproces. Doel, grondslag en de juridische afweging zijn niet van de IT; wij zijn geen jurist.

Wat een verwerkingsregister is, en van wie

Artikel 30 van de AVG verplicht de verwerkingsverantwoordelijke tot een register van de verwerkingsactiviteiten: een overzicht per verwerking van wat je met persoonsgegevens doet. De Autoriteit Persoonsgegevens kan het opvragen, en in België de Gegevensbeschermingsautoriteit. Het is ook het document dat je zelf het eerst nodig hebt bij een datalek, een inzageverzoek of een nieuwe leverancier.

Er is een uitzondering voor organisaties met minder dan 250 medewerkers, maar die geldt niet als de verwerking een risico inhoudt, niet incidenteel is of bijzondere gegevens betreft. Personeels- en salarisadministratie is structureel, dus in de praktijk heeft bijna elke organisatie met personeel een verwerkingsregister nodig.

Het register is ingedeeld per verwerking, niet per systeem: “salarisadministratie”, “werving”, “klantenservice”, “camerabewaking”. Dat is de taal van het proces. De IT denkt in systemen: het HR-pakket, de mailomgeving, de ticketdienst. Het werk van de IT is die twee aan elkaar te koppelen, en dat is het deel dat in de meeste registers ontbreekt.

Welke kolommen in het verwerkingsregister de IT invult

De wet noemt een vaste set gegevens per verwerking. Een deel daarvan komt van de proceseigenaar of de privacyverantwoordelijke, een deel kan alleen de IT eerlijk invullen:

  • Van het proces: het doel, de categorieën betrokkenen (medewerkers, klanten, sollicitanten) en de categorieën persoonsgegevens, en in de praktijk ook de grondslag.
  • Van de IT: de categorieën ontvangers, waaronder elke clouddienst en leverancier die de gegevens verwerkt; doorgifte naar landen buiten de Europese Economische Ruimte; de bewaartermijnen zoals ze technisch zijn ingesteld; en een algemene beschrijving van de technische en organisatorische beveiligingsmaatregelen.

Een paar kolommen staan niet in de wet maar maken het register bruikbaar, en ook die komen van de IT: het systeem of de applicatie, de opslaglocatie van gegevens en back-ups, de leverancier en of er een verwerkersovereenkomst is, en welke rollen toegang hebben. Zonder die kolommen kun je bij een lek niet binnen een paar uur zeggen welke verwerkingen geraakt zijn.

Van systemenlijst naar verwerking

Begin niet met een leeg register maar met de lijst die je al hebt: het assetregister, de applicatielijst of het overzicht van licenties. Vul dat aan met wat er buiten het zicht is gekomen:

  • Applicaties die via single sign-on inloggen. De lijst met gekoppelde applicaties in je identiteitsomgeving, zoals de enterprise-applicaties in Microsoft Entra ID, toont vaak diensten die niemand in een register heeft gezet.
  • Abonnementen op facturen en creditcards. Een gratis proef die een betaald abonnement werd, met klantgegevens erin.
  • Koppelingen. Elke koppeling tussen twee systemen is een plek waar gegevens worden doorgegeven, soms naar een derde partij in het midden.

Maak dan een koppeltabel: elke verwerking verwijst naar de systemen die haar dragen, en elk systeem naar de verwerkingen die het draagt. De mailomgeving zit in bijna elke verwerking; het HR-pakket in een handvol. Die tabel is wat het register verbindt met de werkelijkheid, en met de afspraken die je met elke leverancier hebt, zoals beschreven in ons artikel over de verwerkersovereenkomst met je IT-leverancier.

Bewaartermijnen: wat er staat en wat er gebeurt

Bij bewaartermijnen is het verschil tussen het register en de werkelijkheid het grootst. Het register zegt dat sollicitatiegegevens na een vaste termijn worden verwijderd; de werkelijkheid is dat ze in een gedeelde mailbox, een exportbestand en drie jaar aan back-ups staan.

Vul de kolom daarom met wat er technisch is ingesteld, per plek:

  • In het systeem zelf: verwijdert het automatisch, of moet iemand het doen, en wordt een record echt verwijderd of alleen verborgen.
  • In mail en documenten: is er een bewaarbeleid ingesteld, of blijft alles staan.
  • In back-ups: hoe lang die bewaard worden. Een verwijderd record leeft door tot de laatste back-up waarin het staat is verlopen, en dat hoort in het register te staan.
  • In logbestanden en exports: vaak de vergeten kopieën.

Klopt de ingestelde termijn niet met wat het proces vraagt, dan is dat geen fout in het register maar een taak voor de IT. Hoe je gegevens en dragers aan het einde aantoonbaar verwijdert, staat bij datavernietiging en veilig wissen.

Locaties, ontvangers en doorgifte

“De gegevens staan in de cloud” is geen locatie. Voor het register wil je per systeem weten:

  • In welke regio de gegevens staan, en of dat een instelling is die je zelf hebt gekozen of een standaard van de leverancier. Voor Microsoft 365 staat de datalocatie van je tenant in het beheercentrum.
  • Waar de back-ups en de herstelkopieën staan, want die kunnen in een andere regio of bij een andere partij liggen dan de hoofdgegevens.
  • Vanuit welke landen ondersteuning wordt gegeven. Een helpdesk buiten de Europese Economische Ruimte die bij de gegevens kan, is ook doorgifte.
  • Welke subverwerkers er zijn. De leverancier hoort die lijst te kunnen geven, met hun locaties.

Vraag deze gegevens bij elke nieuwe leverancier op vóór het contract, en zet ze dan meteen in het register. Achteraf uitzoeken kost meer tijd en levert minder zekere antwoorden op.

Bijhouden: het register veroudert bij elke wijziging

Een verwerkingsregister dat één keer is ingevuld, is na een jaar een historisch document. Elke nieuwe applicatie, elke nieuwe koppeling, een leverancier die van datacenter wisselt of een bewaarbeleid dat wordt aangepast, verandert een regel.

  • Koppel het aan je wijzigingsproces. Een wijzigingsverzoek dat een nieuw systeem of een nieuwe gegevensstroom introduceert, heeft een vaste vraag: welke regel in het register verandert hierdoor.
  • Leg vast wie welke kolom bijhoudt. De proceseigenaar het doel en de betrokkenen, de IT de systemen, locaties, termijnen en maatregelen.
  • Plan een vaste controle. Een keer per jaar de koppeltabel naast de werkelijke applicatielijst leggen vindt wat er tussendoor is gekomen.
  • Bewaar de versies. Met een datum per wijziging kun je laten zien hoe het register er op een bepaald moment uitzag, en dat is precies wat er bij een incident gevraagd wordt.

Een spreadsheet is voor een kleine organisatie genoeg, zolang er een eigenaar is en een versiegeschiedenis. Software helpt pas als iemand het bijhouden al als gewoonte heeft.

Waar ons werk ophoudt

Wat wij doen. Voor de omgevingen die wij leveren, inrichten of beheren, leveren wij de IT-kolommen van het verwerkingsregister aan: de systemen en de koppeltabel, de leveranciers en subverwerkers voor zover wij ze kennen, de opslaglocaties van gegevens en back-ups, de bewaartermijnen zoals ze technisch zijn ingesteld en een beschrijving van de beveiligingsmaatregelen. Bij wijzigingen die wij doorvoeren, melden wij welke regel verandert. Wij werken onder ISO/IEC 27001; dat beschrijft hoe wij werken, geen oordeel over jouw verwerkingen.

Wat wij niet doen. Wij zijn geen jurist en geen functionaris gegevensbescherming. Wij bepalen geen doelen, grondslagen of wettelijke bewaartermijnen, wij beoordelen niet of een verwerking rechtmatig is, en wij verklaren niet dat een register volledig of AVG-proof is. Het register is van de verwerkingsverantwoordelijke; de juridische inhoud hoort bij je privacyverantwoordelijke, je functionaris gegevensbescherming of een privacyjurist.

Veelgesteld

Vragen die we hierover krijgen

De vijf die het vaakst terugkomen.

Wat is een verwerkingsregister?

Een verwerkingsregister is een overzicht van alle verwerkingen van persoonsgegevens in een organisatie, met per verwerking onder meer het doel, de betrokkenen, de soorten gegevens, de ontvangers, de bewaartermijnen en de beveiligingsmaatregelen. Het is verplicht onder artikel 30 van de AVG en kan door de toezichthouder worden opgevraagd.

Is een verwerkingsregister verplicht voor kleine organisaties?

In de praktijk bijna altijd. De uitzondering voor organisaties met minder dan 250 medewerkers geldt niet als een verwerking niet incidenteel is, een risico inhoudt of bijzondere gegevens betreft. Personeels- en salarisadministratie is structureel, dus wie personeel heeft, heeft vrijwel zeker een register nodig. Twijfel je, leg de vraag dan voor aan een privacyjurist.

Wat moet er in een verwerkingsregister staan?

De wet vraagt per verwerking de contactgegevens van de verantwoordelijke, het doel, de categorieën betrokkenen en persoonsgegevens, de ontvangers, doorgifte buiten de EER, de bewaartermijnen en een beschrijving van de beveiligingsmaatregelen. Voeg daar het systeem, de opslaglocatie en de leverancier aan toe, anders is het register bij een incident weinig waard.

Wie houdt het verwerkingsregister bij?

Het register is van de verwerkingsverantwoordelijke, en meestal coördineert een privacyverantwoordelijke of functionaris gegevensbescherming het. De inhoud komt van meerdere kanten: proceseigenaren leveren doel en betrokkenen, de IT de systemen, locaties, bewaartermijnen en maatregelen. Leg per kolom vast wie hem bijhoudt.

Kunnen jullie ons verwerkingsregister opstellen of controleren?

Wij leveren de IT-kolommen aan voor de systemen die wij beheren en houden die bij als er iets verandert. Wij stellen geen register juridisch op en controleren niet of het volledig of rechtmatig is: wij zijn geen jurist en geen functionaris gegevensbescherming. Dat deel hoort bij je eigen privacyverantwoordelijke of een privacyjurist.

Zullen we de IT-kolommen van je register invullen?

Wij zetten de systemen, locaties, leveranciers en ingestelde bewaartermijnen naast je verwerkingsregister en laten zien waar het afwijkt. De juridische inhoud blijft bij je privacyverantwoordelijke.

Praktische IT-kennis in je inbox

Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.

We gebruiken je adres alleen voor de nieuwsbrief. Zie ons privacybeleid.

Offerte aanvragen Bellen