Zapytaj o ofertę
Awaria Branże Kariera O nas Blog Kontakt
Dwoje współpracowników przy tablicy pokrytej schematami technicznymi w przeszklonej sali konferencyjnej

Analiza wpływu na biznes: które systemy muszą wrócić jako pierwsze

Analiza wpływu na biznes odpowiada na jedno pytanie, zanim cokolwiek się zepsuje: jeśli ten proces stanie, po jakim czasie zacznie to boleć i które systemy muszą wtedy ruszyć w pierwszej kolejności? To krok przed planem ciągłości działania. Bez niej każda kolejność odtwarzania jest zgadywaniem, zwykle zgadywaniem administratora, a nie zarządu.

7 min czytania Napisane przez zespół ITproposal
Krótka odpowiedź

Analizę wpływu na biznes zaczyna się od procesów, a nie od systemów. Dopiero gdy wiesz, bez czego firma nie może funkcjonować, wiesz, które IT musi wrócić jako pierwsze.

Skutki zmieniają się w czasie: godzinę przestoju zwykle da się znieść, trzy dni już nie. Moment, w którym robi się to nie do przyjęcia, wyznacza czas odtworzenia.

Lista zależności to najcenniejsza część. Znajdziesz na niej systemy, których żaden proces nie wymienia z nazwy, a które i tak muszą ruszyć jako pierwsze.

Czym jest analiza wpływu na biznes, a czym nie

Analiza wpływu na biznes (BIA) ustala dla każdego procesu w firmie, co się stanie, gdy przez jakiś czas nie będzie mógł działać, i jak długo ta przerwa może trwać. Wynikiem jest ranking procesów, dopuszczalny czas odtworzenia i dopuszczalna utrata danych dla każdego z nich oraz lista wszystkiego, na czym te procesy się opierają.

To nie jest analiza ryzyka. Analiza ryzyka pyta, jak prawdopodobny jest pożar, awaria albo ransomware. BIA nie pyta, dlaczego coś przestaje działać, tylko ile kosztuje to, że przestaje. Dzięki temu rozróżnieniu analiza jest użyteczna: nie ma znaczenia, czy serwer jest niedostępny z powodu włamania, czy aktualizacji, pytanie o to, co wraca pierwsze, pozostaje takie samo.

To też jeszcze nie jest plan. Plan ciągłości działania opisuje, kto co robi, gdy do tego dojdzie. BIA dostarcza do niego liczby i kolejność. Kto pisze plan bez analizy, wpisuje czasy odtworzenia na wyczucie. Jak taki plan wygląda dalej, opisujemy w artykule o planie disaster recovery.

Zacznij od procesów, nie od listy serwerów

Kusi, żeby zacząć od listy systemów, bo IT już ją ma. Nie rób tego. Lista systemów mówi, co stoi, a nie co jest ważne. Zacznij od pytania, co firma musi umieć robić codziennie, co tydzień i co miesiąc.

  • Zrób listę krótką i konkretną. Przyjmowanie zamówień, dostawy, fakturowanie, wypłata wynagrodzeń, dostępność obsługi klienta, utrzymanie produkcji. Dla większości firm z sektora MŚP wystarczy od dziesięciu do dwudziestu procesów.
  • Przy każdym procesie wpisz właściciela. Kogoś z firmy, kto wie, jak ta praca wygląda, a nie kogoś z IT. To właściciel odpowiada na pytania z następnego kroku.
  • Nie zapomnij o szczytach. Wynagrodzenia liczy się raz w miesiącu, zamknięcie roku raz w roku. Proces, który w zwykły wtorek może poczekać, w dniu wypłat czekać nie może.

Rozmowy prowadź osobno dla każdego procesu, przy jednym stole z właścicielem i kimś z IT. Ankieta wysłana mailem daje odpowiedzi, w których wszystko jest „krytyczne”, a wtedy nie masz rankingu.

Skutki w czasie: kiedy robi się to nie do przyjęcia

Kluczowe pytanie przy każdym procesie nie brzmi, czy przestój szkodzi, tylko od kiedy. Dlatego ustaw obok siebie stałe przedziały czasu, na przykład pierwsza godzina, pierwszy dzień roboczy, trzy dni i tydzień, i dla każdego zapytaj, co się dzieje.

  • Pieniądze: utracone przychody, kary, dodatkowe koszty pracy ręcznej.
  • Klienci i terminy: dostawy, które nie dochodzą do skutku, upływające terminy umowne.
  • Prawo i nadzór: obowiązki zgłoszeniowe, terminy deklaracji, obowiązki archiwizacji.
  • Ludzie i bezpieczeństwo: w ochronie zdrowia czy produkcji to może ważyć więcej niż wszystko inne.
  • Reputacja: to, co widzą klienci, i to, co wychodzi na zewnątrz.

Użyj prostej skali (niski, zauważalny, poważny, nie do przyjęcia) zamiast dokładnych kwot. Punkt, w którym proces osiąga poziom „nie do przyjęcia”, nazywa się maksymalnym dopuszczalnym przestojem. Czas odtworzenia, który ustalasz, leży wyraźnie przed nim, bo samo odtwarzanie też trwa. Zapytaj dodatkowo, ile pracy wolno stracić: poranek ponownego wprowadzania zamówień czy nic.

Od procesu do systemu: zależności

Tu zaczyna się część IT i tu jest najwięcej do zyskania. Dla każdego procesu zapisujesz, na czym działa, warstwa po warstwie:

  • Aplikacje: system ERP, program księgowy, sklep internetowy, oprogramowanie do planowania.
  • Czego te aplikacje potrzebują: bazy danych, serwera lub środowiska w chmurze, integracji z innym programem.
  • Warstwa spodnia: sieć i internet, logowanie i MFA, DNS, sama kopia zapasowa.
  • Podmioty zewnętrzne: dostawca SaaS, firma hostingowa, bank dla plików z przelewami, przewoźnik z własnym portalem.
  • Ludzie i sprzęt: jedyny kolega, który wie, jak działa integracja, drukarka etykiet w magazynie.

Narysuj to. Schemat na jednej kartce A4 pokazuje to, co tabela ukrywa: system, na którym wisi pięć procesów naraz, i pojedynczy punkt, który może zatrzymać wszystko. Rzadko jest to serwer, który zna każdy. Częściej konto, którym wszystko się loguje, albo jedno łącze internetowe w głównej lokalizacji.

Które systemy muszą wrócić jako pierwsze

Z analizy wynika kolejność odtwarzania i prawie nigdy nie jest ona taka sama jak ranking procesów. Różnicę robią dwie zasady.

Warstwa spodnia wraca pierwsza, nawet jeśli żaden proces jej nie wymienia. Sieć, tożsamość i dostęp oraz czysta kopia zapasowa, z której się odtwarza, są na szczycie, bo bez tych trzech elementów nic innego nie wróci. W analizie, która szereguje tylko aplikacje, ich brakuje, a wtedy podczas odtwarzania okazuje się, że ERP czeka gotowy, ale nikt nie może się zalogować.

System dziedziczy najostrzejszy wymóg ze wszystkich procesów, które na nim stoją. Jeśli fakturowanie działa na tym samym programie co pliki przelewów wynagrodzeń, dla tego programu obowiązuje czas odtworzenia wynagrodzeń. Potem pogrupuj systemy w kilka grup odtwarzania zamiast jednej długiej listy: co w ciągu godzin, co w ciągu doby, co w ciągu tygodnia. Jak wyostrzyć czas odtworzenia dla każdej grupy, opisujemy w artykule o RTO i RPO.

Luka między tym, czego chce firma, a tym, co potrafi IT

Prawie każda pierwsza BIA wykazuje lukę. Firma oczekuje czasu odtworzenia ERP rzędu kilku godzin, a obecna kopia zapasowa przywraca go w dobę lub dwie, jeśli wszystko pójdzie dobrze. Ta luka nie świadczy o porażce analizy, po to właśnie ją się robi.

Zestaw przy każdej luce dwie rzeczy: co obecna konfiguracja realnie osiąga (zmierzone w teście odtwarzania, a nie oszacowane) i co jest potrzebne, żeby osiągnąć oczekiwany czas. Może to być częściej wykonywana kopia zapasowa, druga lokalizacja, sprzęt zapasowy na półce albo ręczna procedura awaryjna, dzięki której proces przez kilka dni radzi sobie bez systemu.

O tym, co zrobić z luką, decyduje zarząd. Krótszy czas odtworzenia kosztuje pieniądze i pracę administracyjną, dłuższy kosztuje ryzyko. To rozstrzygnięcie dotyczy firmy. IT mówi, czego wymaga każda opcja, zarząd mówi, którą wybiera, a decyzja trafia na papier, łącznie z lukami, które świadomie zostają.

Jak utrzymać analizę aktualną

BIA starzeje się szybciej, niż się wydaje: nowy program, proces przenoszony do chmury, dodatkowy oddział. Ustal więc, kiedy wraca do przeglądu. Raz w roku to rozsądne minimum, a poza tym przy każdej większej zmianie procesów, aplikacji czy dostawców.

  • Niech będzie krótka. Analiza na pięćdziesiąt stron nie jest aktualizowana. Tabela na proces i jeden schemat zależności są.
  • Powiąż ją z ćwiczeniem. Test odtwarzania albo ćwiczenie przy stole pokazuje, czy kolejność się zgadza. To, co tam zawiedzie, wraca do analizy.
  • Niech zasila plan. Ranking, czasy odtworzenia i zależności trafiają jeden do jednego do planu ciągłości działania i planu odtwarzania IT. Dwa dokumenty z różnymi liczbami są gorsze niż jeden z nieaktualnymi.

Jeśli Twoja organizacja podlega NIS2, ciągłość działania należy do środków, które trzeba umieć wykazać. Aktualna BIA jest wtedy nie dodatkowym papierem, tylko dokumentem uzasadniającym. Międzynarodową normą zarządzania ciągłością jest ISO 22301, a ISO/TS 22317 stanowi wytyczne do samej analizy wpływu.

Gdzie kończy się nasza praca

Co robimy. Robimy część IT analizy wpływu na biznes: mapujemy zależności od aplikacji po łącze internetowe, mierzymy, jaki czas odtworzenia realnie osiągają obecna kopia zapasowa i konfiguracja, opracowujemy grupy odtwarzania i mówimy, co jest potrzebne, żeby zamknąć lukę. Mamy certyfikaty ISO 9001 i ISO/IEC 27001, i tak właśnie pracujemy.

Czego nie robimy. Nie ustalamy, jaki wpływ jest dla Twojej firmy akceptowalny ani jakie czasy odtworzenia przyjmujesz. To decyzja zarządu razem z właścicielami procesów. Nie wyliczamy strat finansowych do sprawozdania rocznego ani dla ubezpieczyciela, nie jesteśmy ubezpieczycielem i nikogo nie certyfikujemy w zakresie ISO 22301 ani NIS2: robi to akredytowana jednostka albo Twój organ nadzoru.

Najczęstsze pytania

Pytania, które nam zadajecie

Pięć, które wracają najczęściej.

Czym jest analiza wpływu na biznes?

Analiza wpływu na biznes (BIA) określa dla każdego procesu w firmie, co się stanie, gdy przez jakiś czas nie będzie mógł działać, i jak długo ta przerwa może trwać. Wynikiem jest ranking procesów, dopuszczalny czas odtworzenia i dopuszczalna utrata danych dla każdego z nich oraz lista systemów i podmiotów, na których się opierają. To krok przed planem ciągłości działania.

Czym różni się BIA od analizy ryzyka?

Analiza ryzyka bada, jak prawdopodobne jest zagrożenie, na przykład pożar, awaria czy ransomware. BIA patrzy wyłącznie na skutki przestoju, bez względu na przyczynę. Potrzebujesz obu: analiza ryzyka wyznacza, czemu próbujesz zapobiec, a BIA, co ma wrócić najpierw, gdy mimo wszystko do tego dojdzie.

Kto przeprowadza analizę wpływu na biznes?

Na pytania o skutki i czas odtworzenia odpowiadają właściciele procesów z firmy, bo to oni wiedzą, ile kosztuje przestój. IT mapuje zależności i mówi, co jest technicznie możliwe. Zarząd podejmuje decyzję o czasach odtworzenia i o lukach, które zostają.

Jak często trzeba aktualizować BIA?

Co najmniej raz w roku, a poza tym przy każdej większej zmianie: nowym programie, procesie przenoszonym do chmury, nowym oddziale lub dostawcy. Powiąż aktualizację z testem odtwarzania albo ćwiczeniem przy stole, bo tam widać, czy kolejność nadal się zgadza.

Czy możecie przeprowadzić dla nas analizę wpływu na biznes?

Część IT tak: mapowanie zależności, pomiar czasu odtworzenia, jaki osiąga obecna konfiguracja, i wskazanie, co jest potrzebne, żeby zamknąć lukę. To, jaki wpływ jest akceptowalny i jakie czasy odtworzenia przyjmujesz, rozstrzyga Twój zarząd razem z właścicielami procesów. Nie certyfikujemy w zakresie ISO 22301 ani NIS2 i nie jesteśmy ubezpieczycielem.

Narysujemy razem Twoje zależności?

Podaj trzy procesy, bez których firma obejdzie się najgorzej. Pokażemy, na czym działają, co realnie osiąga Twoje odtwarzanie i gdzie jest luka. Jaki czas odtworzenia wybierasz, decydujesz Ty.

Praktyczna wiedza o IT w Twojej skrzynce

Nowe poradniki o zarządzaniu, bezpieczeństwie i stanowiskach pracy, pisane przez ludzi, którzy wykonują tę pracę. Bez sprzedażowego gadania, a z subskrypcji zrezygnujesz jednym kliknięciem.

Twój adres wykorzystujemy wyłącznie do wysyłki newslettera. Zobacz naszą politykę prywatności.

Kontakt Zadzwoń