Offerte aanvragen
Spoed SectorenCarrières Over ons Blog Neem contact op
Technicus die aan een geopende laptop werkt, met een schroevendraaier op het bureau

Harde schijf vernietigen of wissen: wat je met oude datadragers doet

Een harde schijf vernietigen voelt als de veilige keuze, en soms is het dat ook. Maar een vernietigde schijf heeft geen restwaarde, een SSD laat zich niet altijd versnipperen zoals je denkt, en zonder verklaring kun je achteraf van geen van beide iets bewijzen. Dit is hoe je per drager beslist, en wat je vastlegt zodat het later standhoudt.

7 min lezen Geschreven door het team van ITproposal
Kort antwoord

Verwijderen en formatteren laten de gegevens staan. Wissen is een methode die de hele drager raakt en daarna wordt gecontroleerd.

Wissen houdt de drager bruikbaar en is voor een werkende schijf meestal genoeg; vernietigen is voor defecte dragers en voor gegevens waar je beleid niets anders toestaat.

Het bewijs is een verklaring per drager, met het serienummer van de schijf, de methode, de controle, de datum en wie het deed.

Waarom verwijderen en formatteren niet genoeg is

Een bestand verwijderen haalt de verwijzing ernaar weg; de gegevens blijven op de schijf staan tot iets ze toevallig overschrijft. Een snelle formattering doet in wezen hetzelfde voor de hele schijf. Met gratis software is veel daarvan terug te halen, en dat is precies wat er gebeurt met een laptop die via een tweedehandssite of een opslaghok een nieuwe eigenaar vindt.

Er zijn twee manieren om gegevens echt weg te krijgen: de drager wissen met een methode die elke plek raakt waar gegevens kunnen staan, of de drager vernietigen zodat hij niet meer uit te lezen is. Een internationaal veelgebruikte indeling is die van NIST: clear (overschrijven), purge (wissen op een manier die ook laboratoriumherstel uitsluit) en destroy (vernietigen). Welke van de drie nodig is, hangt af van de drager en van wat erop stond.

Onder de AVG blijf je verantwoordelijk voor persoonsgegevens, ook als het apparaat de deur uit is. Duikt een schijf later op met klantgegevens erop, dan is het jouw datalek, niet dat van degene die hem ophaalde.

Wissen of vernietigen: drie vragen die beslissen

De keuze is minder principieel dan hij lijkt. Drie vragen beslissen haar voor bijna elke drager:

  • Werkt de drager nog? Een schijf die niet meer reageert, kun je niet wissen en ook niet controleren. Die gaat altijd naar vernietiging.
  • Gaat het apparaat terug in omloop? Een laptop van een paar jaar oud heeft vaak nog waarde of een tweede leven, maar alleen mét schijf. Vernietig je de schijf, dan vernietig je een deel van die waarde. Voor hergebruik is gecontroleerd wissen de methode.
  • Wat zegt je eigen beleid? Sommige organisaties schrijven voor bepaalde gegevens, bijvoorbeeld medische dossiers of gerubriceerde informatie, fysieke vernietiging voor, ongeacht de staat van de drager. Dan is dat de keuze en niet een technische afweging.

Valt een drager onder geen van de drie strenge gevallen, dan is gecontroleerd wissen meestal genoeg. Leg die keuze vast in je beleid, zodat niet elke afvoer een nieuwe discussie wordt.

En kijk vóór het wissen naar je bewaarplicht. Een server of een laptop van de financiële afdeling kan gegevens bevatten die je fiscaal of contractueel nog moet bewaren. Archiveer eerst, wis daarna; omgekeerd lukt niet.

Een SSD is geen harde schijf, en een printer is ook een datadrager

Bij een klassieke harde schijf werkt overschrijven goed: de hele schijf wordt beschreven en daarna gecontroleerd. Bij een SSD werkt dat slecht, omdat de controller zelf bepaalt waar gegevens landen en reserveruimte achter de hand houdt waar je niet bij kunt. Daar is de ingebouwde wisopdracht van de fabrikant de juiste weg, of het weggooien van de versleutelingssleutel als de schijf vanaf het begin versleuteld was. Degaussen, wissen met een sterk magneetveld, doet bij een SSD niets.

De dragers die bij een afvoer het vaakst worden vergeten:

  • Printers en multifunctionals met een interne schijf of geheugen vol gescande documenten.
  • NAS-apparaten en servers met meerdere schijven in een RAID-opstelling: elke schijf is een eigen drager met een eigen serienummer.
  • Telefoons en tablets, waar een fabrieksreset alleen veilig is als het toestel versleuteld was en het daarna uit het beheersysteem is gehaald.
  • USB-sticks, geheugenkaarten en back-uptapes, die nergens in een assetregister staan.
  • Firewalls, switches en accesspoints, met configuraties, wachtwoorden en soms certificaten erop.

Een harde schijf vernietigen: wat “kapot” moet betekenen

Een harde schijf vernietigen is pas vernietigen als niemand de gegevens nog kan teruglezen. Een gat erin boren of er met een hamer op slaan maakt een schijf onbruikbaar, maar laat stukken van de platters heel. Daarop kan nog informatie staan, en je kunt achteraf niet aantonen wat er wel en niet is geraakt.

Professionele vernietiging gebeurt met een shredder die de drager tot deeltjes van een vaste maximale grootte vermaalt. Hoe klein die deeltjes moeten zijn, hangt af van de gevoeligheid van de gegevens. In Duitsland is dat vastgelegd in de norm DIN 66399, die ook buiten Duitsland als referentie wordt gebruikt en aparte klassen heeft voor harde schijven en voor elektronische dragers. Dat onderscheid doet ertoe: een SSD of een geheugenchip is zo klein dat hij een grove shredder heel kan doorkomen. Vraag dus niet alleen óf er versnipperd wordt, maar ook tot welke deeltjesgrootte en per soort drager.

Laat je vernietigen op locatie doen, dan zie je het gebeuren. Gebeurt het extern, dan verschuift het risico naar het transport, en daar gaat de volgende sectie over.

Het bewijs: wat er op de verklaring hoort

Een verklaring van datavernietiging is het enige wat je na afloop nog in handen hebt. Een auditor, een toezichthouder als de Autoriteit Persoonsgegevens of je eigen functionaris gegevensbescherming kijkt naar dat papier en niet naar de goede bedoelingen. Wat erop moet staan:

  • Het serienummer van de drager, niet alleen van het apparaat. Een laptop kan van schijf zijn gewisseld, en dan gaat de verklaring over de verkeerde schijf.
  • De methode en de norm: overschrijven, de ingebouwde wisopdracht, cryptografisch wissen of vernietigen, en volgens welke standaard.
  • De controle: of het resultaat is geverifieerd, en hoe. “Gewist” zonder controle is een bewering.
  • Datum, plaats en wie het deed, onder wiens verantwoordelijkheid.
  • De keten ervóór: wanneer de drager is opgehaald, door wie, en of de aantallen bij ophalen en bij verwerken gelijk zijn.

Leg die verklaringen naast je assetregister. Het apparaat dat in het register staat en op geen enkele verklaring, is precies het apparaat waar je achteraan moet. Hoe wij de methoden per drager inzetten, staat op onze pagina over datavernietiging en veilig wissen.

Het zwakke moment zit vóór het wissen

De meeste schijven raken niet zoek tijdens het wissen, maar in de weken daarvoor: in een doos onder een bureau, in een kast die iedereen kan openen, in de kofferbak van iemand die het “even meeneemt”. Daar helpen drie afspraken:

  • Eén plek waar afgeschreven apparatuur wordt verzameld, afgesloten, met een lijst die bij elke inleg wordt bijgewerkt.
  • Een vaste termijn tussen inleveren en wissen, zodat er geen jaarvoorraad ontstaat. Hoe langer apparatuur ligt, hoe minder waard ze is en hoe groter de kans dat er iets ontbreekt.
  • Tellen bij overdracht: wie ophaalt, telt op serienummer en tekent. Verschillen worden op dat moment uitgezocht, niet bij het eindrapport.

Wissen op locatie haalt het transportrisico weg; extern wissen of vernietigen is vaak praktischer bij grote aantallen. Beide zijn verdedigbaar zolang de keten op papier rond is.

Waar ons werk ophoudt

Wat wij doen. Wij halen apparatuur op, registreren elke drager op serienummer, wissen volgens een erkende methode of laten fysiek vernietigen waar wissen niet kan of niet mag, en leveren per drager een verklaring. Wij zijn ISO/IEC 27001-gecertificeerd, en dat is hoe wij met die keten omgaan.

Wat wij niet doen. Wij bepalen niet welke classificatie jouw gegevens hebben of hoe lang je ze moet bewaren; dat volgt uit je eigen beleid, je bewaarplicht en je wettelijke verplichtingen. Wij zijn geen jurist en geen toezichthouder, en een verklaring van ons is geen oordeel over of jouw organisatie aan de AVG voldoet. Voor gerubriceerde overheidsinformatie gelden eigen voorschriften met een eigen goedkeuringsroute, en die bepaalt niet een leverancier.

Veelgesteld

Vragen die we hierover krijgen

De vijf die het vaakst terugkomen.

Is een harde schijf formatteren genoeg om gegevens te verwijderen?

Nee. Een snelle formattering haalt alleen de verwijzingen weg, en met gratis software is veel terug te halen. Wat wel werkt, is de hele drager wissen met een erkende methode en het resultaat controleren, of de drager fysiek vernietigen.

Kun je een SSD veilig wissen of moet hij vernietigd worden?

Een werkende SSD kun je veilig wissen met de ingebouwde wisopdracht van de fabrikant, of door de versleutelingssleutel te verwijderen als de schijf versleuteld was. Gewoon overschrijven werkt bij een SSD slecht en degaussen werkt helemaal niet. Een defecte SSD gaat naar vernietiging, met een shredder die fijn genoeg is voor geheugenchips.

Hoe vernietig je een harde schijf veilig?

Met een shredder die de schijf tot deeltjes van een vaste maximale grootte vermaalt, afgestemd op de gevoeligheid van de gegevens. Boren of met een hamer slaan maakt de schijf onbruikbaar, maar laat stukken heel en is achteraf niet aantoonbaar. Laat de vernietiging vastleggen per serienummer.

Wat moet er op een certificaat van datavernietiging staan?

Het serienummer van de drager zelf, de gebruikte methode en norm, of en hoe het resultaat is gecontroleerd, de datum en wie het deed. Daarnaast hoort de keten erbij: wanneer de drager is opgehaald en of de aantallen bij ophalen en verwerken overeenkomen.

Kunnen jullie bepalen welke methode wij verplicht zijn te gebruiken?

Nee. Welke methode verplicht is, volgt uit je eigen beleid, de classificatie van je gegevens en je wettelijke verplichtingen, en dat is een besluit van je organisatie. Wij voeren de gekozen methode uit, leggen haar per drager vast en leggen uit wat de technische verschillen tussen de methoden zijn.

Liggen er schijven die nog weg moeten?

Vertel om welke dragers het gaat en of er nog restwaarde in zit. Je krijgt een voorstel met de methode per soort drager en de verklaring die erbij hoort.

Praktische IT-kennis in je inbox

Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.

We gebruiken je adres alleen voor de nieuwsbrief. Zie ons privacybeleid.

Offerte aanvragen Bellen