Offerte aanvragen
Spoed SectorenCarrières Over ons Blog Neem contact op
Lichte ontvangsthal met een houten balie, planten en grote ramen

Social engineering op kantoor: telefoon, balie en usb-stick

Bij social engineering denkt bijna iedereen aan phishingmail, en daar is de verdediging het verst. De vormen die overblijven zijn ouder en vaak makkelijker: een telefoontje van “de servicedesk”, een monteur aan de balie, een usb-stick op de parkeerplaats. Ze werken omdat ze een beroep doen op behulpzaamheid, en ze stoppen met een paar afspraken die niemand onbeleefd hoeven te maken.

6 min lezen Geschreven door het team van ITproposal
Kort antwoord

De gevaarlijkste beller is niet die naar de boekhouding, maar die naar de servicedesk: wie een wachtwoord of tweede factor laat resetten, heeft het account.

Aan de balie en bij de usb-poort werkt dezelfde regel als aan de telefoon: een goed verhaal is geen bewijs, en controleren gebeurt via een kanaal dat de ander niet heeft gekozen.

Een melding van een vreemd telefoontje is waardevoller dan een medewerker die het netjes afhandelt en vergeet; maak melden makkelijk en zonder schuld.

Social engineering zonder e-mail

Social engineering is iemand iets laten doen wat hij anders niet zou doen, door een rol te spelen in plaats van een systeem te kraken: de collega van IT, de monteur van de leverancier, de nieuwe medewerker die zijn pas thuis heeft laten liggen. Mail is daar één kanaal van. Hoe je dat kanaal aanpakt staat in ons stuk over phishing en de menselijke laag, dat hieronder bij verder lezen staat.

Dit artikel gaat over de rest: telefoon, chat, de balie, de usb-poort en de QR-code. Die vormen krijgen minder aandacht omdat er geen filter voor bestaat dat ze tegenhoudt. Er bestaan wel afspraken, en die zijn goedkoper dan elk product.

Betaalverzoeken van een nagebootste directeur vallen er ook onder, maar die hebben hun eigen verdediging: een betaalprocedure. Dat laten we hier buiten beschouwing.

De telefoon: de beller die van IT zegt te zijn

Het telefoontje komt in twee richtingen, en de tweede wordt vaak vergeten.

  • Naar een medewerker. “Met de servicedesk, we zien dat je account wordt misbruikt. Ik stuur je een code, lees je die even voor?” Die code is de tweede factor waarmee de beller op dat moment inlogt.
  • Naar de servicedesk. De beller is “een medewerker” op reis, met een nieuwe telefoon en haast, en vraagt om een wachtwoordreset of om de tweestapsverificatie opnieuw te koppelen. Lukt dat, dan heeft hij het account, inclusief alles waarvoor dat account toegang heeft.

Drie afspraken dekken allebei de richtingen:

  • IT vraagt nooit om een code of wachtwoord. Zeg dat vaak genoeg dat iedereen het weet, en dan is elke beller die erom vraagt per definitie niet van IT.
  • Terugbellen naar een bekend nummer. Twijfel je, hang op en bel de servicedesk of de collega op het nummer uit de telefoonlijst, niet op het nummer dat de beller noemt.
  • Een reset vraagt meer dan een stem. Leg vast hoe de servicedesk iemand controleert voordat een wachtwoord of tweede factor opnieuw wordt ingesteld: terugbellen op het geregistreerde nummer, bevestiging van de leidinggevende, of langskomen met een identiteitsbewijs. Hoe strenger het account, hoe strenger de controle. Meer daarover in ons stuk over toegangsbeheer.

De balie: de bezoeker met een goed verhaal

De monteur die “even naar de serverkast moet”, de koerier die het pakket zelf wil afgeven, de man die achter een collega mee door de deur loopt omdat zijn handen vol zijn. Niemand wil onbeleefd zijn, en daar rekent het verhaal op.

  • Alleen aangekondigde technici. Een monteur van een leverancier komt met een afspraak en een ticketnummer dat de receptie kan nakijken bij de afdeling die hem verwacht. Geen afspraak, dan wacht hij buiten de deur terwijl er wordt gebeld.
  • Begeleid naar technische ruimtes. Serverruimte en patchkasten zijn op slot en een bezoeker gaat er niet alleen naartoe, ook niet als hij er al eens is geweest.
  • Doorlopen mag geen beleefdheid zijn. Wie zonder pas achter een ander binnenkomt, wordt naar de receptie verwezen. Spreek af dat dat de norm is, dan is het ook geen confrontatie.
  • Netwerkpoorten in vergaderruimtes. Een bezoeker die zijn laptop in een vrije wandaansluiting steekt, hoort op het gastennetwerk te komen en niet op het bedrijfsnetwerk.
  • Schermen op slot. Een onbeheerde werkplek met een open sessie is voor een bezoeker de snelste weg naar binnen.

De usb-stick op de parkeerplaats

Een gevonden stick met “Salarissen” erop, een cadeautje op een beurs, een oplaadkabel die op een bureau is achtergelaten. Wie hem insteekt om te kijken van wie hij is, doet precies wat de bedoeling was. Sommige sticks en kabels gedragen zich bovendien als toetsenbord en typen opdrachten zodra ze worden aangesloten; daar helpt geen virusscan tegen.

  • Gevonden is inleveren. Een onbekende stick gaat ongeopend naar IT, en IT steekt hem ook niet zomaar in een werkplek.
  • Beperk usb-opslag technisch. Op beheerde werkplekken kun je onbekende usb-opslag blokkeren en alleen versleutelde, uitgegeven sticks toestaan. Dat haalt de afweging bij de medewerker weg.
  • Eigen kabels. Laad telefoons op met eigen of uitgegeven kabels, niet met wat er toevallig ligt.

QR-codes en chatberichten: dezelfde truc, ander kanaal

Een QR-code op een brief, een poster in de kantine of een sticker op een parkeerautomaat leidt naar een inlogpagina die er vertrouwd uitziet. Omdat hij met een telefoon wordt gescand, valt hij buiten de mailfilters en vaak ook buiten het beheer van de werkplek. De regel is eenvoudig: log nooit in via een QR-code voor een zakelijk account; ga naar de bekende app of het bekende adres.

In Teams en andere chatprogramma’s gebeurt hetzelfde met een bericht van een extern account dat “IT-support” heet en vraagt om een programma voor hulp op afstand te starten. Twee maatregelen helpen: beperk met welke externe organisaties medewerkers mogen chatten, en laat zien wanneer een bericht van buiten komt. En spreek af dat hulp op afstand alleen start na een ticket dat de medewerker zelf heeft aangemaakt.

Eén regel voor alle vormen, en melden zonder schuld

Alle vormen hierboven delen één zwakte: de aanvaller kiest het kanaal en het verhaal. De verdediging is dus steeds dezelfde. Controleer via een kanaal dat jij kiest: het nummer uit de telefoonlijst, de afdeling die de bezoeker zou verwachten, het ticketsysteem. Een beller of bezoeker met een eerlijke vraag wacht dat rustig af; haast en geheimhouding zijn juist het teken om te stoppen.

Minstens zo belangrijk is dat een vreemd telefoontje of een vreemde bezoeker wordt gemeld, ook als er niets is gebeurd. Een aanvaller probeert het zelden bij één persoon. Drie meldingen van dezelfde “servicedesk” op één ochtend zeggen de echte servicedesk wie er gewaarschuwd moet worden. Maak melden daarom kort (één knop, één nummer) en zonder schuld: wie toch een code heeft voorgelezen en het direct meldt, heeft de schade kleiner gemaakt.

Waar ons werk ophoudt

Wat wij doen. Wij leggen met je vast hoe de servicedesk iemand controleert voordat een wachtwoord of tweede factor wordt hersteld, en werken daar zelf ook zo als wij je servicedesk zijn. Wij richten in dat usb-opslag op werkplekken wordt beperkt, dat bezoekers op een gastennetwerk komen, dat externe chats herkenbaar zijn en dat hulp op afstand alleen via een ticket start.

Wat wij niet doen. Wij zijn geen beveiligingsbedrijf: de receptie bemannen, passen uitgeven en bewaking regelen hoort bij je facilitaire dienst of je beveiliger, en wij zitten niet in de meldkamer. Wij beoordelen ook geen medewerkers; wat er gebeurt als iemand een procedure niet volgt, is een zaak van de organisatie zelf.

Veelgesteld

Vragen die we hierover krijgen

Over de vormen die niet per mail komen.

Wat is social engineering?

Social engineering is iemand iets laten doen wat hij anders niet zou doen, door een rol te spelen in plaats van een systeem te kraken. Bekende vormen zijn phishingmail, een telefoontje van een nagebootste servicedesk, een bezoeker met een geloofwaardig verhaal en een achtergelaten usb-stick.

Wat zijn voorbeelden van social engineering buiten e-mail?

Een beller die zegt van IT te zijn en om een code vraagt, iemand die de servicedesk belt om het wachtwoord van een collega te laten resetten, een monteur zonder afspraak aan de balie, iemand die achter een collega mee naar binnen loopt, een gevonden usb-stick en een QR-code die naar een valse inlogpagina leidt.

Hoe controleert een servicedesk of een beller echt een medewerker is?

Door niet af te gaan op wat de beller zegt, maar op een kanaal dat de servicedesk zelf kiest: terugbellen op het geregistreerde nummer, bevestiging van de leidinggevende of langskomen met een identiteitsbewijs. Hoe meer een account mag, hoe strenger die controle hoort te zijn, zeker bij het opnieuw koppelen van tweestapsverificatie.

Wat doe je met een gevonden usb-stick?

Niet insteken, ook niet om te kijken van wie hij is. Lever hem ongeopend in bij IT. Op beheerde werkplekken kun je onbekende usb-opslag technisch blokkeren, zodat een medewerker die afweging niet zelf hoeft te maken.

Bewaken jullie ook de receptie of het gebouw?

Nee. Wij regelen de IT-kant: hoe de servicedesk controleert, het gastennetwerk, de beperking van usb-opslag en herkenbare externe chats. De receptie, de toegangspassen en de bewaking horen bij je facilitaire dienst of beveiliger, en wij zitten niet in de meldkamer.

Verwante diensten

Verder lezen

De mail, het gebouw en het melden.

Zullen we nagaan wat je servicedesk doet bij een reset?

Vertel hoe een wachtwoord of tweede factor nu wordt hersteld en wie dat mag vragen. Wij zeggen waar een beller met een goed verhaal doorheen komt, en welke afspraak dat dichtzet.

Praktische IT-kennis in je inbox

Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.

We gebruiken je adres alleen voor de nieuwsbrief. Zie ons privacybeleid.

Offerte aanvragen Bellen