Offerte aanvragen
Spoed SectorenCarrières Over ons Blog Neem contact op
Smalle gang tussen serverracks met bundels kabels en oranje indicatielampjes

IaaS, PaaS en SaaS: wie beheert wat, en wat altijd van jou blijft

De uitleg van IaaS, PaaS en SaaS past op een bierviltje: hoe hoger in het rijtje, hoe meer de aanbieder voor je doet. Wat op dat bierviltje niet staat, is waar het in de praktijk misgaat: welke taken bij jou blijven liggen terwijl iedereen denkt dat de cloud ze overneemt.

7 min lezen Geschreven door het team van ITproposal
Kort antwoord

Bij IaaS huur je de infrastructuur en beheer je zelf alles vanaf het besturingssysteem; bij PaaS beheert de aanbieder ook het platform; bij SaaS gebruik je kant-en-klare software.

In alle drie de modellen blijven je gegevens, je gebruikersaccounts en toegangsrechten, en de apparaten waarmee je inlogt jouw verantwoordelijkheid.

De duurste misvatting is dat een SaaS-dienst je gegevens voor je back-upt. De aanbieder houdt de dienst in de lucht; wat je zelf verwijdert of laat versleutelen, is jouw probleem.

IaaS, PaaS en SaaS in drie alinea’s

IaaS (Infrastructure as a Service) is gehuurde infrastructuur: rekenkracht, opslag en netwerk in het datacenter van een aanbieder. Je krijgt een virtuele server en wat erop draait, is van jou. Het besturingssysteem, de updates, de beveiligingsinstellingen en de applicaties beheer je zelf, of laat je beheren door een partij die je daarvoor inhuurt.

PaaS (Platform as a Service) gaat een laag verder. De aanbieder beheert ook het besturingssysteem en het platform waarop je applicatie draait: een database, een webomgeving, een integratieplatform. Jij brengt de applicatie of de gegevens en bepaalt hoe het is ingericht, maar je hoeft geen server meer te patchen.

SaaS (Software as a Service) is kant-en-klare software die je via de browser of een app gebruikt: e-mail en samenwerken in Microsoft 365, een boekhoudpakket, een CRM, een ticketsysteem. Je beheert geen server en geen platform meer, alleen de inrichting, de gebruikers en wat je erin zet.

De meeste organisaties gebruiken alle drie tegelijk, vaak zonder dat ooit zo te benoemen. Daarom is de vraag “welk model kiezen we” minder nuttig dan de vraag “wie doet wat, per dienst die we al hebben”.

Het verantwoordelijkheidsmodel: wie beheert welke laag

Elke grote cloudaanbieder beschrijft een model van gedeelde verantwoordelijkheid: de aanbieder is verantwoordelijk vóór de cloud, jij voor wat je ín de cloud doet. Waar die grens ligt, verschuift per model. Van onder naar boven:

  • Datacenter, stroom, koeling en fysieke beveiliging: altijd de aanbieder.
  • Hardware, opslag en netwerk: altijd de aanbieder.
  • Virtualisatie: altijd de aanbieder.
  • Besturingssysteem en patches daarvan: bij IaaS jij, bij PaaS en SaaS de aanbieder.
  • Middleware, database-engine en runtime: bij IaaS jij, bij PaaS en SaaS de aanbieder.
  • De applicatie zelf: bij IaaS en PaaS jij (of de softwareleverancier), bij SaaS de aanbieder.
  • Inrichting en instellingen van de dienst: altijd jij.
  • Gebruikers, rechten en aanmelden: altijd jij.
  • Gegevens: altijd jij.
  • De apparaten waarmee wordt ingelogd: altijd jij.

Leg die lijst eens naast je eigen diensten. Bij de meeste organisaties staat er bij “inrichting” en “gebruikers” geen naam, omdat iedereen aannam dat het bij de aanbieder lag.

Wat je organisatie in elk model zelf houdt

Vier dingen verhuizen nooit naar de aanbieder, hoe hoog je ook in het rijtje gaat.

  • Je gegevens. Wat erin staat, wie het mag zien, hoe lang je het bewaart en of je het kunt terughalen. De aanbieder bewaart het; de zeggenschap en de verantwoordelijkheid blijven bij jou, ook onder de AVG. Voor persoonsgegevens hoort er een verwerkersovereenkomst met de aanbieder te liggen.
  • Identiteiten en toegang. Wie een account heeft, met welke rechten, en of daar meervoudige authenticatie op staat. De meeste cloudincidenten beginnen bij een overgenomen account, en dat account is van jou.
  • Apparaten. Een SaaS-dienst is zo veilig als de laptop of telefoon waarop iemand inlogt. Updates, versleuteling en beheer van die apparaten staan in geen enkel cloudcontract.
  • Instellingen. Delen met externen, doorsturen van mail, bewaartermijnen, logboeken aan of uit. De aanbieder levert de knoppen; welke stand ze hebben is jouw keuze, en de standaardstand is niet altijd de veilige.

Patches, back-up en licenties per model

Drie taken leveren in de praktijk de meeste verwarring op. Zo liggen ze.

Patches. Bij IaaS patch je het besturingssysteem en alle software op de server zelf, precies zoals bij een eigen server. Bij PaaS doet de aanbieder het platform, maar je eigen code en de onderdelen die je erin meebrengt blijven van jou. Bij SaaS doet de aanbieder alles aan de software; jij houdt de apparaten en browsers bij waarmee je erbij komt.

Back-up. Bij IaaS regel je die zelf: een virtuele server wordt niet vanzelf geback-upt, en een momentopname in dezelfde omgeving is geen back-up op een andere plek. Bij PaaS bieden aanbieders vaak een ingebouwde back-up, met een bewaartermijn die je moet controleren. Bij SaaS zorgt de aanbieder dat de dienst blijft werken bij een storing aan zijn kant, maar dat is geen herstel van wat jij of een aanvaller verwijdert. Daarom bestaat er een aparte back-up voor Microsoft 365.

Licenties. Bij SaaS betaal je meestal per gebruiker, en het beheer zit in het in- en uitschrijven: een vertrokken medewerker die zijn licentie houdt, kost geld en is een open deur. Bij IaaS en PaaS loopt het vaak op verbruik, en betaal je ook voor wat aan staat en niemand gebruikt. Software die je zelf op een IaaS-server zet, heeft zijn eigen licentievoorwaarden, en die gelden in de cloud niet altijd hetzelfde als op een eigen server.

Waar het in de praktijk misgaat

  • “Het staat in de cloud, dus het is geback-upt.” De vaakst gehoorde aanname, en bij SaaS het vaakst onwaar in de zin waarin men het bedoelt.
  • Een virtuele server die niemand beheert. Ooit opgezet voor een project, nooit meer gepatcht, en nog steeds bereikbaar vanaf internet. Bij IaaS is dat jouw server, ook al staat hij niet in je eigen kast.
  • Beheerdersaccounts zonder extra beveiliging. Eén beheeraccount zonder meervoudige authenticatie geeft toegang tot alles in de omgeving.
  • SaaS die buiten IT om is afgesloten. Een afdeling neemt met een creditcard een abonnement, en er komen bedrijfsgegevens in een dienst waar niemand van weet en die niemand opzegt.
  • Geen uitweg. Hoe je je gegevens eruit krijgt bij een overstap, in welk formaat en binnen welke termijn, wordt zelden gevraagd voordat het nodig is.

De vraag die je per dienst stelt

Welk model past, hangt minder af van de techniek dan van wat je zelf wilt en kunt beheren. Drie vragen maken het concreet.

  • Hoeveel aanpassing heb je echt nodig? Standaardprocessen als mail, documenten en boekhouding zijn bij SaaS het best af. Wie maatwerk nodig heeft, komt bij PaaS of IaaS uit, en neemt daarmee beheer op zich.
  • Wie doet het beheer van de lagen die bij jou blijven? Een IaaS-server vraagt dezelfde zorg als een eigen server. Is daar intern geen tijd of kennis voor, dan is dat een taak die je moet beleggen voordat je de server aanzet, niet erna.
  • Wat moet er gebeuren als de dienst of de aanbieder wegvalt? Hoe lang je zonder kunt, waar de tweede kopie van je gegevens staat, en hoe je overstapt.

Welke aanbieder het wordt, is een andere vraag dan welk model, en die beantwoord je pas als je weet welke lagen je zelf wilt houden.

Wat je aan een aanbieder of beheerpartij vraagt

  • Welke lagen beheert u, en staat dat per laag in het contract?
  • Wat valt er onder uw back-up, hoe lang wordt die bewaard, en kan ik zelf iets terugzetten dat ik heb verwijderd?
  • Hoe en wanneer worden updates doorgevoerd, en krijg ik daar vooraf bericht van?
  • Waar staan mijn gegevens, en welke verwerkersovereenkomst hoort erbij?
  • Hoe krijg ik mijn gegevens mee als ik vertrek, in welk formaat en binnen welke termijn?
  • Welke beheeraccounts heeft u in mijn omgeving, en kan ik die zelf intrekken?

Een antwoord als “dat regelt de cloud” op een van deze vragen is geen antwoord. Vraag dan door wie het concreet doet.

Waar ons werk ophoudt

Wat wij doen. Wij beheren de lagen die bij jou blijven liggen: de virtuele servers bij IaaS, de inrichting van Microsoft 365 en andere SaaS-diensten, gebruikers en rechten, meervoudige authenticatie, de apparaten en de back-up van je cloudgegevens. Wij leggen per dienst vast wie wat doet, zodat er bij elke laag een naam staat.

Wat wij niet doen. Wij zijn geen cloudaanbieder en hebben geen invloed op het datacenter, de hardware of de beschikbaarheid van de dienst van Microsoft of een andere aanbieder; hun voorwaarden en hun servicelevels zijn van hen. Wij zijn ook geen jurist: of een verwerkersovereenkomst of de doorgifte van gegevens voor jouw situatie in orde is, laat je beoordelen door je eigen jurist of functionaris gegevensbescherming.

Veelgesteld

Vragen die we hierover krijgen

De vijf die het vaakst terugkomen.

Wat is het verschil tussen IaaS, PaaS en SaaS?

Het verschil zit in hoeveel de aanbieder beheert. Bij IaaS huur je infrastructuur en beheer je zelf het besturingssysteem en alles daarboven. Bij PaaS beheert de aanbieder ook het platform en breng jij de applicatie. Bij SaaS gebruik je kant-en-klare software en beheer je alleen de inrichting, de gebruikers en je gegevens.

Is Microsoft 365 SaaS?

Ja. Microsoft beheert de software, de servers en het datacenter. Jij beheert de gebruikers, de rechten, de instellingen voor delen en beveiliging, de apparaten waarmee wordt ingelogd en de gegevens die erin staan.

Moet je gegevens in SaaS zelf back-uppen?

In de meeste gevallen wel. Een SaaS-aanbieder zorgt dat de dienst blijft werken bij een storing aan zijn kant, maar herstelt niet altijd wat een gebruiker of een aanvaller verwijdert of versleutelt, en niet onbeperkt terug in de tijd. Controleer wat de aanbieder bewaart en hoe lang, en regel voor de rest een eigen back-up op een andere plek.

Wie is verantwoordelijk voor beveiliging in de cloud?

Beide partijen, elk voor hun eigen lagen. De aanbieder beveiligt het datacenter, de hardware en, afhankelijk van het model, het besturingssysteem en de software. Jouw organisatie blijft in elk model verantwoordelijk voor gegevens, gebruikersaccounts en toegang, instellingen en de apparaten waarmee wordt ingelogd.

Zijn jullie een cloudaanbieder?

Nee. Wij beheren de lagen die bij de klant blijven, zoals virtuele servers, de inrichting van Microsoft 365, accounts, apparaten en back-up, maar wij hebben geen eigen datacenter en bepalen niets aan de beschikbaarheid of de voorwaarden van de aanbieder. Juridische vragen over verwerkersovereenkomsten laten we aan je jurist.

Verwante diensten

Verder lezen

Waar dit model op aansluit.

Zullen we per dienst een naam bij elke laag zetten?

Stuur ons de lijst van cloud- en SaaS-diensten die je gebruikt. Wij zeggen per dienst welke lagen bij jou liggen, wie ze nu beheert en waar een back-up of een beheeraccount ontbreekt.

Praktische IT-kennis in je inbox

Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.

We gebruiken je adres alleen voor de nieuwsbrief. Zie ons privacybeleid.

Offerte aanvragen Bellen