Offerte aanvragen
Spoed SectorenCarrières Over ons Blog Neem contact op
Technicus die aan de bekabeling in een serverkast werkt

Hypervisor en servervirtualisatie: wat die laag doet en welk type je kiest

Een hypervisor is de software die één fysieke server verdeelt over meerdere virtuele machines, elk met een eigen besturingssysteem. Bijna elke serveromgeving in het MKB draait er tegenwoordig op, en toch is het de laag waar het minst over wordt nagedacht. Dit is wat een hypervisor doet, welk type waar hoort, en de vier ontwerpvragen bij servervirtualisatie die het verschil maken.

6 min lezen Geschreven door het team van ITproposal
Kort antwoord

Een hypervisor verdeelt één fysieke server over virtuele machines. Voor servers gebruik je een type 1, die direct op de hardware draait; een type 2 is voor een laptop of een testomgeving.

Hoeveel er op een host past, hangt meer af van geheugen en opslag dan van het aantal processorkernen. En één host is één storing: wie geen stilstand accepteert, heeft een tweede nodig.

De hypervisor is het waardevolste doelwit in je omgeving, want wie hem beheert, beheert alle machines erop. Zet het beheer apart en de back-up erbuiten.

Wat een hypervisor doet

Een fysieke server heeft processoren, geheugen, schijven en netwerkkaarten. De hypervisor neemt die over en geeft elke virtuele machine er een eigen deel van: een aantal virtuele processoren, een hoeveelheid geheugen, een virtuele schijf en een virtuele netwerkkaart. Het besturingssysteem in die machine merkt daar niets van en draait alsof het een eigen server heeft.

Het belangrijkste gevolg: een virtuele machine is een verzameling bestanden. Je kunt haar kopiëren, vastleggen in een snapshot vóór een update, verplaatsen naar een andere host en terugzetten uit een back-up zonder iets opnieuw te installeren. Dat is waarom servervirtualisatie de standaard is geworden, ook in kleine omgevingen.

De hypervisor regelt ook wie wanneer aan de beurt is. Draaien er tien machines op één server, dan verdeelt hij de rekentijd en het geheugen, en houdt hij ze van elkaar gescheiden: een machine die vastloopt of besmet raakt, kan niet zomaar bij de andere.

Type 1 en type 2: direct op de hardware of als programma

Er zijn twee soorten, en ze horen op verschillende plekken.

  • Type 1, ook bare metal genoemd, draait direct op de hardware, zonder gewoon besturingssysteem eronder. Dit is wat op servers hoort: VMware ESXi, Microsoft Hyper-V en KVM, de hypervisor in Linux waarop onder meer Proxmox VE en Nutanix AHV zijn gebouwd.
  • Type 2 is een programma op Windows, macOS of Linux, zoals Oracle VirtualBox, VMware Workstation of Parallels Desktop. Handig voor een ontwikkelaar, een testomgeving of een oude applicatie op een laptop, maar niet voor productie: alles wat het onderliggende besturingssysteem doet (updates, herstarts, een virusscanner) raakt elke machine erop.

In de praktijk vervaagt de grens een beetje. Hyper-V wordt in Windows aangezet en KVM zit in de Linux-kern, dus ze lijken op een programma, maar ze werken als type 1. Voor de keuze maakt dat niet uit: een server krijgt een type 1, een werkplek eventueel een type 2.

Welk besturingssysteem er vervolgens in de virtuele machines hoort, is een eigen vraag; die staat in ons artikel over Windows of Linux voor je servers.

Wat servervirtualisatie oplevert, en wat het niet oplost

Wat het oplevert: minder fysieke servers voor hetzelfde werk, één applicatie per virtuele machine zonder voor elke applicatie een server te kopen, een nieuwe server in minuten uit een sjabloon, een snapshot als vangnet vóór een update, en hardware vervangen zonder de software opnieuw in te richten: je verplaatst de machines naar de nieuwe host.

Wat het niet oplost:

  • Uitval van de host. Tien servers op één machine betekent dat één kapotte voeding tien servers tegelijk stillegt. Virtualisatie bundelt het risico als je het niet spreidt.
  • De back-up. Een snapshot staat op dezelfde opslag als de machine zelf. Gaat die opslag mis, of verwijdert een aanvaller met beheerrechten alles, dan is de snapshot ook weg.
  • Oude software. Een verouderd besturingssysteem in een virtuele machine is nog steeds verouderd. Je kunt het beter afschermen, maar het blijft een risico dat je beheert in plaats van oplost.
  • Licenties. Software in de virtuele machines wordt apart gelicenseerd, en sommige licenties, zoals die van Windows Server, rekenen met de fysieke kernen van de host en niet met de virtuele machine.

Hoeveel virtuele machines passen op één host

Dat is de rekensom die het vaakst verkeerd gaat, omdat hij meestal bij het aantal processorkernen begint terwijl dat zelden de grens is.

  • Processoren kun je ruimer verdelen dan er kernen zijn, omdat niet alle machines tegelijk rekenen. Maar geef een machine niet meer virtuele processoren dan ze nodig heeft: de hypervisor moet ze allemaal tegelijk inplannen, en te veel maakt een machine trager in plaats van sneller.
  • Geheugen verdeel je in productie niet ruimer dan er is. Raakt het op, dan gaat de hypervisor naar schijf uitwijken, en dan wordt elke machine op de host tegelijk traag.
  • Opslag is vaak de eerste echte grens. Niet de ruimte, maar hoe snel de schijven reageren als alle machines tegelijk lezen en schrijven, bijvoorbeeld tijdens de nachtelijke back-up of op maandagochtend.

Meet daarom eerst wat de bestaande servers werkelijk gebruiken, over een paar weken en inclusief de drukke momenten, in plaats van te rekenen met wat ze ooit bij aankoop kregen. En laat ruimte over voor groei en voor het moment dat een host in onderhoud is.

Eén host of meerdere

De vraag is niet hoeveel servers je hebt, maar hoe lang alles mag stilliggen als de host uitvalt.

  • Eén host met een goede back-up is redelijk voor een kleine organisatie die een paar uur stilstand kan opvangen en weet hoe lang het terugzetten werkelijk duurt. Test dat, want een hersteltijd die nooit is gemeten, is een schatting.
  • Twee of meer hosts met gedeelde opslag maken hoge beschikbaarheid mogelijk: valt een host uit, dan starten de machines op een andere. En je kunt een host bijwerken terwijl de machines ernaast doordraaien. De gedeelde opslag is een apart opslagsysteem of software die de schijven van de hosts samenvoegt.
  • Een tweede host op een andere plek, met replicatie, beschermt tegen het verlies van de hele ruimte. Dat is een continuïteitsvraag en geen servervraag; begin er pas aan als de eerste twee stappen staan.

Bij meer dan één host geldt: het geheel moet kunnen draaien met één host minder. Anders heb je voor een tweede host betaald zonder de reden ervan te krijgen.

Virtuele machines of containers

Een container is lichter dan een virtuele machine: hij deelt de kern van het besturingssysteem met andere containers en bevat alleen de applicatie en wat die nodig heeft. Hij start in seconden en neemt weinig ruimte in.

Containers passen bij software die daarvoor gebouwd is, meestal eigen ontwikkelde applicaties of moderne webdiensten. Virtuele machines passen bij al het andere: standaardsoftware die een volledige Windows-server verwacht, een boekhoudpakket, een domeincontroller, een applicatie van een leverancier die alleen op een bepaald besturingssysteem wordt ondersteund.

Het is zelden een keuze tussen de twee. In de meeste omgevingen draaien containers in virtuele machines, en de hypervisor blijft de laag eronder.

De hypervisor beheren en beveiligen

Wie de hypervisor beheert, beheert elke machine erop: hij kan ze uitzetten, kopiëren of in één keer versleutelen. Daarom richten aanvallers met ransomware zich steeds vaker op deze laag. Vijf maatregelen die het verschil maken:

  • Het beheer in een eigen netwerk. De beheerinterface van de hypervisor is niet bereikbaar vanaf het kantoornetwerk of internet, alleen vanaf een afgeschermde beheerplek.
  • Eigen beheeraccounts met meervoudige verificatie. Niet dezelfde accounts als in het domein van de virtuele machines; wie het domein overneemt, mag niet automatisch ook de hypervisor hebben.
  • Updates in een vaste volgorde. De hosts zelf krijgen ook beveiligingsupdates. Met meer dan één host verplaats je eerst de machines, werk je de host bij en herhaal je dat per host.
  • Een back-up buiten de hypervisor, met minstens één kopie die niet te wijzigen is. Hoe je dat inricht, staat in ons artikel over de 3-2-1-backupregel.
  • Ondersteunde versies. Een hypervisor zonder updates van de fabrikant is een open deur onder al je servers. Zet het einde van de ondersteuning in je planning.

Waar ons werk ophoudt

Wat wij doen. Meten wat de huidige servers gebruiken, het ontwerp van de virtualisatieomgeving (hoeveel hosts, welke opslag, welk netwerk voor het beheer), het leveren van servers en switches, de inrichting van de hypervisor, het overzetten van bestaande servers naar virtuele machines en het beheer daarna, inclusief updates en de back-up ernaast. Wij leveren wereldwijd en hebben in elk land eigen lokale engineers op locatie.

Wat wij niet doen. Wij maken geen hypervisors: de software, de ondersteuning erop en de licentievoorwaarden komen van de fabrikant. Wij beloven geen beschikbaarheid die het ontwerp niet draagt; één host blijft één storing, ook als wij hem beheren. En wij zijn geen installateur: de stroomgroepen en de koeling van de ruimte waar de servers staan, zijn werk voor een elektrotechnisch bedrijf.

Veelgesteld

Vragen die we hierover krijgen

De vijf die het vaakst terugkomen.

Wat is een hypervisor?

Software die één fysieke server verdeelt over meerdere virtuele machines, elk met een eigen besturingssysteem. De hypervisor geeft elke machine een deel van de processoren, het geheugen, de opslag en het netwerk, en houdt de machines van elkaar gescheiden. Omdat een virtuele machine uit bestanden bestaat, is ze te kopiëren, te verplaatsen en terug te zetten.

Wat is het verschil tussen een type 1 en een type 2 hypervisor?

Een type 1 draait direct op de hardware en is bedoeld voor servers, zoals VMware ESXi, Microsoft Hyper-V en KVM. Een type 2 is een programma op een gewoon besturingssysteem, zoals VirtualBox of Parallels Desktop, en is bedoeld voor een werkplek of een testomgeving. Voor productie kies je een type 1.

Welke hypervisor is het beste voor een MKB-bedrijf?

Dat hangt minder af van het product dan van wie het beheert en wat er al staat. Een omgeving die vooral Windows draait, zit vaak goed met Hyper-V; met Linux-kennis in huis of bij de beheerpartner is Proxmox een sterke keuze; VMware is gangbaar in bestaande omgevingen. Kijk ook of je back-upsoftware de hypervisor ondersteunt.

Wat is het verschil tussen virtualisatie en containers?

Een virtuele machine bevat een volledig besturingssysteem; een container deelt de kern van het besturingssysteem met andere containers en bevat alleen de applicatie. Containers zijn lichter en passen bij software die ervoor gebouwd is. Standaardsoftware en Windows-applicaties draaien meestal in virtuele machines, en containers vaak weer daarin.

Leveren jullie ook de licenties en de ondersteuning van de hypervisor?

Wij kunnen de licenties voor je inkopen en leveren de servers, maar de licentievoorwaarden en de ondersteuning op de software komen van de fabrikant. Die bepaalt ook wat er bij een verlenging verandert. Wij ontwerpen, richten in en beheren de omgeving, en schakelen de fabrikant in als het probleem in zijn software zit.

Verwante diensten

Verder lezen

Waar servervirtualisatie op aansluit.

Merken

De merken hierboven, per merk

Wat het merk maakt, welke lijnen we ervan leveren en wat we eromheen doen.

Zullen we meten wat je servers echt gebruiken?

Laat ons een paar weken meekijken naar processor, geheugen en opslag van je huidige servers. Dan weet je hoeveel hosts je nodig hebt, en of één host volstaat.

Praktische IT-kennis in je inbox

Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.

We gebruiken je adres alleen voor de nieuwsbrief. Zie ons privacybeleid.

Offerte aanvragen Bellen