
Oude IT afvoeren: hardware recycling, WEEE en het certificaat
Bij hardware recycling denkt iedereen aan de container, terwijl het meeste werk ervóór zit: wat kan nog een keer mee, wat is eigenlijk van de leasemaatschappij, en wat moet eerst uit de beheersystemen. Dit is de volgorde waarin een organisatie haar oude laptops, schermen en servers de deur uit doet, en wat je daarna op papier moet hebben.
Recycling is de laatste stap, niet de eerste: wat nog werkt, gaat eerst terug in gebruik, wordt verkocht of gedoneerd.
Zakelijke elektronica valt onder de AEEA-regels en hoort bij een erkende inzamelaar of verwerker, niet in de bedrijfsafvalcontainer.
Aan het eind hoort één rapport per serienummer: wat er met elk apparaat is gebeurd, door wie, en de verklaring van wissen ernaast.
Eerst hergebruik, dan pas recycling
Een apparaat dat wordt gerecycled, levert grondstof op; een apparaat dat opnieuw wordt gebruikt, levert een werkend apparaat op en hoeft niet opnieuw te worden gemaakt. Dat is de volgorde van de afvalhiërarchie, en voor IT is hij ook de goedkoopste:
- Intern hergebruik. Een laptop die voor een ontwikkelaar te traag is, kan nog jaren mee op een balie, in een magazijn of als reservetoestel.
- Verkopen of laten opknappen. Apparatuur van een paar jaar oud heeft vaak restwaarde, mits ze compleet en gewist is.
- Doneren. Aan een school of stichting, als de apparatuur nog goed werkt en jullie de gegevens aantoonbaar hebben verwijderd. Hoe dat zonder risico gaat, staat in ons artikel over afgeschreven IT doneren.
- Recyclen. Wat niet meer werkt of niets meer waard is, gaat naar een verwerker die de materialen scheidt.
Leg die volgorde vast in je beleid, met een eenvoudige beslisregel per soort apparaat. Anders beslist degene die toevallig de kast leegruimt, en die kiest de container.
Hardware recycling en de AEEA-regels voor bedrijven
Afgedankte elektrische en elektronische apparatuur, in Europese termen WEEE, in Nederland AEEA, mag niet bij het gewone bedrijfsafval. Ze bevat stoffen die niet in het milieu horen, en batterijen die bij verkeerd transport brand kunnen veroorzaken. Voor een bedrijf betekent hardware recycling daarom: afgeven aan een erkende inzamelaar of verwerker en kunnen laten zien dat je dat hebt gedaan.
In Nederland organiseert Wecycle de inzameling namens producenten; in België doet Recupel dat. Voor zakelijke apparatuur loopt het vaak via de leverancier, een ITAD-partij of een verwerker waarmee je een afspraak hebt. Wie afval vervoert, hoort in Nederland geregistreerd te staan op de VIHB-lijst, en bij de overdracht hoort een begeleidingsbrief. Vraag daar naar voordat er een busje voor de deur staat.
Twee dingen die vaak misgaan: losse accu’s en opgezwollen laptopbatterijen horen apart en veilig verpakt mee, en beeldschermen en printers zijn ook AEEA, ook al staan ze niet in je IT-assetregister.
Voordat er iets de deur uitgaat: de lijst
De meeste problemen bij afvoer ontstaan doordat niemand precies weet wat er in de doos zit. Begin daarom bij je assetregister en loop per apparaat vier vragen na:
- Van wie is het? Geleasde of gehuurde apparatuur gaat terug naar de lessor en niet naar recycling. Kijk in het contract wie dan voor het wissen zorgt; meestal blijf jij verantwoordelijk voor je gegevens.
- Staat het nog in een beheersysteem? Een laptop die nog in Windows Autopilot of Apple Business Manager staat, of een iPhone met activeringsslot, is voor een volgende eigenaar niet in te richten. Dat kost restwaarde en soms het hele apparaat. Haal toestellen eruit vóór de overdracht.
- Zitten er gegevens op? Elke drager wordt gewist of vernietigd voordat hij de keten verlaat, en dat leg je per drager vast.
- Is het compleet? Een laptop zonder lader of een server zonder schijfsleden is minder waard dan een complete. Bewaar wat erbij hoort bij het apparaat.
Licenties die aan een apparaat vastzitten, zet je op hetzelfde moment stop of over. Anders betaal je voor een toestel dat al bij de verwerker ligt.
Ophalen en transport: wie telt, tekent
Het moment van overdracht is het moment waarop de verantwoordelijkheid verschuift, en dus het moment om precies te zijn. Wat daar hoort te gebeuren:
- Tellen op serienummer bij het ophalen, niet op aantal dozen. De lijst gaat mee en wordt door beide kanten ondertekend.
- Afgesloten transport, verzegelde kratten of een afgesloten voertuig, zodat de lijst bij aankomst nog klopt.
- Afwijkingen meteen melden. Een apparaat dat in het register staat en niet in de krat, zoek je nu uit en niet over drie maanden.
Bij grote aantallen of gevoelige omgevingen kan het wissen op locatie gebeuren, vóór het transport. Dan vervoer je apparatuur zonder gegevens en is het transportrisico een logistiek risico en geen privacyrisico.
Het certificaat: wat erop moet staan
Aan het eind van de rit wil je twee soorten papier, en ze worden vaak door elkaar gehaald. De verklaring van wissen of vernietigen bewijst dat de gegevens weg zijn, per gegevensdrager. Het afvoer- of verwerkingscertificaat bewijst wat er met het apparaat zelf is gebeurd. Op dat tweede hoort:
- Per serienummer de bestemming: hergebruikt, verkocht, gedoneerd of gerecycled.
- De verwerker bij naam, met zijn erkenning of vergunning, voor alles wat gerecycled is.
- De datum van ontvangst en van verwerking, zodat de keten aansluit op de ophaallijst.
- Gewicht per categorie, als je het voor een duurzaamheidsverslag of je ISO 14001-administratie nodig hebt.
- Een verwijzing naar de verklaring van wissen voor elk apparaat met een drager.
Een certificaat met alleen een totaalgewicht en een handtekening bewijst dat er een vracht is afgegeven, niet wat erin zat. Vraag om de lijst per serienummer en leg hem naast je eigen ophaallijst.
Restwaarde: wat de opbrengst bepaalt
Of afvoer geld kost of iets oplevert, hangt minder af van de partij die het doet dan van de staat waarin je de apparatuur aanlevert. Wat de restwaarde bepaalt:
- Leeftijd en type. Zakelijke laptops en recente servers houden hun waarde beter dan consumentenapparatuur.
- Staat en compleetheid: werkende accu, lader, geen gebroken scharnieren, geen stickers met inventarisnummers die niet los willen.
- Vrij van beheer: niet meer gekoppeld aan een beheersysteem en zonder BIOS-wachtwoord.
- Timing. De waarde zakt elke maand dat apparatuur in een hok staat. Een vaste afvoermoment per kwartaal of per uitrolgolf werkt beter dan één grote opruiming per jaar.
- Aantal. Een partij van dezelfde modellen is makkelijker te verwerken dan een gemengde verzameling.
Spreek vooraf af hoe de restwaarde wordt vastgesteld en verrekend, en of je per apparaat ziet wat het heeft opgebracht.
Waar ons werk ophoudt
Wat wij doen. Wij inventariseren, halen apparatuur op en tellen op serienummer, wissen of laten vernietigen met een verklaring per drager, beoordelen wat nog hergebruikt of verkocht kan worden, en leveren één rapport per serienummer met de bestemming. Wij zijn ISO 14001-gecertificeerd, en dat is hoe wij met die keten omgaan.
Wat wij niet doen. Wij zijn geen afvalverwerker en geen recyclingbedrijf: het scheiden en verwerken van materialen gebeurt bij een erkende verwerker, en die staat bij naam op het certificaat. Wij stellen ook je duurzaamheidsverslag niet op en zijn geen accountant; wij leveren de gegevens die je erin nodig hebt. Geleasde apparatuur valt onder de voorwaarden van je leasecontract, en wat daarin staat over inleveren en wissen, spreek je af met de lessor.
Vragen die we hierover krijgen
De vijf die het vaakst terugkomen.
Mag oude IT-apparatuur bij het bedrijfsafval?
Nee. Afgedankte elektrische en elektronische apparatuur valt onder de AEEA-regels en hoort bij een erkende inzamelaar of verwerker. Dat geldt ook voor beeldschermen, printers, telefoons en losse accu’s. Bewaar het bewijs van afgifte.
Wat is het verschil tussen hardware recycling en hergebruik?
Bij recycling wordt een apparaat uit elkaar gehaald en worden de materialen teruggewonnen. Bij hergebruik gaat het apparaat in zijn geheel opnieuw in gebruik, intern of bij een volgende eigenaar. Hergebruik gaat voor, omdat er geen nieuw apparaat voor hoeft te worden gemaakt; recycling is voor wat niet meer werkt of niets meer waard is.
Wat moet er op een certificaat van IT-afvoer staan?
Per serienummer wat er met het apparaat is gebeurd, de naam en erkenning van de verwerker, de data van ontvangst en verwerking en een verwijzing naar de verklaring van wissen. Een certificaat met alleen een totaalgewicht bewijst dat er iets is afgegeven, niet wat.
Wat doe je met geleasde laptops aan het einde van het contract?
Die gaan terug naar de leasemaatschappij en niet naar recycling. Kijk in het contract wie het wissen verzorgt en welke verklaring je terugkrijgt; je blijft zelf verantwoordelijk voor de gegevens erop. Haal de toestellen ook uit je beheersystemen voordat je ze inlevert.
Zijn jullie een recyclingbedrijf?
Nee. Wij regelen de inventarisatie, het ophalen, het wissen, het hergebruik en de rapportage. Het scheiden en verwerken van materialen gebeurt bij een erkende verwerker, die bij naam op het certificaat staat.
Verder lezen
Wat er bij afvoer allemaal aan vastzit.
Staat er een kast vol oude apparatuur?
Vertel om hoeveel apparaten het gaat en waar ze staan. Je krijgt een opzet met wat er hergebruikt kan worden, wat gerecycled wordt en het rapport per serienummer dat je achteraf in handen hebt.
Praktische IT-kennis in je inbox
Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.