Teklif alın
Acil destek SektörlerKariyer Hakkımızda Blog İletişim
Cam duvarlı bir toplantı odasında teknik şemalarla dolu bir beyaz tahtanın başında iki meslektaş

İş etki analizi: hangi sistemler önce geri gelmeli

İş etki analizi (business impact analysis, BIA) bir şey ters gitmeden önce tek bir soruyu yanıtlar: bu süreç durursa ne zaman canımız yanmaya başlar ve hangi sistemlerin önce çalışır hâle gelmesi gerekir? İş sürekliliği planından önceki adımdır. Bu analiz olmadan her kurtarma sırası bir tahmindir ve çoğu zaman yönetimin değil BT ekibinin tahminidir.

6 dakikalık okuma ITproposal ekibi tarafından yazıldı
Kısa yanıt

İş etki analizi sistemlerden değil süreçlerden başlar. Şirketin neyi kaybetmeyi göze alamayacağını bildiğinizde hangi BT bileşeninin önce dönmesi gerektiğini de bilirsiniz.

Etki zamanla değişir: bir saatlik kesinti çoğu zaman taşınabilir, üç gün taşınamaz. Kabul edilemez hâle geldiği an kurtarma süresini belirler.

Bağımlılık listesi en değerli kısımdır. Hiçbir sürecin adını anmadığı ama yine de ilk çalışması gereken sistemler orada ortaya çıkar.

İş etki analizi nedir, ne değildir

İş etki analizi (BIA), her iş süreci için o süreç bir süre çalışamazsa ne olacağını ve bu durumun ne kadar sürebileceğini belirler. Sonuç; süreçlerin bir sıralaması, her biri için kabul edilebilir bir kurtarma süresi ve veri kaybı, ve bu süreçlerin dayandığı her şeyin listesidir.

Bir risk analizi değildir. Risk analizi yangın, arıza veya fidye yazılımı olasılığını sorar. İş etki analizi bir şeyin neden durduğunu sormaz, yalnızca durduğunda neye mal olduğunu sorar. Onu kullanışlı yapan da budur: sunucu bir saldırı yüzünden mi yoksa hatalı bir güncelleme yüzünden mi erişilemez, önce neyin döneceği sorusu aynı kalır.

Henüz plan da değildir. İş sürekliliği planı, o an geldiğinde kimin ne yapacağını anlatır. İş etki analizi ona rakamları ve sırayı sağlar. Analiz olmadan yazılan planda kurtarma süreleri tahminle doldurulur; o planın nasıl görünmesi gerektiğini iş sürekliliği planı yazımızda anlatıyoruz.

Sunucu listesinden değil süreçlerden başlayın

BT’nin elinde zaten olduğu için sistem listesiyle başlamak caziptir. Bunu yapmayın. Sistem listesi neyin var olduğunu söyler, neyin önemli olduğunu değil. Şirketin her gün, her hafta ve her ay neyi yapabilmesi gerektiğini sorarak başlayın.

  • Listeyi kısa ve somut tutun. Sipariş almak, sevkiyat, faturalama, maaş ödemek, müşteri hizmetlerini ulaşılabilir tutmak, üretimi sürdürmek. Çoğu KOBİ için on ile yirmi süreç yeterlidir.
  • Her sürece bir sahip atayın. İşin nasıl aktığını bilen, BT’den değil işin içinden biri. Bir sonraki adımdaki soruları bu kişi yanıtlar.
  • Yoğun dönemleri unutmayın. Maaşlar ayda bir, yıl sonu kapanışı yılda bir yapılır. Sıradan bir salı günü bekleyebilen bir süreç maaş gününde bekleyemez.

Görüşmeleri süreç süreç, süreç sahibi ve BT’den biri aynı masadayken yapın. E-postayla gönderilen bir anket, hepsi “kritik” diyen yanıtlar üretir ve o zaman elinizde sıralama kalmaz.

Zaman içindeki etki: ne zaman kabul edilemez olur

Her süreç için asıl soru kesintinin zarar verip vermediği değil, ne zamandan itibaren zarar verdiğidir. Bu yüzden sabit zaman dilimlerini yan yana koyun; örneğin ilk saat, ilk iş günü, üç gün ve bir hafta. Her dilimde ne olacağını sorun.

  • Para: kaybedilen ciro, cezalar, işi elle sürdürmenin ek maliyeti.
  • Müşteriler ve taahhütler: çıkmayan teslimatlar, dolan sözleşme süreleri.
  • Mevzuat ve denetim: bildirim yükümlülükleri, beyanname süreleri, saklama yükümlülükleri.
  • İnsan ve güvenlik: sağlıkta veya üretimde bu, diğer her şeyden ağır basabilir.
  • İtibar: müşterilerin gördüğü ve dışarıya yansıyan.

Kesin tutarlar yerine basit bir ölçek kullanın (düşük, fark edilir, ciddi, kabul edilemez). Bir sürecin “kabul edilemez” noktasına ulaştığı an, kabul edilebilir azami kesinti süresidir. Kararlaştırdığınız kurtarma süresi bunun epey öncesinde olmalıdır, çünkü kurtarmanın kendisi de zaman alır. Ayrıca ne kadar işin kaybolmasına izin verildiğini sorun: bir sabahlık siparişi yeniden girmek mi, yoksa hiç kayıp olmaması mı?

Süreçten sisteme: bağımlılıklar

BT kısmı burada başlar ve değerin büyük kısmı da buradadır. Her süreç için neyin üzerinde çalıştığını katman katman kaydedin:

  • Uygulamalar: ERP, muhasebe programı, e-ticaret sitesi, planlama yazılımı.
  • Bu uygulamaların ihtiyaç duyduğu şeyler: bir veritabanı, bir sunucu veya bulut ortamı, başka bir programla entegrasyon.
  • Temel katman: ağ ve internet, oturum açma ve MFA, DNS, yedeğin kendisi.
  • Üçüncü taraflar: SaaS sağlayıcısı, barındırma firması, ödeme dosyaları için banka, kendi portalı olan kargo firması.
  • İnsanlar ve donanım: entegrasyonun nasıl çalıştığını bilen tek çalışan, depodaki etiket yazıcısı.

Çizin. Tek sayfalık bir şema, bir tablonun gizlediğini gösterir: aynı anda beş sürecin bağlı olduğu sistemi ve her şeyi durdurabilecek tek noktayı. Bu çoğu zaman herkesin bildiği sunucu değil, her şeyin oturum açtığı hesap veya merkezdeki tek internet hattıdır.

Hangi sistemler önce geri gelmeli

Kurtarma sırası analizden çıkar ve neredeyse hiçbir zaman süreçlerin sıralamasıyla aynı değildir. İki kural farkı yaratır.

Temel katman önce gelir, hiçbir süreç adını anmasa bile. Ağ, kimlik ve erişim ile geri yükleme yapılacak temiz bir yedek en üstte durur, çünkü bu üçü olmadan başka hiçbir şey geri gelmez. Yalnızca uygulamaları sıralayan bir analiz bunları atlar ve kurtarma sırasında ERP’nin hazır olduğu ama kimsenin oturum açamadığı ortaya çıkar.

Bir sistem, kendisine dayanan tüm süreçlerin en katı gereksinimini devralır. Faturalama, maaş ödeme dosyalarıyla aynı programda çalışıyorsa, o programa maaşların kurtarma süresi uygulanır. Ardından sistemleri uzun bir liste yerine birkaç kurtarma grubuna ayırın: saatler içinde, bir gün içinde, bir hafta içinde dönmesi gerekenler. Her grubun süresini nasıl netleştireceğinizi kurtarma süresi hedefi yazımızda anlatıyoruz.

İşin istediği ile BT’nin yapabildiği arasındaki açık

Neredeyse her ilk iş etki analizi bir açık ortaya koyar. İş tarafı ERP için birkaç saatlik bir kurtarma süresi ister, mevcut yedek ise her şey yolunda giderse onu bir iki günde geri yükler. Bu açık analizin başarısızlığı değildir; analizi tam da bunun için yaparsınız.

Her açık için iki şeyi yan yana koyun: mevcut yapının gerçekte ne başardığını (tahminle değil, bir geri yükleme testinde ölçülerek) ve istenen süreye ulaşmak için neyin gerektiğini. Bu daha sık alınan bir yedek, ikinci bir konum, rafta bekleyen yedek donanım veya süreci birkaç gün sistemsiz yürüten manuel bir acil durum prosedürü olabilir.

Açıkla ne yapılacağına yönetim karar verir. Daha kısa bir kurtarma süresi para ve yönetim emeği gerektirir; daha uzun bir süre risk taşır. Bu, işle ilgili bir karardır. BT her seçeneğin ne gerektirdiğini söyler, yönetim hangisini seçtiğini söyler ve karar, bilerek bırakılan açıklar dâhil, yazıya geçirilir.

Analiz nasıl güncel kalır

Bir iş etki analizi sandığınızdan hızlı eskir: yeni bir program, buluta taşınan bir süreç, yeni bir şube. Bu yüzden ne zaman yeniden gözden geçirileceğini kararlaştırın. Yılda bir makul bir alt sınırdır; buna ek olarak süreçlerde, uygulamalarda veya tedarikçilerde her büyük değişiklikte.

  • Kısa tutun. Elli sayfalık bir analiz güncellenmez. Süreç başına bir tablo ve tek bir bağımlılık şeması güncellenir.
  • Testlere bağlayın. Bir geri yükleme testi veya masa başı tatbikat sıranın tutup tutmadığını gösterir. Orada aksayan her şey analize geri döner.
  • Planı beslesin. Sıralama, süreler ve bağımlılıklar olduğu gibi iş sürekliliği planına ve BT felaket kurtarma planına geçer. Farklı rakamlar taşıyan iki belge, eski rakamlar taşıyan tek bir belgeden daha kötüdür.

Süreklilik yönetimi için uluslararası standart ISO 22301’dir; etki analizinin kendisi için ise ISO/TS 22317 rehber niteliğindedir. AB’de faaliyet gösteren ve NIS2 kapsamına giren kuruluşlar için iş sürekliliği, kanıtlanması gereken önlemler arasındadır.

İşimizin bittiği yer

Yaptıklarımız. İş etki analizinin BT kısmını üstleniyoruz: uygulamadan internet hattına kadar bağımlılıkları çıkarmak, mevcut yedeğinizin ve yapınızın gerçekte hangi kurtarma süresini tutturduğunu ölçmek, kurtarma gruplarını oluşturmak ve bir açığı kapatmak için neyin gerektiğini söylemek. ISO 9001 ve ISO/IEC 27001 sertifikalıyız ve böyle çalışıyoruz.

Yapmadıklarımız. Şirketiniz için hangi etkinin kabul edilebilir olduğuna ve hangi kurtarma sürelerini taahhüt edeceğinize biz karar vermeyiz; buna yönetiminiz süreç sahipleriyle birlikte karar verir. Muhasebeniz veya sigortacınız için finansal kayıp hesaplamayız, sigorta şirketi değiliz ve kimseyi ISO 22301 veya NIS2 kapsamında belgelendirmeyiz: bu, akredite bir kuruluşun veya denetim makamınızın işidir.

Sık sorulanlar

Bu konuda bize sorulanlar

En sık gelen beş soru.

İş etki analizi nedir?

İş etki analizi (BIA), her iş süreci için o süreç bir süre çalışamazsa ne olacağını ve bunun ne kadar sürebileceğini belirler. Sonuç; süreçlerin bir sıralaması, her biri için kabul edilebilir kurtarma süresi ve veri kaybı, ve dayandıkları sistemlerin ve üçüncü tarafların listesidir. İş sürekliliği planından önceki adımdır.

İş etki analizi ile risk analizi arasındaki fark nedir?

Risk analizi yangın, arıza veya fidye yazılımı gibi bir tehdidin ne kadar olası olduğuna bakar. İş etki analizi ise nedeni ne olursa olsun yalnızca kesintinin sonuçlarına bakar. İkisine de ihtiyacınız vardır: risk analizi neyi önlemeye çalıştığınızı, iş etki analizi ise yine de olursa önce neyin döneceğini belirler.

İş etki analizini kim yapmalı?

Etki ve kurtarma süresiyle ilgili soruları iş tarafındaki süreç sahipleri yanıtlar, çünkü kesintinin neye mal olduğunu onlar bilir. BT bağımlılıkları çıkarır ve teknik olarak neyin mümkün olduğunu söyler. Kurtarma süreleri ve bırakılan açıklar hakkında kararı yönetim verir.

İş etki analizi ne sıklıkla güncellenmeli?

En az yılda bir kez ve her büyük değişiklikten sonra: yeni bir program, buluta taşınan bir süreç, yeni bir şube veya tedarikçi. Güncellemeyi bir geri yükleme testine veya masa başı tatbikata bağlayın, çünkü sıranın hâlâ geçerli olup olmadığı orada görülür.

İş etki analizini bizim için yapabilir misiniz?

BT kısmını evet: bağımlılıkları çıkarmak, mevcut yapınızın hangi kurtarma süresini tutturduğunu ölçmek ve bir açığı kapatmak için neyin gerektiğini söylemek. Hangi etkinin kabul edilebilir olduğuna ve hangi sürelerin taahhüt edileceğine yönetiminiz süreç sahipleriyle birlikte karar verir. ISO 22301 veya NIS2 kapsamında belgelendirme yapmayız ve sigorta şirketi değiliz.

İlgili hizmetler

Devamını okuyun

Analizin beslediği konular.

Bağımlılıklarınızı birlikte çizelim mi?

Bize en az vazgeçebileceğiniz üç süreci söyleyin. Neyin üzerinde çalıştıklarını, mevcut kurtarmanızın gerçekte neyi başardığını ve açığın nerede olduğunu gösterelim; kurtarma süresine siz karar verin.

Gelen kutunuza pratik BT bilgisi

Yönetim, güvenlik ve çalışma alanı üzerine yeni rehberler; işi yapanlar tarafından yazılıyor. Satış dili yok, abonelikten tek tıkla çıkabilirsiniz.

Adresinizi yalnızca bülten için kullanırız. Gizlilik politikamıza bakın.

Teklif alın Arayın