
Dataclassificatie: van label naar maatregel
Bij dataclassificatie denkt bijna iedereen aan labels op documenten. Dat is de laatste stap. Wat eronder ligt bepaalt of die labels iets betekenen: weten welke soorten informatie je hebt en waar ze staan, wie per soort beslist, en wat elk niveau concreet inhoudt voor opslag, toegang, back-up en bewaren.
Classificeer informatiesoorten en geen losse bestanden. Twintig tot dertig soorten, elk met een vindplaats en een eigenaar, dekken bijna alles wat een MKB-organisatie heeft.
Vertrouwelijkheid is maar één van de drie vragen. Beschikbaarheid en integriteit bepalen je back-up en je hersteltijd, en die worden het vaakst vergeten.
Een niveau zonder maatregelentabel is versiering. Per niveau hoort vast te staan waar het mag staan, wie erbij mag, hoe het naar buiten mag en wanneer het weg moet.
Wat dataclassificatie is, en waarom het label de laatste stap is
Dataclassificatie is de afspraak hoe zwaar je verschillende soorten informatie beschermt. Het label op een document is daar de zichtbare uitkomst van, maar de afspraak zelf zit een laag dieper: welke informatie je hebt, hoe erg het is als die uitlekt, verandert of wegvalt, en wat je daarom per niveau regelt.
De meeste trajecten draaien het om. Er komen eerst labels, daarna de vraag wat ze betekenen. Het resultaat is een organisatie waar “vertrouwelijk” op de helft van de documenten staat en niemand kan zeggen wat er dan anders gaat dan bij “intern”.
Werk dus in deze volgorde: eerst een lijst van informatiesoorten, dan per soort een eigenaar en een niveau, dan een tabel die per niveau de maatregelen vastlegt, en pas daarna de techniek die het afdwingt. ISO/IEC 27001 volgt dezelfde lijn: bijlage A vraagt om een inventaris van informatie en bijbehorende middelen (5.9) vóórdat het over classificeren gaat (5.12).
Begin bij wat je hebt en waar het staat
Classificeer soorten en geen bestanden. Een organisatie heeft miljoenen bestanden en hooguit een paar dozijn soorten informatie: klantdossiers, salarisadministratie, offertes en contracten, ontwerpen of tekeningen, de financiële administratie, personeelsdossiers, de wachtwoordkluis. Twintig tot dertig soorten dekken in een MKB-organisatie bijna alles.
Zet per soort in een eenvoudige tabel:
- Waar het staat: het systeem of de plek, zoals het boekhoudpakket, een SharePoint-site, de mailbox van de directie of een map op de bestandsserver.
- Waar het nog meer staat: de export naar Excel, de bijlage in een mail, de kopie in een testomgeving, de back-up. Daar zitten de verrassingen, en een kopie verdient dezelfde bescherming als het origineel.
- Wie het buiten de organisatie ziet: de accountant, de salarisverwerker, een leverancier die het systeem beheert.
Die tabel is ook je verwerkingsregister te hulp: welke soorten persoonsgegevens bevatten, staat er meteen bij.
Drie vragen per soort: beschikbaarheid, integriteit, vertrouwelijkheid
Wie alleen naar vertrouwelijkheid kijkt, classificeert de helft. In Nederland heet het rijtje BIV: beschikbaarheid (hoe lang kun je zonder), integriteit (hoe erg is het als het ongemerkt verandert) en vertrouwelijkheid (hoe erg is het als iemand anders het ziet). Geef per soort op elk van de drie een score laag, midden of hoog.
- Het dienstrooster is nauwelijks vertrouwelijk, maar zonder rooster staat de zaak ’s ochtends stil: beschikbaarheid hoog.
- De rekeningnummers van leveranciers zijn geen geheim, maar een gewijzigd nummer is precies hoe factuurfraude werkt: integriteit hoog.
- Personeelsdossiers mogen een dag onbereikbaar zijn, maar niet op straat liggen: vertrouwelijkheid hoog.
Het nut zit in wat eruit volgt. Beschikbaarheid bepaalt je back-up en je hersteltijd, integriteit bepaalt waar je wijzigingen logt en een tweede paar ogen vraagt, en alleen vertrouwelijkheid gaat over labels en delen. Een classificatie met één as stuurt alleen dat laatste.
Wat een niveau betekent: de maatregelentabel
Dit is het document dat in de meeste organisaties ontbreekt, en zonder dit document is dataclassificatie een kleurcode. Per niveau leg je vast:
- Waar het mag staan: alleen in beheerde systemen, of ook op een laptop, in een privé-cloud, op een usb-stick.
- Wie erbij mag: iedereen in de organisatie, een benoemde groep, of alleen op aanvraag met goedkeuring van de eigenaar.
- Hoe het naar buiten mag: vrij, alleen naar bekende partijen, alleen versleuteld, of niet.
- Hoe het wordt beveiligd: meervoudige verificatie, versleuteling, logging van wie het opent.
- Back-up en herstel: hoe vaak, hoe lang terug, en binnen welke tijd terug te zetten. Dat volgt uit de beschikbaarheidsscore.
- Bewaren en vernietigen: hoe lang, en hoe het weggaat, ook van afgeschreven apparaten.
Houd elke cel kort genoeg om te controleren. “Passende beveiliging” is geen maatregel; “alleen in de HR-site, met meervoudige verificatie, delen buiten de organisatie uitgeschakeld” wel.
Wie beslist: de eigenaar per informatiesoort
Elke informatiesoort heeft een eigenaar, en dat is iemand uit het werk en niet uit IT. Het hoofd personeelszaken voor personeelsdossiers, de financieel verantwoordelijke voor de administratie, de commercieel directeur voor offertes. Die persoon bepaalt het niveau, keurt toegang goed en loopt één keer per jaar de lijst na.
IT is beheerder en geen eigenaar. De beheerder zorgt dat de maatregelen uit de tabel ook werkelijk zijn ingesteld, en meldt het als de praktijk ervan afwijkt. Wie IT het niveau laat bepalen, krijgt een classificatie die technisch klopt en zakelijk niet: de beheerder weet niet welke offerte gevoelig ligt.
Spreek ook af wat er gebeurt als een eigenaar vertrekt. Een soort zonder eigenaar heeft binnen een jaar toegangsrechten die niemand meer kan verklaren.
Bewaren, herclassificeren en weggooien
Een niveau is niet voor altijd. Een persbericht is strikt vertrouwelijk tot de dag van publicatie en daarna openbaar. Een offerte is gevoelig zolang de onderhandeling loopt en daarna vooral archief. Leg per soort vast wanneer het niveau verandert, en wie dat doet.
En leg vast wanneer het weg moet. Voor een deel bepaalt de wet de minimale bewaartermijn, zoals de fiscale bewaarplicht voor de administratie; voor persoonsgegevens geldt onder de AVG juist dat je ze niet langer bewaart dan nodig. Informatie die er niet meer is, kan niet lekken, en dat is de goedkoopste maatregel uit de hele tabel.
Vergeet daarbij de plekken buiten het hoofdsysteem niet: back-ups met een lange bewaartermijn, oude mailboxen van vertrokken medewerkers en apparaten die worden afgeschreven. Hoe dat laatste aantoonbaar gebeurt, staat op onze pagina over datavernietiging en veilig wissen.
Waar ons werk ophoudt
Wat wij doen. Het deel dat uit techniek bestaat: in kaart brengen in welke systemen en kopieën elke informatiesoort staat, de maatregelentabel vertalen naar instellingen (rechten, meervoudige verificatie, versleuteling, deelinstellingen, back-up en herstel) en periodiek laten zien waar de praktijk van de tabel afwijkt. Wij zijn ISO/IEC 27001-gecertificeerd en werken zelf op deze manier.
Wat wij niet doen. Wij bepalen niet hoe gevoelig jouw informatie is; dat beslist de eigenaar in jouw organisatie, en wij helpen het in een tabel en in instellingen te gieten. Wij zijn geen jurist en geen functionaris gegevensbescherming: welke bewaartermijnen wettelijk voor jou gelden en of iets een bijzonder persoonsgegeven is, beoordeelt iemand die dat mag. En wij certificeren niemand: of je classificatie voldoet aan ISO/IEC 27001, stelt een certificerende instelling vast.
Vragen die we hierover krijgen
De vijf die het vaakst terugkomen.
Wat is dataclassificatie?
Dataclassificatie is de afspraak hoe zwaar je verschillende soorten informatie beschermt. Je deelt informatiesoorten in naar hoe erg het is als ze uitlekken, veranderen of wegvallen, en legt per niveau vast wat er technisch en organisatorisch moet gebeuren. Labels op documenten zijn de zichtbare uitkomst, niet het begin.
Wat betekent BIV bij classificatie?
BIV staat voor beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid. Per informatiesoort geef je op alle drie een score: hoe lang kun je zonder, hoe erg is een ongemerkte wijziging, en hoe erg is het als iemand anders het ziet. Beschikbaarheid stuurt je back-up en hersteltijd, integriteit je logging en controles, vertrouwelijkheid je toegang en delen.
Wie is verantwoordelijk voor dataclassificatie?
Per informatiesoort een eigenaar uit het werk, zoals het hoofd personeelszaken voor personeelsdossiers of de financieel verantwoordelijke voor de administratie. Die bepaalt het niveau en keurt toegang goed. IT is beheerder: die zorgt dat de afgesproken maatregelen werkelijk zijn ingesteld.
Is dataclassificatie verplicht?
De AVG noemt het woord niet, maar vraagt wel om beveiliging die past bij het risico, en dat kun je zonder te weten welke gegevens gevoelig zijn niet onderbouwen. Wie ISO/IEC 27001 nastreeft, moet informatie classificeren. Voor de rest is het geen verplichting maar de manier om te bepalen waar je beveiligingsgeld het meest oplevert.
Bepalen jullie welke informatie vertrouwelijk is?
Nee. Hoe gevoelig een informatiesoort is, beslist de eigenaar in je eigen organisatie, en welke bewaartermijnen wettelijk gelden is een juridische vraag. Wij brengen in kaart waar de informatie staat, vertalen de afspraken naar instellingen en laten zien waar de praktijk afwijkt. Wij certificeren ook niemand; dat doet een certificerende instelling.
Verder lezen
Waar dataclassificatie op aansluit.
Zullen we je informatiesoorten naast je systemen leggen?
Wij brengen in kaart waar elke soort informatie staat, ook de kopieën, en welke instellingen er nu op zitten. Jij beslist welk niveau erbij hoort.
Praktische IT-kennis in je inbox
Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.