
Procesautomatisering in het MKB: welke processen eerst
Procesautomatisering begint niet bij een tool, maar bij de vraag welk werk je mensen elke dag overtypen, doorsturen of natellen. Dit is de volgorde die wij aanraden: kies het juiste proces, teken het uit, kies de lichtste vorm die werkt, en regel de IT-kant voordat de eerste flow live gaat.
Automatiseer eerst werk dat vaak terugkomt, vaste regels volgt en al digitaal binnenkomt. Werk vol uitzonderingen en oordelen komt later of nooit.
Kies de lichtste vorm die werkt: een functie die je pakket al heeft gaat voor een koppeling, een koppeling voor een flow, en een flow voor een robot die schermen bedient.
Een automatisering draait onder een account, met rechten en een eigenaar. Regel dat vooraf, anders stopt hij stil zodra de maker vertrekt.
Welke processen je eerst automatiseert
Procesautomatisering in het MKB loont het eerst bij werk dat aan vier eisen voldoet. Hoe meer ervan kloppen, hoe beter de kandidaat:
- Het komt vaak terug. Dagelijks of wekelijks, niet twee keer per jaar. Een taak die zelden voorkomt kost meer om te bouwen en te onderhouden dan hij bespaart.
- Het volgt vaste regels. Als iemand bij elke stap moet nadenken of overleggen, is het geen regelwerk maar oordeelswerk.
- De invoer is al digitaal. Een factuur als pdf in een mailbox, een formulier op de website, een regel in een systeem. Papier dat eerst gescand moet worden is een tweede project.
- Het proces ligt stil. Een werkwijze die volgende maand verandert, automatiseer je volgende maand opnieuw.
In de praktijk zijn dat vaak dezelfde soort processen: inkomende facturen klaarzetten voor de boekhouding, een aanvraag van de website doorzetten naar het CRM, accounts aanmaken en intrekken bij in- en uitdiensttreding, een verlof- of declaratieaanvraag laten goedkeuren, een terugkerend overzicht samenstellen uit twee systemen.
Wat je beter laat liggen: processen met veel uitzonderingen, processen waarin een fout direct bij een klant terechtkomt zonder dat iemand meekijkt, en processen waar niemand precies kan uitleggen hoe ze nu lopen. Bij die laatste is het werk niet automatiseren maar eerst afspreken.
Teken het proces voordat je het automatiseert
Een rommelig proces automatiseren geeft een snel rommelig proces. Zet daarom eerst op papier, of op een wand vol memoblaadjes, hoe het nu echt gaat, niet hoe het in het handboek staat.
- De stappen: wat komt er binnen, wat gebeurt ermee, waar gaat het heen.
- De beslismomenten: wie keurt iets goed, op grond van welke regel, en wat als die persoon er niet is.
- De uitzonderingen: welke gevallen anders lopen, en hoe vaak dat gebeurt. Tel ze een paar weken; een uitzondering die iedereen noemt blijkt vaak zeldzaam, en omgekeerd.
- De systemen: in welke pakketten de gegevens staan en wie daar toegang toe heeft.
Vaak blijkt bij het tekenen al dat een stap overbodig is, of dat twee afdelingen hetzelfde doen. Haal dat eerst weg. Wat overblijft is wat je automatiseert, en het is dan ook duidelijk wat de automatisering níét moet doen.
Vier vormen, van licht naar zwaar
Er is niet één manier van automatiseren. De vuistregel: kies de lichtste vorm die het werk doet, want elke stap zwaarder betekent meer onderhoud.
- Wat je pakket al kan. Regels in het boekhoudpakket, mailregels, een standaard goedkeuringsstap, een formulier dat direct in een lijst schrijft. Dit wordt het vaakst overgeslagen en is het goedkoopst om te onderhouden, want de leverancier houdt het bij.
- Een standaardkoppeling. Veel pakketten hebben een kant-en-klare koppeling met elkaar. Die gaat via een officiële interface en overleeft updates meestal.
- Een low-code-flow. Met een platform als Power Automate binnen Microsoft 365 verbind je stappen tussen systemen zonder te programmeren. Krachtig, maar het is software: iemand moet hem onderhouden.
- Een softwarerobot (RPA). Die bedient schermen zoals een mens dat doet. Nuttig als twee systemen echt geen koppeling hebben, maar hij breekt zodra een scherm verandert.
Begin dus met de vraag aan je leveranciers welke koppelingen en functies er al zijn. Pas als het antwoord nee is, wordt het een flow of een robot.
Wat de IT-kant moet regelen
Een automatisering is een gebruiker die nooit slaapt en overal bij kan waar je hem toegang geeft. Behandel hem ook zo.
- Een eigen account, niet dat van een medewerker. Een flow die onder het persoonlijke account van de bedenker draait, stopt op de dag dat die persoon vertrekt of zijn wachtwoord wijzigt. Gebruik een service- of functieaccount dat op naam van de organisatie staat.
- Zo weinig rechten als nodig. Alleen de mappen, mailboxen en systemen die dit proces raakt. Een account met beheerrechten overal is het eerste wat een aanvaller zoekt.
- Geheimen in een kluis. Wachtwoorden en sleutels van koppelingen horen niet in een flow of een script, maar in een beheerde kluis, met een vervaldatum die iemand bewaakt.
- Licenties. Sommige koppelingen en accounts vragen een eigen licentie. Neem dat mee voordat je begint, niet als de rekening komt.
- Vastleggen. Wat de automatisering doet, onder welk account, met welke rechten en wie de eigenaar is. Dat hoort in dezelfde IT-documentatie als de rest van je omgeving.
Raakt de automatisering persoonsgegevens, kijk dan ook waar die heen gaan. Een stap die gegevens naar een externe dienst stuurt, valt onder de AVG en vaak onder een verwerkersovereenkomst.
Eén eigenaar, en een plan voor als het misgaat
Elke automatisering heeft twee eigenaren nodig: iemand uit het bedrijf die weet wat het proces moet opleveren, en iemand die weet hoe het technisch werkt. Bij een klein team kan dat dezelfde persoon zijn, maar het moet een naam zijn en geen afdeling.
Spreek af wat er gebeurt als hij faalt. Een automatisering die stil stopt is gevaarlijker dan een medewerker die ziek is, want niemand merkt het. Leg vast:
- wie een melding krijgt als een run mislukt, en binnen welke tijd die kijkt;
- hoe het werk handmatig doorgaat zolang het stuk is, en of iemand dat nog kan;
- hoe je ziet wat er al wél is verwerkt, zodat niets dubbel of niet gebeurt.
Plan ook een vast moment om te kijken of de automatisering nog klopt. Processen veranderen, en een flow die nog draait maar het verkeerde doet, valt pas op bij de jaarafsluiting.
Vier valkuilen bij procesautomatisering
- Schaduwautomatisering. Medewerkers bouwen zelf flows onder hun eigen account, met hun eigen rechten. Dat is op zich goed nieuws, want ze zien waar tijd zit. Maar zonder overzicht weet niemand wat er draait. Maak een lijst en spreek af wat zelf mag en wat via IT loopt.
- De uitzondering vergeten. De automatisering regelt negen van de tien gevallen, en het tiende blijft hangen in een map waar niemand kijkt. Elke flow heeft een uitgang voor wat hij niet begrijpt, naar een mens.
- Niet meten. Schrijf vooraf op hoeveel tijd het proces nu kost en hoe vaak het misgaat. Zonder dat getal weet je achteraf niet of het iets heeft opgeleverd.
- Te groot beginnen. Eén proces van begin tot eind automatiseren is beter dan vijf processen half. Het eerste leert je wat het tweede kost.
Waar ons werk ophoudt
Wat wij doen. Wij regelen de IT-omgeving waarop een automatisering draait: de Microsoft 365-omgeving en de licenties, service- en functieaccounts met beperkte rechten, de kluis voor wachtwoorden en sleutels, monitoring en back-up, en wat er met die accounts gebeurt bij in- en uitdiensttreding. Daarnaast leveren en richten wij UiPath in, en bouwen wij koppelingen en maatwerk voor werk dat in geen pakket past. Dat is een aparte dienst, software-ontwikkeling, en de broncode en documentatie zijn van jou.
Waar het ophoudt. Hoe je bedrijf werkt en wie welk proces bezit, blijft van jou. Wij beslissen niet welke stap vervalt, wie wat goedkeurt of welke regel geldt: wij leggen voor wat we bij het uittekenen zien, en de keuze maak je zelf. Een automatisering heeft daarom altijd een eigenaar in je eigen organisatie. De pakketten waaraan we koppelen blijven van hun leverancier; wij bouwen geen vervangend pakket.
Vragen die we hierover krijgen
De vijf die het vaakst terugkomen.
Wat is procesautomatisering?
Procesautomatisering is werk dat volgens vaste regels verloopt laten uitvoeren door software in plaats van door een mens: gegevens overnemen, doorsturen, controleren of laten goedkeuren. Dat kan met een functie in een bestaand pakket, een koppeling tussen systemen, een low-code-flow of een softwarerobot. De lichtste vorm die werkt is meestal de beste.
Welke processen kun je het beste automatiseren?
Processen die vaak terugkomen, vaste regels volgen, al digitaal binnenkomen en niet steeds veranderen. Voorbeelden zijn inkomende facturen klaarzetten, websiteaanvragen doorzetten naar het CRM en accounts aanmaken bij indiensttreding. Processen vol uitzonderingen of oordelen kun je beter eerst vereenvoudigen.
Wat is het verschil tussen RPA en een koppeling?
Een koppeling wisselt gegevens uit via een officiële interface van het pakket en overleeft updates meestal. RPA, een softwarerobot, bedient de schermen zoals een mens dat doet en breekt zodra een scherm verandert. RPA is daarom vooral een oplossing voor systemen die echt geen koppeling hebben.
Wat moet IT regelen voordat je gaat automatiseren?
Een eigen service- of functieaccount op naam van de organisatie, met alleen de rechten die het proces nodig heeft. Wachtwoorden en sleutels in een beheerde kluis, de juiste licenties, een melding als een run mislukt en documentatie van wat er draait. Zonder dat stopt een automatisering stil zodra de maker vertrekt.
Kunnen jullie de automatisering ook bouwen?
Ja, als aparte dienst: koppelingen en maatwerk voor werk dat in geen pakket past bouwen we zelf, en UiPath leveren en richten we in. Wat we niet doen is bepalen hoe je proces loopt. Welke stap vervalt, wie wat goedkeurt en wie eigenaar is, beslis je zelf; wij leggen de opties voor.
Verder lezen
Waar procesautomatisering op aansluit.
Zullen we de IT-basis eronder regelen?
Vertel ons welk proces je wilt automatiseren en met welke pakketten. Wij zeggen welke accounts, rechten en licenties ervoor nodig zijn, of er al een koppeling bestaat of dat er een gebouwd moet worden, en hoe je het veilig laat draaien.
Praktische IT-kennis in je inbox
Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.