
Cloudbeveiliging: wat de aanbieder doet, en wat jij moet doen
Cloudbeveiliging is een gedeelde verantwoordelijkheid, en dat is geen beleefdheidsformule. De aanbieder beveiligt zijn datacenters, zijn hardware en zijn platform. Wie er inlogt, welke instellingen er openstaan, welke apps toegang hebben en of iemand de logboeken leest, is van jou. Dit artikel gaat over die tweede helft, en over wat je bij een incident van wie mag verwachten.
De aanbieder beveiligt de cloud zelf; jij beveiligt wat je erin zet en hoe je het instelt. Identiteiten, instellingen, gegevens en apparaten blijven in elk model van jou.
Het certificaat of auditrapport van de aanbieder gaat over zijn kant. Een SOC 2-rapport noemt zelfs de maatregelen die de klant moet nemen; lees die lijst.
De meeste incidenten beginnen aan de kant van de klant: een overgenomen account, een open instelling, een app met te veel rechten of een logboek dat niemand leest.
Gedeelde verantwoordelijkheid in de cloud, in het kort
Elke grote cloudaanbieder beschrijft zijn beveiliging met hetzelfde model: hij is verantwoordelijk voor de beveiliging van de cloud, de klant voor de beveiliging in de cloud. Hoe ver zijn deel reikt, verschilt per dienst. Bij een virtuele server houd je het besturingssysteem zelf bij; bij Microsoft 365 doet de aanbieder dat en beheer je alleen nog de inrichting.
Wat in geen enkel model verschuift, zijn vier dingen: wie er toegang heeft, hoe de dienst is ingesteld, welke gegevens erin staan en met welke apparaten wordt ingelogd. Daar zit het werk van cloudbeveiliging voor een organisatie, en daar gaan de rest van de secties over.
Wat het certificaat van de aanbieder wel en niet bewijst
Aanbieders tonen graag hun ISO/IEC 27001-certificaat of hun SOC 2-rapport. Dat is waardevol, maar het gaat over hun kant van de lijn. Drie dingen om te lezen voordat je het in je eigen risicoanalyse opneemt:
- De reikwijdte. Welke diensten, welke locaties en welke processen vallen eronder. Een certificaat voor het datacenter zegt niets over de applicatie die je erop afneemt.
- De periode en de afwijkingen. Een SOC 2-rapport beschrijft een periode en vermeldt de bevindingen van de auditor. Een rapport van twee jaar oud of een lijst bevindingen zonder opvolging is een vraag aan de aanbieder.
- De maatregelen die van jou verwacht worden. Een SOC 2-rapport noemt de aanvullende maatregelen die de klant zelf moet nemen, zoals het beheren van gebruikers en het beschermen van eigen wachtwoorden. Dat is letterlijk jouw helft van het model, op papier gezet door de auditor van de aanbieder.
Cloudbeveiliging begint bij de instellingen
Een clouddienst levert de knoppen; de stand ervan kies jij. De standaardstand is gemaakt om de dienst snel bruikbaar te maken, niet om hem zo veilig mogelijk te maken. Veel lekken ontstaan daarom zonder aanval: iets stond open dat dicht had gemoeten.
- Delen met externen. Links die iedereen met de link kan openen, gasttoegang zonder vervaldatum, opslag die publiek leesbaar is.
- Oude aanmeldmethoden. Protocollen die geen meervoudige authenticatie ondersteunen, staan bij oudere omgevingen soms nog aan en omzeilen dan alles wat je verder hebt ingericht.
- Automatisch doorsturen van mail naar adressen buiten de organisatie. Een aanvaller die een mailbox overneemt, zet dat als eerste aan.
Leg daarom een basisinstelling vast: welke stand elke instelling hoort te hebben en waarom. Controleer daarna periodiek of de omgeving daar nog aan voldoet, want instellingen schuiven: een beheerder die iets “even” openzet, een nieuwe functie van de aanbieder die standaard aanstaat. De beveiligingsscores die aanbieders zelf tonen, zijn een nuttige eerste lijst, geen eindoordeel.
Beheerrechten: weinig, apart en tijdelijk
In de cloud is een beheeraccount de sleutel tot alles: alle mailboxen, alle bestanden, alle instellingen, vanaf elke plek met internet. Behandel die accounts daarom anders dan gewone accounts.
- Apart. Een beheerder werkt met een gewoon account en gebruikt het beheeraccount alleen voor beheer, zonder mailbox en zonder dagelijks gebruik.
- Sterke authenticatie. Meervoudige authenticatie die bestand is tegen phishing, zoals een fysieke sleutel of een passkey, en niet alleen een code per sms.
- Weinig en tijdelijk. Zo min mogelijk vaste beheerders, en rollen die alleen worden geactiveerd als ze nodig zijn. Een leverancier die eens per jaar iets doet, heeft niet het hele jaar beheerrechten nodig.
- Een noodaccount. Een of twee accounts voor als al het andere niet werkt, goed opgeborgen, bewaakt bij elk gebruik en periodiek getest.
Dit is het begin van een bredere aanpak waarin elke aanmelding wordt gecontroleerd; hoe je die stap voor stap invoert, staat in Zero Trust in de praktijk.
Apps en koppelingen die toegang vragen
Het minst bekende deel van cloudbeveiliging zijn de apps die je gebruikers zelf toegang geven. Een agenda-app, een handtekeningtool of een AI-assistent vraagt bij het aanmelden om toegang tot mail of bestanden, en met één klik op “accepteren” heeft een derde partij die toegang, ook als het wachtwoord daarna wordt gewijzigd.
- Beperk wie toestemming mag geven. Laat gebruikers alleen apps goedkeuren met beperkte rechten, en laat de rest langs een beheerder gaan.
- Inventariseer wat er al is. Welke apps hebben nu toegang, met welke rechten, en wie gebruikt ze nog. Bij een eerste controle komt er bijna altijd iets tevoorschijn wat niemand herkent.
- Koppelingen tussen systemen werken vaak met een sleutel of geheim dat nooit verloopt. Geef ze een eigenaar, een vervaldatum en alleen de rechten die ze nodig hebben.
- Vorige leveranciers. Een beheerpartij die vertrokken is, kan nog steeds een account of een koppeling hebben. Haal die weg op de dag van de overdracht.
Logboeken: aanzetten, bewaren en iemand die kijkt
Cloudplatformen registreren veel: aanmeldingen, wijzigingen in instellingen, wie welk bestand heeft gedeeld. Maar niet alles staat standaard aan, de bewaartermijn hangt vaak af van het abonnement, en een logboek dat niemand leest, helpt pas achteraf.
- Controleer wat er wordt vastgelegd en hoe lang. Een aanval wordt soms pas weken later ontdekt; dan wil je terug kunnen kijken tot het begin.
- Bewaar een kopie buiten de dienst als de standaardtermijn te kort is, op een plek die niet met dezelfde beheeraccounts te wissen is.
- Stel meldingen in op wat er werkelijk toe doet: een aanmelding vanuit een onverwacht land, een nieuwe beheerder, een regel die mail doorstuurt, grote hoeveelheden gedownloade bestanden.
- Spreek af wie kijkt, ook ’s avonds en in het weekend. Wie dat niet zelf kan organiseren, kan het onderbrengen bij managed security en monitoring.
Bij een incident: wat de aanbieder doet en wat jij doet
Ook bij een incident loopt de lijn door. De aanbieder onderzoekt en herstelt problemen in zijn eigen platform en informeert je volgens zijn voorwaarden. Een inbraak op een account binnen jouw omgeving onderzoekt hij niet voor je; dat is jouw incident, met jouw logboeken.
- Herstel van gegevens. De aanbieder houdt de dienst beschikbaar; gegevens die door een gebruiker, een aanvaller of een fout zijn verwijderd, terughalen is meestal jouw zaak. Een eigen back-up van clouddata is daarom geen luxe.
- Versleuteling. Gegevens worden bij de grote aanbieders standaard versleuteld opgeslagen. Wie de sleutels zelf wil beheren, kan dat bij veel diensten, maar neemt dan ook het risico op zich als een sleutel zoekraakt.
- Melden. Onder de AVG ben jij als verwerkingsverantwoordelijke degene die een datalek, als dat moet, binnen 72 uur meldt bij de Autoriteit Persoonsgegevens. De aanbieder is verwerker en hoort jou te informeren; de beslissing en de melding zijn van jou.
Schrijf daarom vooraf op wie bij een incident wat doet, inclusief de contactweg naar de aanbieder en wie bij jullie besluit over een melding.
Waar ons werk ophoudt
Wat wij doen. Wij richten jouw helft in en houden die bij: een basisinstelling en de controle daarop, beheeraccounts en rollen, meervoudige authenticatie, beperking van app-toestemmingen, logboeken en meldingen, de back-up van clouddata en de bewaking via onze managed security. Bij een incident in jouw omgeving onderzoeken en herstellen wij samen met jou.
Wat wij niet doen. Wij zijn geen cloudaanbieder en hebben geen invloed op de beveiliging van het platform, de datacenters of de beschikbaarheid van Microsoft of een andere aanbieder. Wij zijn geen auditor: wij geven geen certificaten of SOC 2-rapporten af en certificeren niemand. En of een incident onder de meldplicht valt, is een juridische afweging die jij maakt, met je functionaris gegevensbescherming of een jurist; wij leveren de feiten uit de logboeken.
Vragen die we hierover krijgen
De vijf die het vaakst terugkomen.
Wat is het model van gedeelde verantwoordelijkheid in de cloud?
De cloudaanbieder is verantwoordelijk voor de beveiliging van de cloud zelf: datacenters, hardware, netwerk en het platform. De klant is verantwoordelijk voor wat hij erin zet en hoe hij het instelt. Hoe ver het deel van de aanbieder reikt, verschilt per dienst, maar toegang, instellingen, gegevens en apparaten blijven altijd bij de klant.
Is de cloud veiliger dan een eigen server?
Het platform van een grote aanbieder is meestal beter beveiligd dan een server in een kantoor. Maar de meeste incidenten ontstaan aan de kant van de klant: een overgenomen account, een instelling die openstaat of een app met te veel rechten. De cloud is dus zo veilig als de helft die je zelf beheert.
Maakt Microsoft een back-up van onze Microsoft 365-gegevens?
Microsoft houdt de dienst beschikbaar en beschermt zijn platform tegen uitval. Gegevens die door een gebruiker, een aanvaller of een fout zijn verwijderd, kun je slechts beperkte tijd terughalen met de standaardfuncties. Een eigen back-up op een andere plek is daarom verstandig.
Wat zijn de belangrijkste maatregelen voor cloudbeveiliging?
Meervoudige authenticatie op alle accounts, aparte en weinig beheeraccounts, een vastgelegde basisinstelling die periodiek wordt gecontroleerd, beperking van welke apps toegang mogen krijgen, logboeken die lang genoeg worden bewaard en iemand die meldingen leest. Daarnaast een eigen back-up van de gegevens.
Kunnen jullie ons cloudplatform certificeren?
Nee. Wij zijn geen auditor en geven geen certificaten of SOC 2-rapporten af. Wij richten de beveiliging in die bij jou hoort en kunnen laten zien hoe die is ingesteld; de toetsing voor een certificaat doet een geaccrediteerde instelling.
Verder lezen
Waar jouw helft van cloudbeveiliging op aansluit.
Zullen we jouw helft eens nalopen?
Wij kijken naar de instellingen, de beheeraccounts, de app-toestemmingen en de logboeken van je cloudomgeving, en zeggen wat er openstaat en in welke volgorde je het dichtzet.
Praktische IT-kennis in je inbox
Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.