Teklif alın
Acil destek SektörlerKariyer Hakkımızda Blog İletişim
Cam duvarlı bir toplantı odasında teknik şemalarla dolu bir beyaz tahtanın başında iki meslektaş

Yeni bir BT sisteminde veri koruma etki değerlendirmesi: BT’nin sağlaması gerekenler

Veri koruma etki değerlendirmesi (GDPR’daki adıyla DPIA), sistemi kullanacak kuruluşa aittir; BT ekibine veya tedarikçiye değil. Ama dürüst bir teknik tanım olmadan yazılamaz: hangi veri nerede duruyor, kim erişebiliyor, ne kadar saklanıyor ve onu ne koruyor. Bu yazı BT’nin sağladığı kısmı ve bunun için zamanında sorulması gereken soruları anlatıyor.

6 dakikalık okuma ITproposal ekibi tarafından yazıldı
Kısa yanıt

GDPR, yüksek risk taşıması muhtemel işlemeler için sistem devreye alınmadan önce bir veri koruma etki değerlendirmesi ister. KVKK’da buna karşılık gelen ayrı bir madde yoktur, ama aynı soruları sormak KVKK’nın veri güvenliği yükümlülüğünü karşılamayı kolaylaştırır.

BT; sistem tanımını, veri akışlarını, saklama yerlerini, erişim yetkilerini, saklama sürelerini ve teknik tedbirleri sağlar. Gereklilik ve risk hakkındaki karar veri sorumlusuna aittir.

Tedarikçiye sorularınızı sözleşmeden önce sorun: veriler nerede, hangi alt işleyenler var, neler kayıt altına alınıyor ve silme nasıl işliyor. İmzadan sonra her cevap daha yavaş gelir.

Veri koruma etki değerlendirmesi ne zaman gerekir?

GDPR, bir işlemenin kişilerin hak ve özgürlükleri için yüksek risk taşıması muhtemel olduğunda veri koruma etki değerlendirmesi ister (35. madde). Avrupa Birliği’ndeki kişilere mal veya hizmet sunan ya da AB’deki bir müşteri adına veri işleyen Türk şirketleri de bu soruyla karşılaşır. Avrupa denetim otoriteleri dokuz ölçüt belirlemiştir; bir işleme ikisini veya daha fazlasını karşılıyorsa kural olarak değerlendirme gerekir:

  • kişileri değerlendirmek, puanlamak ya da onlar hakkında önemli sonuçları olan otomatik kararlar vermek;
  • sistematik izleme: kameralar, konum verisi veya çalışanların izlenmesi;
  • özel nitelikli ya da çok kişisel veriler: sağlık, ceza kayıtları, finansal veriler;
  • büyük ölçekli işleme veya ayrı ayrı toplanmış veri setlerinin birleştirilmesi;
  • savunmasız kişiler: çocuklar, hastalar ya da işverenine karşı çalışanlar;
  • yeni teknoloji kullanımı veya kişilerin bir hakkı kullanmasını ya da bir hizmetten yararlanmasını engelleyen işleme.

KVKK’da GDPR’ın 35. maddesine karşılık gelen ayrı bir etki değerlendirmesi yükümlülüğü yoktur. Ancak KVKK’nın 12. maddesi veri sorumlusundan uygun teknik ve idari tedbirleri almasını ister, ve bu tedbirlerin hangi riske karşı alındığını gösterebilmenin en düzenli yolu aynı yapıdır. Değerlendirme yapıp yapmama kararınızın gerekçesini de yazılı tutun.

Değerlendirmede neler bulunur ve hangi kısmı kim yazar

GDPR dört unsur sayar ve bunların hepsi aynı kişiden gelmez:

  • Sistematik bir tanım: işlemenin ve amaçlarının tanımı. Amaç süreç sahibinden gelir; sistemin, verilerin ve veri akışlarının tanımı BT’den gelir.
  • Gereklilik ve orantılılık: amaç için gerçekten gerekli mi, daha az veriyle yapılabilir mi, hukuki dayanak nedir. Bu, veri sorumlusunun değerlendirmesidir; varsa veri koruma görevlisinin görüşü alınır.
  • İlgili kişiler için riskler: kuruluşun riskleri değil, verisi işlenen kişilerin riskleri; bir ihlalde, bir hatada veya kötüye kullanımda onlar için ne ters gider.
  • Tedbirler: bu riskleri azaltacak önlemler. Büyük kısmı tekniktir ve BT burada yeniden devreye girer.

Bir şablon sıralamada yardımcı olur. Ama alışılmış sorunu çözmez: teknik sorular, cevaplayabilecek kişiye çok geç ulaşır. BT’yi taslak bittiğinde değil, sistem henüz seçilirken masaya çağırın.

Sistem tanımı ve veri akışları

Değerlendirmelerin çoğu en çok bu kısımda belirsiz kalır. “Veriler bulutta güvenli şekilde saklanıyor” hiçbir şey tanımlamaz. Burada olması gerekenler:

  • Kategori bazında hangi veriler. “Müşteri verisi” değil; ad, e-posta, telefon, sipariş geçmişi ve serbest metin alanları dahil özel nitelikli veri çıkıp çıkmadığı.
  • Nerede saklandıkları. Hangi veri merkezinde, hangi ülkede, yedekler ve kayıtlar nerede. Son ikisi sık unutulur ve bazen başka bir yerdedir.
  • Nasıl aktıkları. Kaynakları, sistemi, diğer sistemlerle entegrasyonları ve alıcıları gösteren bir şema. Her ok, verinin yolda olduğu ve bir tedbire ihtiyaç duyduğu bir noktadır.
  • Kimin erişebildiği. Hangi roller, kaç yönetici, tedarikçinin destek için erişimi olup olmadığı ve bunun nasıl kayda geçtiği.
  • Ne kadar süreyle. Kategori bazında saklama süresi ve silmenin teknik olarak nasıl işlediği: kayıt gerçekten mi siliniyor yoksa yalnızca gizleniyor mu, yedeklerde ne oluyor.

Bir veri akış şeması, BT’nin sağlayabileceği en yararlı belgedir. Metinde kaybolanı görünür kılar ve bir gün veri ihlali yaşanırsa ihtiyaç duyacağınız belge de odur.

Bir riske bağlanan teknik tedbirler

Risklerle bağı olmayan bir tedbir listesi bir envanterdir, değerlendirme değil. Her tedbiri azalttığı riske bağlayın ve gerçekte neyin kurulu olduğu konusunda somut olun:

  • Erişim: çok faktörlü kimlik doğrulama, gereken en az yetkiyle tanımlı roller ve kimin hâlâ erişimi olduğunun düzenli kontrolü.
  • Şifreleme: aktarımda ve depolamada, ve anahtarları kimin yönettiği. Bir bulut hizmetinde bu, “şifreli” ile “tedarikçide de bulunan bir anahtarla şifreli” arasındaki farktır.
  • Kayıt tutma: kim hangi veriyi gördü veya değiştirdi, bu kayıtlar ne kadar saklanıyor ve kim inceliyor. Kimsenin okumadığı kayıtlar bir arşivdir, tedbir değil.
  • Yedekleme ve geri yükleme: ne sıklıkla, nerede, ne kadar süreyle ve son başarılı geri yükleme testi ne zaman yapıldı.
  • Sistemin kendisinde veri azaltma: gerekmeyen alanları kapatmak, test ve raporlama ortamlarında verileri takma adlandırmak ve saklama süresi sonunda otomatik silmek.

Tedbirlerden sonra kalan şey kalıntı risktir. GDPR kapsamında bu risk yüksek kalırsa, veri sorumlusu işlemeye başlamadan önce denetim otoritesine danışmak zorundadır. Bu kararı BT vermez; BT tedbirlerin gerçekten çalışan sistemle örtüşmesini sağlar.

Sistemin tedarikçisine sorulacaklar

Üçüncü bir taraftan alınan yeni bir sistemde teknik cevapların yarısı o tedarikçiden gelir. GDPR kapsamında veri işleyen olarak etki değerlendirmesinde size yardımcı olmakla yükümlüdür ve bu, veri işleme sözleşmesinde de yer almalıdır. En azından şunları sorun:

  • veriler, yedekler ve destek ekipleri hangi ülkelerde, ve yurt dışına veya Avrupa Ekonomik Alanı dışına aktarım var mı;
  • hangi alt işleyenler var ve yeni biri eklendiğinde size nasıl haber veriliyor;
  • hangi sertifikalara sahip ve bunlar hizmetin hangi kısmını kapsıyor; bir ISO/IEC 27001 sertifikası satın aldığınız ürünü kendiliğinden kapsamaz;
  • neler kayıt altına alınıyor, bu kayıtları kendiniz görebiliyor musunuz ve ne kadar süre tutuluyorlar;
  • sözleşme sonunda veriler nasıl siliniyor ve öncesinde bunları kullanılabilir bir biçimde nasıl geri alıyorsunuz.

Standart bir ekle cevap veren tedarikçi bu yüzden şüpheli değildir. Üç hafta sonra hâlâ cevabı olmayan tedarikçi ise bir şey ters gittiğinde işlerin nasıl yürüyeceği hakkında size bir şey söylüyordur.

Ne zaman başlanır ve sık yapılan hatalar

Değerlendirme işleme başlamadan önce tamamlanmalıdır, bu da pratikte sözleşmeden önce demektir. Sonrasında ana kararlar verilmiş olur ve her tedbir bir değişiklik talebine dönüşür. İşe yarayan sıra:

  • Seçim aşamasında: değerlendirme gerekip gerekmediğini inceleyin ve tedarikçi sorularını teklif talebine ekleyin.
  • Sözleşmeden önce: tanım, veri akışları ve tedbirler taslak halinde olsun ki sonuç seçimi hâlâ etkileyebilsin.
  • Canlıya geçişten önce: tedbirler, vaat edildiği haliyle değil kurulduğu haliyle kontrol edilsin.
  • Sonrasında: riskleri değiştiren her değişiklikte gözden geçirin: yeni bir entegrasyon, yeni bir tedarikçi, yeni veriler.

Üç hata sürekli tekrarlanır: değerlendirmeyi sistem zaten çalışırken yazmak, böylece karar belgesi yerine bir rapora dönüşmesi; BT’ye soruları en sonda sormak, böylece varsayımlarla doldurulması; ve sistem büyümeye devam ederken belgeye bir daha dokunmamak.

İşimizin bittiği yer

Yaptıklarımız. Tedarik ettiğimiz, kurduğumuz veya yönettiğimiz sistemler için değerlendirmenin teknik kısmını sağlıyoruz: sistem tanımı, veri akış şeması, saklama yerleri, erişim yetkileri, teknik olarak kurulduğu haliyle saklama süreleri ve güvenlik tedbirleri. Veri sorumlusunun ve veri koruma görevlisinin sorularını cevaplıyor, değerlendirme gerektirdiğinde tedbirleri uyarlıyoruz. ISO/IEC 27001 kapsamında çalışıyoruz; bu nasıl çalıştığımızı anlatır, işlemeniz hakkında bir görüş değildir.

Yapmadıklarımız. Hukukçu veya veri koruma görevlisi değiliz. Değerlendirme veri sorumlusuna aittir: onu biz onaylamıyoruz, zorunlu olup olmadığına karar vermiyoruz, hukuki dayanağı, gerekliliği veya orantılılığı değerlendirmiyoruz ve denetim otoritesine danışmıyoruz. Bir müşteri adına değerlendirme imzalamıyoruz. Bu karar kendi kuruluşunuza, veri koruma görevlinize veya kişisel verilerde uzman bir hukukçuya aittir.

Sık sorulanlar

Bu konuda bize sorulan sorular

En sık gelen beş soru.

Veri koruma etki değerlendirmesi nedir?

Bir veri işleme faaliyetinin, verisi işlenen kişiler için yarattığı risklerin ve bunları azaltacak tedbirlerin önceden değerlendirilmesidir. GDPR’da DPIA olarak geçer ve yüksek risk taşıması muhtemel işlemelerde zorunludur. İşlemeyi tanımlar, gereklilik ve orantılılığı inceler, riskleri ve tedbirleri ortaya koyar.

KVKK’da etki değerlendirmesi zorunlu mu?

KVKK’da GDPR’ın 35. maddesine karşılık gelen ayrı bir etki değerlendirmesi maddesi yoktur. Ancak 12. madde veri sorumlusundan uygun teknik ve idari tedbirleri almasını ister ve bu yapı, tedbirlerin hangi riske karşı alındığını göstermenin düzenli bir yoludur. AB’deki kişilere hizmet sunan veya AB’deki müşteriler adına veri işleyen şirketler ayrıca GDPR kapsamına girebilir.

Değerlendirmeyi kim hazırlar?

Veri sorumlusu, yani verilerin neden ve nasıl işleneceğine karar veren kuruluş. Bir veri koruma görevlisi varsa görüşü alınmalıdır. BT ekibi ve tedarikçi teknik kısmı sağlar, ancak karar ve onay veri sorumlusunda kalır.

Etki değerlendirmesi için BT hangi bilgileri sağlar?

Sistemin ve verilerin kategori bazında tanımı, veri akışları ve entegrasyonların şeması, yedekler ve kayıtlar dahil saklama yerleri, erişim yetkileri, teknik olarak kurulduğu haliyle saklama süreleri ve güvenlik tedbirleri. Harici bir tedarikçide bunlara alt işleyenler, saklama ülkeleri ve sözleşme sonunda silme eklenir.

Değerlendirmemizi siz hazırlayabilir veya onaylayabilir misiniz?

Hayır. Hukukçu veya veri koruma görevlisi değiliz ve değerlendirme veri sorumlusuna aittir. Tedarik ettiğimiz veya yönettiğimiz sistemler için teknik tanımı, veri akışlarını ve tedbirleri sağlıyor, değerlendirme gerektirdiğinde tedbirleri uyarlıyoruz. Değerlendirmenin zorunlu olup olmadığına ve kalıntı riskin kabul edilebilir olup olmadığına kuruluşunuz ve hukuk danışmanı karar verir.

İlgili hizmetler

Devamını okuyun

Bu değerlendirmenin bağlandığı konular.

Yeni bir sistem mi geliyor? Teknik kısmı biz sağlıyoruz

Hangi sistemi devreye alacağınızı bize anlatın. Veri akışlarını, saklamayı ve tedbirleri gerçekte kurulacakları haliyle tanımlıyoruz; böylece veri koruma sorumlunuz varsayımlarla değil olgularla karar verebilir.

Gelen kutunuza pratik BT bilgisi

Yönetim, güvenlik ve çalışma alanı üzerine yeni rehberler; işi yapanlar tarafından yazılıyor. Satış dili yok, abonelikten tek tıkla çıkabilirsiniz.

Adresinizi yalnızca bülten için kullanırız. Gizlilik politikamıza bakın.

Teklif alın Arayın