
Umowa powierzenia danych z dostawcą IT: co powinna zawierać
Umowę powierzenia przetwarzania danych z dostawcą IT podpisuje się w jedno popołudnie, często na wzorze samego dostawcy. O wartości dokumentu decydują załączniki: jakie dane dostawca widzi, przez jakie systemy, z jakimi podwykonawcami i co dzieje się z backupami, gdy odchodzisz. Oto co musi do tego dostarczyć IT.
Dostawca IT z uprawnieniami administracyjnymi jest prawie zawsze podmiotem przetwarzającym, nawet jeśli nigdy nie zagląda do Twoich danych: wystarczy, że może.
RODO określa, co umowa powierzenia zawiera minimalnie. Praca tkwi w załącznikach: jakie systemy, jacy podwykonawcy, jakie środki, a wypełnia je IT, nie wzór.
Ustal, jak szybko naruszenie ochrony danych dotrze do Ciebie i co dzieje się z backupami i zwróconym sprzętem. Potem daj umowę do oceny prawnej; my tego nie robimy.
Kiedy dostawca IT jest podmiotem przetwarzającym
Podmiot przetwarzający przetwarza dane osobowe na zlecenie innego podmiotu, administratora danych, a nim jesteś Ty. Przy zarządzaniu IT jest tak prawie zawsze, nawet jeśli nigdy nie ma być tak, że dostawca zagląda do Twoich danych. Kto ma uprawnienia administracyjne do Twojego środowiska Microsoft 365, serwera plików lub backupu, może dotrzeć do skrzynek, folderu kadrowego i listy klientów. Ta możliwość wystarcza.
- Zarządzanie IT i service desk: podmiot przetwarzający. Uprawnienia administracyjne, resetowanie haseł i podgląd ekranu użytkownika dają dostęp do danych osobowych.
- Backup i przechowywanie w chmurze: podmiot przetwarzający. Dostawca przechowuje kopię wszystkiego, co leży na Twoich systemach.
- Dostawa sprzętu: zwykle nie, bo nowy laptop w pudełku nie zawiera danych. Tak, gdy dostawca konfiguruje dla Ciebie urządzenia z profilami użytkowników albo odbiera stare urządzenia i je kasuje: na tych dyskach jest to, co było na Twoich stanowiskach.
- Monter, który ciągnie kabel lub wiesza punkt dostępowy: co do zasady nie, o ile nigdzie nie może się zalogować.
Jeśli się wahasz, nie pytaj, co robi dostawca, tylko dokąd może dotrzeć. „Nigdy nie zaglądamy do waszej poczty” to obietnica; konto administracyjne z dostępem do wszystkich skrzynek to fakt.
Co powinna zawierać umowa powierzenia
Artykuł 28 RODO określa minimalną treść umowy powierzenia. Punktów jest mniej, niż sugerują wzory, a przy niemal każdym potrzebna jest odpowiedź techniczna:
- Przedmiot, czas trwania, charakter i cel przetwarzania, rodzaj danych osobowych i kategorie osób, których dane dotyczą.
- Tylko na Twoje udokumentowane polecenie: dostawca nie używa danych do własnych celów.
- Poufność dla każdego u dostawcy, kto ma dostęp do danych.
- Odpowiednie środki bezpieczeństwa, jak wymaga tego art. 32.
- Zasady dotyczące dalszych podmiotów przetwarzających: kogo dostawca może zaangażować i na jakich warunkach.
- Pomoc przy żądaniach osób, których dane dotyczą, jak dostęp lub usunięcie, oraz przy bezpieczeństwie, naruszeniach i DPIA.
- Zwrot lub usunięcie danych po zakończeniu usługi.
- Informacje i audyty, które wykażą, że ustalenia są przestrzegane.
Umowa musi być w formie dokumentowej lub pisemnej, a forma elektroniczna też jest możliwa. Wzór dostawcy, wzór organizacji branżowej albo standardowe klauzule ustanowione w tym celu przez Komisję Europejską to wszystko rozsądne punkty wyjścia. Gdy umowy nie ma wcale, nie spełniasz wymogów RODO, a Twój dostawca także nie.
Czego żaden wzór nie wypełni, to Twojego środowiska. Dlatego praca tkwi w załącznikach i o nich jest reszta tego artykułu.
Załącznik, który wykonuje pracę: jakie dane, przez jakie systemy
Prawie każda umowa powierzenia ma załącznik z danymi i osobami. Stoi tam „imię, nazwisko, adres, e-mail; pracownicy i klienci”. To prawda i nikomu nie pomaga. Niech dostawca wskaże dla każdego systemu, dokąd może dotrzeć:
- Środowisko pracy: skrzynki pocztowe, OneDrive, Teams i SharePoint oraz z jakimi uprawnieniami.
- Serwery plików i foldery współdzielone, w tym te z działu kadr i księgowości.
- Backupy: z jakich systemów, gdzie leżą i jak długo są przechowywane.
- Zarządzanie zdalne: oprogramowanie, którym dostawca podgląda stanowiska i może widzieć pliki.
- Jego własny system zgłoszeń: zgłoszenia zawierają imiona i nazwiska, numery telefonów, a czasem zrzut ekranu pełen danych klientów.
Dwa rodzaje danych zasługują na osobny wiersz: dane o zdrowiu w aktach absencji i numery PESEL w administracji płacowej. Jeśli leżą w systemie, do którego dostawca ma dostęp, powinno to być w załączniku, a poprzeczka dla zabezpieczeń idzie wtedy w górę.
To zestawienie jest od razu podstawą Twojego rejestru czynności przetwarzania. Dostawca, który go nie potrafi sporządzić, nie wie, dokąd może dotrzeć, i to jest odpowiedź sama w sobie.
Dalsi podwykonawcy przetwarzania: lista, którą dostawca musi umieć podać
Dostawca IT rzadko pracuje sam. Środowisko pracy działa u Microsoftu, backup w usłudze przechowywania, zarządzanie idzie przez narzędzie podmiotu trzeciego, a zgłoszenia leżą w systemie w chmurze. Wszystkie te podmioty są dalszymi podmiotami przetwarzającymi, gdy tylko przechodzą przez nie Twoje dane osobowe.
- Aktualna lista z nazwą każdego podwykonawcy, usługą i krajem, w którym dane leżą lub z którego są dostępne.
- Zgoda: na każdego podwykonawcę osobno albo ogólna, z powiadomieniem z góry o każdej zmianie i terminem na sprzeciw. Zgoda ogólna jest zwyczajowa; bez powiadomienia z góry jest czekiem in blanco.
- Te same obowiązki przekazane dalej: podwykonawca ma narzucone te same ustalenia, a Twój dostawca nadal odpowiada wobec Ciebie.
- Przekazywanie poza EOG: jeśli podwykonawca przechowuje dane poza Europejskim Obszarem Gospodarczym albo ktoś stamtąd może do nich sięgnąć, to jest przekazanie i potrzebna jest podstawa, na przykład decyzja stwierdzająca odpowiedni stopień ochrony albo standardowe klauzule umowne. Dostęp zdalny się liczy, nawet gdy same dane leżą w Europie.
Pytanie, które daje najwięcej, jest konkretne: „Kto poza Waszymi pracownikami może sięgnąć do naszych danych i z jakiego kraju?”
Środki bezpieczeństwa i audyty: co dowodzi certyfikat
RODO wymaga „odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych”, a większość umów odsyła w tej sprawie do załącznika. Załącznik, który powtarza tylko to zdanie, nie jest załącznikiem. Co konkretnie powinno w nim być:
- Uwierzytelnianie wieloskładnikowe na każdym koncie administracyjnym.
- Uprawnienia administracyjne nadane osobom, a nie współdzielone, cofane w dniu odejścia danej osoby.
- Logowanie czynności administracyjnych i jak długo logi są przechowywane.
- Szyfrowanie backupów i laptopów.
- Oświadczenie o poufności dla pracowników i sposób, w jaki są dobierani.
- Test odtwarzania backupu ze stałą częstotliwością.
Prawo do audytu jest w przepisach, ale własny audyt u dostawcy jest dla większości firm z sektora MŚP nieosiągalny. Dlatego wiele umów przyjmuje jako pierwszy dowód certyfikat albo niezależny raport. Certyfikat ISO/IEC 27001 mówi, że dostawca ma działający system zarządzania bezpieczeństwem informacji. Nie mówi sam z siebie, że usługa, którą bierzesz, mieści się w jego zakresie: zapytaj o zakres certyfikatu i o deklarację stosowania. Co w tym jest, przeczytasz na naszej stronie o ISO 27001 dla firm.
Naruszenia, backupy i koniec współpracy
Przy naruszeniu ochrony danych podmiot przetwarzający zgłasza je Tobie, a nie do Prezesa UODO. RODO mówi, że dzieje się to bez zbędnej zwłoki. Ty masz potem 72 godziny na zgłoszenie i uda się to tylko wtedy, gdy fakty przyjdą szybko i w komplecie. Dlatego ustal termin w godzinach zamiast „niezwłocznie” oraz to, co zgłoszenie ma zawierać: które systemy, które konta, jaki okres, jakie dane i co już zrobiono.
Na koniec dostawca musi zwrócić lub usunąć dane. Brzmi prosto, dopóki nie pomyślisz o backupach: mają okres przechowywania, a Twoje dane nadal w nich leżą, gdy usługa już się skończyła. Ustal, czy te backupy są usuwane wcześniej, czy zostają do końca swojego okresu, i że do tego czasu pozostają tak samo chronione. Poproś o pisemne potwierdzenie, gdy wszystko zniknie.
Zwracany sprzęt też tu należy. Jeśli dostawca odbiera laptopy lub serwery, ustal, jaką metodą są kasowane, i że dostaniesz oświadczenie dla każdego numeru seryjnego. Dysk „sformatowany na nowo” nie jest skasowany.
Gdzie kończy się nasza praca
Co robimy. Dostarczamy techniczną stronę umowy powierzenia: dla każdego systemu zestawienie danych, do których możemy dotrzeć, listę podwykonawców z ich krajem, opis środków, które faktycznie stosujemy, zgłoszenia incydentów wraz z faktami oraz kasowanie z oświadczeniem dla każdego urządzenia. Mamy certyfikat ISO/IEC 27001, i to opisuje, jak pracujemy; nie jest to ocena Twojej umowy.
Czego nie robimy. Nie jesteśmy prawnikiem, adwokatem ani inspektorem ochrony danych. Nie oceniamy prawnie umowy powierzenia, także umowy innego dostawcy, i nie ustalamy, czy przetwarzanie ma podstawę prawną ani która strona jest administratorem danych. Daj umowę powierzenia do oceny prawnej, zanim podpiszesz.
Pytania, które dostajemy w tej sprawie
Pięć, które wracają najczęściej.
Co to jest umowa powierzenia przetwarzania danych?
To ustalenie między organizacją a podmiotem, który na jej zlecenie przetwarza dane osobowe, jak dostawca IT. Artykuł 28 RODO określa, co w niej musi być: jakie dane, w jakim celu, jakie zabezpieczenia, jacy podwykonawcy i co po zakończeniu dzieje się z danymi. Umowę można zawrzeć elektronicznie.
Czy umowa powierzenia jest obowiązkowa?
Tak, gdy tylko podmiot przetwarza dane osobowe na Twoje zlecenie. Przy zarządzaniu IT prawie zawsze tak jest, bo uprawnienia administracyjne dają dostęp do skrzynek, plików i backupów, także gdy dostawca nigdy tam nie zagląda. Bez umowy żadna ze stron nie spełnia wymogów RODO.
Kto sporządza umowę powierzenia?
Może to być każda ze stron. Często dostawca używa własnego wzoru albo wzoru organizacji branżowej, a Komisja Europejska ustanowiła do tego standardowe klauzule. Ważniejsze niż to, czyj to wzór, są załączniki: jakie systemy, jacy podwykonawcy i jakie środki, które dostawca musi wypełnić dla Twojego środowiska.
Czy dostawca sprzętu też jest podmiotem przetwarzającym?
Zwykle nie przy dostawie nowych urządzeń, bo nie ma na nich danych. To się zmienia, gdy dostawca konfiguruje dla Ciebie urządzenia z profilami użytkowników albo odbiera stare urządzenia i je kasuje. Wtedy ma dostęp do danych osobowych i potrzebna jest umowa powierzenia, z ustaleniami o metodzie kasowania i oświadczeniem dla każdego urządzenia.
Czy możecie ocenić prawnie naszą umowę powierzenia?
Nie. Nie jesteśmy prawnikiem ani inspektorem ochrony danych i nie oceniamy umów prawnie, także umów innego dostawcy. Robimy za to to, co techniczne: wypełniamy lub objaśniamy załączniki, czyli jakie systemy, jacy podwykonawcy i jakie środki. Samą umowę daj do oceny prawnikowi, zanim podpiszesz.
Czytaj dalej
Co się z tym łączy: norma, zgodność i zarządzanie.
Przejdziemy razem przez załączniki techniczne?
Prześlij umowę powierzenia, którą masz teraz. Pokażemy, jakie systemy, podwykonawcy i środki powinny się w niej znaleźć dla Twojego środowiska; ocenę prawną zostawiamy Twojemu prawnikowi.
Praktyczna wiedza o IT w Twojej skrzynce
Nowe poradniki o zarządzaniu, bezpieczeństwie i stanowiskach pracy, pisane przez ludzi, którzy wykonują tę pracę. Bez sprzedażowego gadania, a z subskrypcji zrezygnujesz jednym kliknięciem.