Offerte aanvragen
Spoed SectorenCarrières Over ons Blog Neem contact op
Twee collega’s aan een tafel met een laptop tussen hen in, in een warm verlicht kantoor

De verwerkersovereenkomst met je IT-leverancier: wat erin hoort

Een verwerkersovereenkomst met je IT-leverancier is in een middag getekend, vaak op het model van de leverancier zelf. Wat het document waard is, staat in de bijlagen: welke gegevens hij ziet, via welke systemen, met welke subverwerkers, en wat er met de back-ups gebeurt als je vertrekt. Dit is wat de IT daarvoor moet aanleveren.

7 min lezen Geschreven door het team van ITproposal
Kort antwoord

Een IT-leverancier met beheerrechten is bijna altijd verwerker, ook als hij nooit in je gegevens kijkt: dat hij erbij kán, is genoeg.

De AVG schrijft voor wat er minimaal in een verwerkersovereenkomst staat. Het werk zit in de bijlagen: welke systemen, welke subverwerkers, welke maatregelen, en die vult de IT in en geen model.

Leg vast hoe snel een datalek bij jou binnenkomt en wat er met back-ups en teruggegeven apparaten gebeurt. Laat de overeenkomst daarna juridisch toetsen; dat doen wij niet.

Wanneer je IT-leverancier verwerker is

Een verwerker verwerkt persoonsgegevens in opdracht van een ander: de verwerkingsverantwoordelijke, en dat ben jij. Bij IT-beheer is dat bijna altijd het geval, ook als het nooit de bedoeling is dat de leverancier in je gegevens kijkt. Wie beheerdersrechten heeft op je Microsoft 365-omgeving, je fileserver of je back-up, kán bij de mailboxen, de personeelsmap en de klantenlijst. Die mogelijkheid is genoeg.

  • Managed IT en servicedesk: verwerker. Beheerrechten, wachtwoorden resetten en meekijken op het scherm van een gebruiker geven allemaal toegang tot persoonsgegevens.
  • Back-up en cloudopslag: verwerker. De leverancier bewaart een kopie van alles wat er op je systemen staat.
  • Hardwarelevering: meestal niet, want een nieuwe laptop in een doos bevat geen gegevens. Wel zodra de leverancier apparaten voor je inricht met gebruikersprofielen, of oude apparaten terugneemt en wist: op die schijven staat wat er op je werkplekken stond.
  • Een monteur die kabel trekt of een accesspoint ophangt: doorgaans niet, zolang hij nergens op kan inloggen.

Twijfel je, stel dan niet de vraag wat de leverancier doet, maar waar hij bij kan. “Wij kijken nooit in jullie mail” is een belofte; een beheeraccount met toegang tot alle mailboxen is een feit.

Wat er in een verwerkersovereenkomst hoort

Artikel 28 van de AVG schrijft voor wat er minimaal in een verwerkersovereenkomst staat. Het zijn minder punten dan de modellen doen vermoeden, en bij bijna elk punt hoort een technisch antwoord:

  • Onderwerp, duur, aard en doel van de verwerking, de soorten persoonsgegevens en de categorieën betrokkenen.
  • Alleen op jouw schriftelijke instructie: de leverancier gebruikt de gegevens niet voor eigen doeleinden.
  • Geheimhouding voor iedereen bij de leverancier die bij de gegevens kan.
  • Passende beveiligingsmaatregelen, zoals artikel 32 die eist.
  • Regels voor subverwerkers: wie de leverancier mag inschakelen en onder welke voorwaarden.
  • Hulp bij verzoeken van betrokkenen, zoals inzage of verwijdering, en bij beveiliging, datalekken en een DPIA.
  • Teruggeven of wissen aan het einde van de dienst.
  • Informatie en audits om aan te tonen dat de afspraken worden nageleefd.

De overeenkomst moet schriftelijk zijn, en elektronisch mag ook. Het model van de leverancier, dat van een brancheorganisatie of de standaardbepalingen die de Europese Commissie hiervoor heeft vastgesteld, zijn alle drie een redelijk vertrekpunt. Ontbreekt de overeenkomst helemaal, dan voldoe je niet aan de AVG, en je leverancier ook niet.

Wat geen model kan invullen, is jouw omgeving. Daarom zit het werk in de bijlagen, en daarover gaat de rest van dit artikel.

De bijlage die het werk doet: welke gegevens, via welke systemen

Bijna elke verwerkersovereenkomst heeft een bijlage met de gegevens en de betrokkenen. Daar staat dan “naam, adres, e-mailadres; medewerkers en klanten”. Dat klopt, en het helpt niemand. Laat de leverancier per systeem aangeven waar hij bij kan:

  • De werkplekomgeving: mailboxen, OneDrive, Teams en SharePoint, en met welke rechten.
  • Fileservers en gedeelde mappen, inclusief die van HR en de administratie.
  • Back-ups: van welke systemen, waar ze staan en hoe lang ze bewaard blijven.
  • Beheer op afstand: de software waarmee de leverancier op werkplekken meekijkt en bestanden kan zien.
  • Zijn eigen ticketsysteem: meldingen bevatten namen, telefoonnummers en soms een schermafbeelding vol klantgegevens.

Twee soorten gegevens verdienen een eigen regel: gezondheidsgegevens in verzuimdossiers en burgerservicenummers in de salarisadministratie. Staan die op een systeem waar de leverancier bij kan, dan hoort dat in de bijlage, en dan ligt de lat voor de beveiliging hoger.

Dit overzicht is meteen de basis voor je eigen verwerkingsregister. Een leverancier die het niet kan opstellen, weet niet waar hij bij kan, en dat is een antwoord op zich.

Subverwerkers: de lijst die je leverancier moet kunnen geven

Een IT-leverancier werkt zelden alleen. De werkplekomgeving draait bij Microsoft, de back-up bij een opslagdienst, het beheer loopt via de tool van een derde en de meldingen staan in een ticketsysteem in de cloud. Al die partijen zijn subverwerker zodra er persoonsgegevens van jou langskomen.

  • Een actuele lijst met per subverwerker de naam, de dienst en het land waar de gegevens staan of van waaruit ze worden benaderd.
  • Toestemming: per subverwerker, of algemeen met een melding vooraf bij elke wijziging en een termijn om bezwaar te maken. Algemene toestemming is gebruikelijk; zonder melding vooraf is ze een blanco cheque.
  • Dezelfde plichten doorgegeven: de subverwerker krijgt dezelfde afspraken opgelegd, en je leverancier blijft tegenover jou verantwoordelijk.
  • Doorgifte buiten de EER: slaat een subverwerker gegevens buiten de Europese Economische Ruimte op, of kan iemand er van daaruit bij, dan is dat een doorgifte en is er een grondslag nodig, zoals een adequaatheidsbesluit of standaardcontractbepalingen. Toegang op afstand telt mee, ook als de gegevens zelf in Europa staan.

De vraag die het meeste oplevert is concreet: “Wie, buiten jullie eigen medewerkers, kan bij onze gegevens, en vanuit welk land?”

Beveiligingsmaatregelen en audits: wat een certificaat bewijst

De AVG eist “passende technische en organisatorische maatregelen”, en de meeste overeenkomsten verwijzen daarvoor naar een bijlage. Een bijlage die alleen die zin herhaalt, is geen bijlage. Wat er concreet in hoort:

  • Meervoudige verificatie op elk beheeraccount.
  • Beheerrechten per persoon en niet gedeeld, ingetrokken op de dag dat iemand vertrekt.
  • Logging van beheerhandelingen, en hoe lang die logboeken bewaard blijven.
  • Versleuteling van back-ups en van laptops.
  • Een geheimhoudingsverklaring voor medewerkers, en hoe zij worden geselecteerd.
  • Een hersteltest van de back-up met een vaste frequentie.

Het auditrecht staat in de wet, maar een eigen audit bij je leverancier is voor de meeste MKB-organisaties niet haalbaar. Daarom accepteren veel overeenkomsten een certificaat of een onafhankelijk rapport als eerste bewijs. Een ISO/IEC 27001-certificaat zegt dat de leverancier een werkend managementsysteem voor informatiebeveiliging heeft. Het zegt niet vanzelf dat de dienst die jij afneemt binnen de scope valt: vraag naar de scope van het certificaat en naar de verklaring van toepasselijkheid. Wat daarin staat, lees je in onze ISO 27001-checklist.

Datalekken, back-ups en het einde van de samenwerking

Bij een datalek meldt de verwerker aan jou, niet aan de Autoriteit Persoonsgegevens. De AVG zegt dat dat zonder onredelijke vertraging gebeurt. Jij moet daarna binnen 72 uur melden, en dat lukt alleen als de feiten snel en compleet binnenkomen. Leg daarom een termijn in uren vast in plaats van “onverwijld”, en wat de melding moet bevatten: welke systemen, welke accounts, welke periode, welke gegevens en wat er al is gedaan. Waarom juist die vragen, staat in ons artikel wat is een datalek.

Aan het einde moet de leverancier de gegevens teruggeven of wissen. Dat klinkt eenvoudig tot je aan de back-ups denkt: die hebben een bewaartermijn, en je gegevens staan er nog in als de dienst al is beëindigd. Leg vast of die back-ups vervroegd worden gewist of tot het einde van hun termijn blijven staan, en dat ze tot die tijd net zo beschermd blijven. Vraag om een schriftelijke bevestiging zodra alles weg is.

Teruggegeven apparaten horen hier ook bij. Neemt de leverancier laptops of servers terug, leg dan vast met welke methode ze worden gewist en dat je per serienummer een verklaring krijgt. Een schijf die “opnieuw is geformatteerd”, is niet gewist.

Waar ons werk ophoudt

Wat wij doen. Wij leveren de technische kant van een verwerkersovereenkomst: per systeem een overzicht van de gegevens waar wij bij kunnen, de lijst van subverwerkers met hun land, een beschrijving van de maatregelen die we werkelijk nemen, incidentmeldingen met de feiten erbij, en wissen met een verklaring per apparaat. Wij zijn ISO/IEC 27001-gecertificeerd, en dat beschrijft hoe wij werken; het is geen oordeel over jouw overeenkomst.

Wat wij niet doen. Wij zijn geen jurist, geen advocaat en geen functionaris gegevensbescherming. Wij toetsen een verwerkersovereenkomst niet juridisch, ook niet die van een andere leverancier, en wij stellen niet vast of een verwerking een grondslag heeft of welke partij verwerkingsverantwoordelijke is. Laat de verwerkersovereenkomst juridisch toetsen voordat je tekent.

Veelgesteld

Vragen die we hierover krijgen

De vijf die het vaakst terugkomen.

Wat is een verwerkersovereenkomst?

Een verwerkersovereenkomst is de afspraak tussen een organisatie en een partij die in haar opdracht persoonsgegevens verwerkt, zoals een IT-leverancier. Artikel 28 van de AVG schrijft voor wat erin moet staan: welke gegevens, voor welk doel, welke beveiliging, welke subverwerkers en wat er aan het einde met de gegevens gebeurt. De overeenkomst mag elektronisch worden gesloten.

Is een verwerkersovereenkomst verplicht?

Ja, zodra een partij in jouw opdracht persoonsgegevens verwerkt. Bij IT-beheer is dat vrijwel altijd zo, omdat beheerrechten toegang geven tot mailboxen, bestanden en back-ups, ook als de leverancier daar nooit in kijkt. Zonder overeenkomst voldoen beide partijen niet aan de AVG.

Wie stelt de verwerkersovereenkomst op?

Dat mag elk van beide partijen zijn. Vaak gebruikt de leverancier zijn eigen model of dat van een brancheorganisatie, en de Europese Commissie heeft er standaardbepalingen voor vastgesteld. Belangrijker dan wiens model het is, zijn de bijlagen: welke systemen, welke subverwerkers en welke maatregelen, en die moet de leverancier voor jouw omgeving invullen.

Is een hardwareleverancier ook verwerker?

Meestal niet bij het leveren van nieuwe apparaten, want daar staan geen gegevens op. Dat verandert zodra de leverancier apparaten voor je inricht met gebruikersprofielen of oude apparaten terugneemt en wist. Dan komt hij bij persoonsgegevens en hoort er een verwerkersovereenkomst bij, met afspraken over de wismethode en een verklaring per apparaat.

Kunnen jullie onze verwerkersovereenkomst juridisch beoordelen?

Nee. Wij zijn geen jurist en geen functionaris gegevensbescherming, en wij toetsen geen overeenkomsten juridisch, ook niet die van een andere leverancier. Wat wij wel doen, is de technische bijlagen invullen of uitleggen: welke systemen, welke subverwerkers en welke maatregelen. Laat de overeenkomst zelf toetsen door een jurist voordat je tekent.

Verwante diensten

Verder lezen

Wat eraan raakt: het lek zelf, de norm en het beheer.

Zullen we de technische bijlagen met je doorlopen?

Stuur ons de verwerkersovereenkomst die je nu hebt. Wij laten zien welke systemen, subverwerkers en maatregelen er voor jouw omgeving in horen; de juridische toets laten we aan je jurist.

Praktische IT-kennis in je inbox

Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.

We gebruiken je adres alleen voor de nieuwsbrief. Zie ons privacybeleid.

Offerte aanvragen Bellen