
Een business impact analyse: welke systemen het eerst terug moeten
Een business impact analyse beantwoordt één vraag voordat er iets misgaat: als dit proces stilvalt, hoe snel doet dat pijn, en welke systemen moeten er dan als eerste weer draaien? Het is de stap vóór het continuïteitsplan. Zonder die analyse is elke herstelvolgorde een gok, en meestal de gok van de beheerder in plaats van die van de directie.
Een business impact analyse begint bij processen en niet bij systemen. Pas als je weet wat het bedrijf niet kan missen, weet je welke IT eerst terug moet.
De impact verandert met de tijd: een uur stilstand is vaak te dragen, drie dagen niet. Het moment waarop het onacceptabel wordt, bepaalt de hersteltijd.
De lijst van afhankelijkheden is het waardevolste deel. Daar vind je de systemen die geen proces bij naam noemt en die toch als eerste moeten draaien.
Wat een business impact analyse is, en wat niet
Een business impact analyse (BIA) stelt per bedrijfsproces vast wat er gebeurt als het een tijd niet kan draaien, en hoe lang dat mag duren. De uitkomst is een rangorde van processen, per proces een toegestane hersteltijd en een toegestaan dataverlies, en een lijst van alles waar die processen op leunen.
Het is geen risicoanalyse. Een risicoanalyse vraagt hoe waarschijnlijk een brand, een storing of ransomware is. Een BIA vraagt niet waaróm iets uitvalt, alleen wat het kost als het uitvalt. Dat onderscheid maakt de analyse bruikbaar: het maakt niet uit of de server door een lek of door een update onbereikbaar is, de vraag wat er eerst terug moet blijft dezelfde.
Het is ook nog geen plan. Het continuïteitsplan beschrijft wie wat doet als het zover is. De BIA levert daarvoor de getallen en de volgorde aan. Wie het plan schrijft zonder analyse, vult de hersteltijden in op gevoel; hoe dat plan er vervolgens uitziet, staat in ons artikel over een bedrijfscontinuïteitsplan opstellen.
Begin bij processen, niet bij de serverlijst
De verleiding is groot om met de lijst van systemen te beginnen, want die heeft IT al. Doe het niet. Een systeemlijst vertelt wat er staat, niet wat ertoe doet. Begin met de vraag wat het bedrijf elke dag, elke week en elke maand moet kunnen doen.
- Maak de lijst kort en concreet. Orders aannemen, leveren, factureren, salarissen betalen, de klantenservice bereikbaar houden, de productie draaiende houden. Tien tot twintig processen is voor de meeste MKB-organisaties genoeg.
- Zet bij elk proces een eigenaar. Iemand uit het bedrijf die weet hoe het werk loopt, niet iemand van IT. Die eigenaar beantwoordt de vragen in de volgende stap.
- Vergeet de piekmomenten niet. Salarissen draaien één keer per maand, de jaarafsluiting één keer per jaar. Een proces dat op een gewone dinsdag kan wachten, kan dat op de dag van de salarisrun niet.
Voer de gesprekken per proces, met de eigenaar en iemand van IT aan tafel. Een vragenlijst per mail levert antwoorden op die allemaal “kritiek” zeggen, en dan heb je geen rangorde.
Impact in de tijd: wanneer wordt het onacceptabel
De kernvraag per proces is niet óf uitval schade doet, maar vanaf wanneer. Leg daarom vaste tijdvakken naast elkaar, bijvoorbeeld het eerste uur, de eerste werkdag, drie dagen en een week, en vraag per vak wat er gebeurt.
- Geld: gemiste omzet, boetes, extra kosten om handmatig door te werken.
- Klanten en afspraken: leveringen die niet doorgaan, contractuele termijnen die verlopen.
- Wet en toezicht: meldplichten, termijnen voor aangiften, bewaarplichten.
- Mensen en veiligheid: in de zorg of de productie kan dat zwaarder wegen dan alle andere.
- Reputatie: wat klanten zien en wat er naar buiten gaat.
Gebruik een eenvoudige schaal (laag, merkbaar, ernstig, onacceptabel) in plaats van exacte bedragen. Het punt waarop een proces “onacceptabel” bereikt, heet de maximaal toelaatbare uitval. De hersteltijd die je afspreekt, ligt daar ruim vóór, want herstellen kost zelf ook tijd. Vraag daarnaast hoeveel werk er verloren mag gaan: een ochtend orders opnieuw invoeren, of helemaal niets.
Van proces naar systeem: de afhankelijkheden
Hier begint het IT-deel, en hier zit de meeste winst. Per proces leg je vast waar het op draait, laag voor laag:
- Applicaties: het ERP, het boekhoudpakket, de webshop, de planningssoftware.
- Wat die applicaties nodig hebben: een database, een server of cloudomgeving, een koppeling met een ander pakket.
- De onderlaag: netwerk en internet, inloggen en MFA, DNS, de back-up zelf.
- Externe partijen: de SaaS-leverancier, de hostingpartij, de bank voor de betaalbestanden, de vervoerder met zijn eigen portal.
- Mensen en spullen: de ene collega die weet hoe de koppeling werkt, de labelprinter in het magazijn.
Teken het uit. Een schema op één A4 maakt zichtbaar wat een tabel verbergt: het systeem waar vijf processen tegelijk aan hangen, en het enkele punt dat alles stil kan leggen. Dat is vaak niet de server die iedereen kent, maar het account waarmee alles inlogt of de ene internetlijn op de hoofdlocatie.
Welke systemen het eerst terug moeten
Uit de analyse volgt de herstelvolgorde, en die is bijna nooit gelijk aan de rangorde van processen. Twee regels maken het verschil.
De onderlaag komt eerst, ook als geen proces hem noemt. Netwerk, identiteit en toegang, en een schone back-up om uit te herstellen staan bovenaan, omdat zonder die drie niets anders terugkomt. In een analyse die alleen applicaties rangschikt, ontbreken ze, en dan ontdek je tijdens het herstel dat het ERP wel klaarstaat maar niemand kan inloggen.
Een systeem erft de strengste eis van alle processen die erop leunen. Draait facturatie op hetzelfde pakket als de betaalbestanden voor de salarissen, dan geldt voor dat pakket de hersteltijd van de salarissen. Groepeer de systemen daarna in een paar herstelgroepen in plaats van één lange lijst: wat binnen uren terug moet, wat binnen een dag, wat binnen een week. Hoe je de hersteltijd per groep scherp krijgt, staat in ons artikel over de recovery time objective.
Het gat tussen wat het bedrijf vraagt en wat IT kan
Bijna elke eerste BIA levert een gat op. Het bedrijf vraagt een hersteltijd van een paar uur voor het ERP, en de huidige back-up zet dat in een dag of twee terug, als alles meezit. Dat gat is geen falen van de analyse; het is precies waarvoor je hem doet.
Leg per gat twee dingen naast elkaar: wat de huidige inrichting werkelijk haalt (gemeten in een hersteltest, niet geschat) en wat er nodig is om de gevraagde tijd te halen. Dat kan een vaker draaiende back-up zijn, een tweede locatie, reservehardware op de plank of een handmatige noodprocedure waarmee het proces een paar dagen zonder systeem doorloopt.
Wat er gebeurt met het gat, beslist de directie. Een kortere hersteltijd kost geld en beheer; een langere kost risico. Die afweging gaat over het bedrijf. IT zegt wat elke keuze vraagt, de directie zegt welke ze neemt, en het besluit gaat op papier, inclusief de gaten die bewust blijven bestaan.
Hoe de analyse actueel blijft
Een BIA veroudert sneller dan je denkt: een nieuw pakket, een proces dat naar de cloud gaat, een vestiging erbij. Spreek daarom af wanneer hij opnieuw wordt bekeken. Eens per jaar is een redelijke ondergrens, en daarnaast bij elke grote wijziging in processen, applicaties of leveranciers.
- Houd hem kort. Een analyse van vijftig pagina’s wordt niet bijgewerkt. Een tabel per proces en één afhankelijkhedenschema wel.
- Koppel hem aan de oefening. Een hersteltest of tafeloefening laat zien of de volgorde klopt. Wat daar misgaat, gaat terug de analyse in.
- Laat hem het plan voeden. Rangorde, hersteltijden en afhankelijkheden gaan één op één het continuïteitsplan en het IT-herstelplan in. Twee documenten met verschillende getallen zijn erger dan één document met verouderde.
Valt je organisatie onder NIS2, dan hoort bedrijfscontinuïteit bij de maatregelen die je moet kunnen aantonen. Een bijgehouden BIA is dan geen extra papier maar het onderbouwende stuk. De internationale norm voor continuïteitsmanagement is ISO 22301, met ISO/TS 22317 als handleiding voor de impactanalyse zelf.
Waar ons werk ophoudt
Wat wij doen. Wij doen het IT-deel van een business impact analyse: de afhankelijkheden in kaart brengen van applicatie tot internetlijn, meten wat de huidige back-up en inrichting werkelijk aan hersteltijd halen, de herstelgroepen uitwerken en zeggen wat er nodig is om een gat te dichten. Wij zijn ISO 9001- en ISO/IEC 27001-gecertificeerd, en dat is hoe wij werken.
Wat wij niet doen. Wij bepalen niet welke impact voor jouw bedrijf acceptabel is en welke hersteltijden je afspreekt; dat besluit de directie, met de proceseigenaren. Wij rekenen geen financiële schade door voor je jaarrekening of je verzekeraar, wij zijn geen verzekeraar, en wij certificeren niemand tegen ISO 22301 of NIS2: dat doet een geaccrediteerde instelling of je toezichthouder.
Vragen die we hierover krijgen
De vijf die het vaakst terugkomen.
Wat is een business impact analyse?
Een business impact analyse (BIA) bepaalt per bedrijfsproces wat er gebeurt als het een tijd niet kan draaien, en hoe lang dat mag duren. De uitkomst is een rangorde van processen, per proces een toegestane hersteltijd en dataverlies, en een lijst van de systemen en partijen waar ze op leunen. Het is de stap vóór het continuïteitsplan.
Wat is het verschil tussen een BIA en een risicoanalyse?
Een risicoanalyse kijkt naar hoe waarschijnlijk een dreiging is, zoals brand, storing of ransomware. Een BIA kijkt alleen naar de gevolgen van uitval, ongeacht de oorzaak. Je hebt ze allebei nodig: de risicoanalyse bepaalt wat je probeert te voorkomen, de BIA wat er eerst terug moet als het toch gebeurt.
Wie voert een business impact analyse uit?
De proceseigenaren uit het bedrijf beantwoorden de vragen over impact en hersteltijd, want zij weten wat stilstand kost. IT brengt de afhankelijkheden in kaart en zegt wat er technisch haalbaar is. De directie neemt het besluit over de hersteltijden en de gaten die blijven bestaan.
Hoe vaak moet je een BIA bijwerken?
Minstens eens per jaar, en daarnaast bij elke grote wijziging: een nieuw pakket, een proces dat naar de cloud gaat, een nieuwe vestiging of leverancier. Koppel het bijwerken aan een hersteltest of tafeloefening, want daar blijkt of de volgorde nog klopt.
Kunnen jullie de business impact analyse voor ons doen?
Het IT-deel wel: afhankelijkheden in kaart brengen, meten wat de huidige inrichting aan hersteltijd haalt en zeggen wat er nodig is om een gat te dichten. Welke impact acceptabel is en welke hersteltijden je afspreekt, beslist jouw directie met de proceseigenaren. Wij certificeren niet tegen ISO 22301 of NIS2 en zijn geen verzekeraar.
Verder lezen
Wat de analyse voedt.
Zullen we je afhankelijkheden een keer uittekenen?
Noem ons de drie processen die je het minst kunt missen. Wij laten zien waar ze op draaien, wat je huidige herstel werkelijk haalt en waar het gat zit; welke hersteltijd je kiest, beslis je zelf.
Praktische IT-kennis in je inbox
Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.