Offerte aanvragen
Spoed SectorenCarrières Over ons Blog Neem contact op
Analist met een headset voor een wand met monitoringschermen in een donkere ruimte

Webfilter en DNS-filtering: het vangnet na de klik

Een spamfilter houdt veel tegen, maar nooit alles, en een medewerker die op een phishinglink klikt, is geen uitzondering maar een kwestie van tijd. Een webfilter op DNS-niveau werkt op het moment daarna: voordat de browser de pagina ophaalt, vraagt hij waar die staat, en precies die vraag kun je weigeren te beantwoorden.

6 min lezen Geschreven door het team van ITproposal
Kort antwoord

DNS-filtering blokkeert de opzoeking van bekende kwaadaardige domeinen, voordat er een verbinding is. Het werkt voor elke app en zonder het verkeer te ontsleutelen.

Het ziet alleen de domeinnaam. Een kwaadaardig bestand op een bekende clouddienst houdt het niet tegen; daarvoor is een webfilter op URL-niveau of endpointbeveiliging nodig.

Begin met beveiligingscategorieën, laat het filter eerst twee weken alleen meekijken, en regel vooraf wie uitzonderingen goedkeurt en wat er met de logboeken gebeurt.

Hoe DNS-filtering werkt

Elke klik op een link begint met een vraag aan een DNS-server: op welk adres staat dit domein? Bij DNS-filtering gaat die vraag naar een resolver die lijsten bijhoudt van domeinen die voor malware, phishing of het aansturen van besmette apparaten worden gebruikt. Staat het domein op zo’n lijst, dan krijgt het apparaat geen adres terug maar een blokkeerpagina, of niets. Er komt dus nooit een verbinding met de server van de aanvaller.

Drie dingen maken het aantrekkelijk. Het werkt voor alles wat DNS gebruikt, niet alleen de browser: ook een Office-document dat iets wil downloaden of een besmet apparaat dat naar huis belt. Het hoeft niets te ontsleutelen, dus geen certificaten op apparaten en geen inzage in de inhoud van verkeer. En het is snel in te richten, vaak met een instelling op de router of firewall.

Een nuttige extra: veel filters kunnen ook nieuw geregistreerde domeinen blokkeren. Phishingdomeinen leven kort, en een domein dat drie dagen oud is, bezoekt een medewerker zelden voor zijn werk.

Webfilter, DNS-filter of proxy: het verschil

De woorden lopen door elkaar, dus eerst de begrippen. Een DNS-filter ziet alleen de domeinnaam. Een webfilter op URL-niveau (een proxy of secure web gateway) ziet het volledige adres en vaak de inhoud, maar moet daarvoor versleuteld verkeer openbreken, met certificaten op elk apparaat en meer beheer. Een firewall met webcategorieën zit ertussenin en werkt alleen voor verkeer dat langs die firewall gaat.

Waar het verschil telt: een aanvaller zet zijn bestand steeds vaker op een gewone clouddienst, een gedeelde map of een formulierdienst die iedereen gebruikt. Dat domein kun je niet blokkeren zonder je eigen werk te blokkeren. Een DNS-filter laat het dus door; een webfilter op URL-niveau of de endpointbeveiliging op het apparaat moet het dan vangen.

Voor de meeste organisaties is de volgorde: eerst DNS-filtering overal, daarna kijken of een zwaardere laag nodig is. Hoe die zwaardere laag in een SASE-opzet samenkomt met toegang op afstand, staat in ons stuk over SASE en SSE.

Welke categorieën je blokkeert

Een DNS-filter kent tientallen categorieën. Houd twee soorten uit elkaar, want ze vragen om een ander besluit:

  • Beveiligingscategorieën: malware, phishing, command-and-control, cryptomining, nieuw geregistreerde domeinen, en domeinen die op je eigen naam lijken. Die blokkeer je gewoon; daar is niemand voor nodig.
  • Inhoudscategorieën: gokken, volwassenen, sociale media, streaming, games. Dat is geen beveiliging maar beleid, en dat besluit hoort bij de directie en HR, niet bij IT.

Laat het filter eerst twee weken alleen meekijken. Dan zie je wat er geblokkeerd zou worden zonder dat iemand ermee stil komt te staan: een betaalterminal die een onbekend domein gebruikt, een leverancierportaal in een vreemde categorie. Regel daarnaast het uitzonderingsproces: wie mag een domein vrijgeven, op wiens verzoek, en met een einddatum. Een vrijgavelijst zonder einddatum wordt het gat waar het filter omheen loopt.

Waar je het filter neerzet

  • Op kantoor: de router of firewall stuurt alle DNS-vragen door naar de filterende resolver, en blokkeert DNS-verkeer naar elke andere server. Zonder die tweede regel kan elk apparaat er met een eigen DNS-instelling omheen.
  • Het gastnetwerk: een eigen, strenger profiel. Daar zitten apparaten die je niet beheert.
  • Laptops onderweg en thuis: een kleine agent op het apparaat of een instelling via je apparaatbeheer, zodat het filter meegaat buiten kantoor. Dit is het deel dat bij een eerste uitrol het vaakst ontbreekt, terwijl daar het meeste wordt geklikt.
  • Telefoons en tablets: via een profiel uit je MDM-omgeving.

Doe het in die volgorde, en controleer na elke stap met een testdomein dat het blokkeren echt werkt, op kantoor én op een laptop thuis.

Hoe het wordt omzeild, en wat je ertegen doet

DNS-filtering is een vangnet, geen muur. De gaten zijn bekend:

  • DNS over HTTPS in de browser. Een browser die zijn DNS-vragen versleuteld naar een eigen resolver stuurt, slaat je filter over. Zet het via het browserbeleid uit of wijs je eigen resolver aan, en blokkeer de bekende publieke DoH-diensten op de firewall.
  • VPN- en proxydiensten. Blokkeer die categorie, en kijk wie het probeert: dat is een gesprek waard.
  • De hotspot van een telefoon. Daarom hoort het filter op de laptop zelf en niet alleen op het kantoornetwerk.
  • Een vast IP-adres in malware. Dan is er geen DNS-vraag. Daarvoor is endpointbeveiliging.

Een filter dat met moeite te omzeilen is, is goed genoeg. Het doel is de achteloze klik, niet de vastberaden medewerker.

Logboeken, privacy en de ondernemingsraad

Een DNS-filter legt vast welke domeinen elk apparaat opvraagt, en daarmee welke sites medewerkers bezoeken. Dat zijn persoonsgegevens. Drie afspraken horen erbij voordat het aangaat:

  • Bewaartermijn en toegang. Kort bewaren, en alleen inzien bij een beveiligingsincident, door een klein aantal mensen.
  • Doel. Beveiliging, niet het controleren van medewerkers. Leg dat vast in je beleid en zeg het tegen je mensen.
  • Medezeggenschap. Heeft je organisatie een ondernemingsraad en kan het systeem worden gebruikt om gedrag van medewerkers te volgen, dan heeft die raad instemmingsrecht. Leg het dus vooraf voor.

Een filter met alleen beveiligingscategorieën en een korte bewaartermijn is meestal snel uitgelegd. Een filter met inhoudscategorieën en lange logboeken niet.

Waar ons werk ophoudt

Wat wij doen. Wij richten DNS-filtering in op kantoor, op het gastnetwerk en op laptops en telefoons via het apparaatbeheer, zetten de beveiligingscategorieën aan, sluiten de bekende omwegen af en beheren het uitzonderingsproces. Wij laten het filter eerst meekijken en bespreken de uitkomst voordat het blokkeert.

Wat wij niet doen. Wij bepalen niet welke inhoud je medewerkers mogen bezoeken: dat is een besluit van de directie, met HR en waar nodig de ondernemingsraad. Wij lezen geen logboeken om medewerkers te controleren en zijn geen jurist; of je monitoring past binnen de AVG en het arbeidsrecht, laat je toetsen. En DNS-filtering vervangt geen e-mailbeveiliging of endpointbeveiliging: het is de laag ertussen.

Veelgesteld

Vragen die we hierover krijgen

De vijf die het vaakst terugkomen.

Wat is DNS-filtering?

DNS-filtering blokkeert de opzoeking van domeinnamen die bekend staan als kwaadaardig, zoals phishing- en malwaredomeinen. Het apparaat krijgt dan geen adres terug en maakt geen verbinding met de server van de aanvaller. Het werkt voor elke app, niet alleen de browser, en zonder het verkeer te ontsleutelen.

Wat is het verschil tussen een webfilter en een DNS-filter?

Een DNS-filter ziet alleen de domeinnaam die wordt opgevraagd. Een webfilter op URL-niveau ziet het volledige adres en vaak de inhoud, maar moet daarvoor versleuteld verkeer openbreken. Een DNS-filter is eenvoudiger in te richten; een webfilter vangt ook een kwaadaardig bestand op een bekend domein.

Is DNS-filtering genoeg tegen phishing?

Nee, het is één laag. Het houdt veel bekende en nieuwe phishingdomeinen tegen, maar niet een pagina op een vertrouwde clouddienst of een aanval die geen link gebruikt. Combineer het met e-mailbeveiliging, endpointbeveiliging, meervoudige authenticatie en een medewerker die verdachte mail durft te melden.

Kun je DNS-filtering omzeilen?

Ja, onder meer met DNS over HTTPS in de browser, een VPN-dienst of de hotspot van een telefoon. Je beperkt dat door het browserbeleid in te stellen, publieke DNS-diensten op de firewall te blokkeren en het filter op de laptop zelf te zetten. Het doel is de achteloze klik, niet een medewerker die vastbesloten is.

Mogen we zien welke websites onze medewerkers bezoeken?

Dat is een juridische en organisatorische vraag, geen technische. Logboeken van een DNS-filter zijn persoonsgegevens, en bij een systeem waarmee je medewerkers kunt volgen heeft een ondernemingsraad instemmingsrecht. Wij gebruiken logboeken alleen voor beveiliging; laat het beleid toetsen door een jurist.

Verwante diensten

Verder lezen

De lagen naast een DNS-filter.

Zullen we het filter eerst laten meekijken?

Wij zetten DNS-filtering twee weken in kijkstand op je netwerk en laptops en laten zien wat het zou blokkeren. Daarna besluit jij wat het mag tegenhouden.

Praktische IT-kennis in je inbox

Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.

We gebruiken je adres alleen voor de nieuwsbrief. Zie ons privacybeleid.

Offerte aanvragen Bellen