
De Data Act: overstappen van cloudaanbieder, en wat je vooraf regelt
De Data Act geldt sinds 12 september 2025, en een deel ervan gaat over iets wat elke IT-afdeling raakt: het recht om van cloudaanbieder te wisselen, of terug naar eigen servers. De aanbieder moet de weg vrijmaken. Maar de termijnen zijn kort zodra je de overstap aanvraagt, dus het werk zit vóór dat moment.
De Data Act geldt sinds 12 september 2025 en verplicht cloudaanbieders om overstappen naar een andere aanbieder of naar eigen infrastructuur mogelijk te maken.
Na je verzoek gelden korte termijnen: in de regel hoogstens dertig dagen overgang en daarna minstens dertig dagen om je gegevens op te halen. Het voorbereidende werk moet daarom eerder af zijn.
De verordening geeft je gegevens terug, niet een werkende omgeving: configuraties, koppelingen en processen opnieuw opbouwen blijft werk. Laat de juridische kant toetsen door een jurist.
Wat de Data Act regelt, en welk deel over de cloud gaat
De Data Act (Verordening (EU) 2023/2854) is van toepassing sinds 12 september 2025. Hij heeft twee helften die weinig met elkaar te maken hebben. De eerste gaat over gegevens van verbonden producten, zoals machines, voertuigen en slimme apparaten, en over wie daar toegang toe krijgt. De tweede gaat over overstappen tussen gegevensverwerkingsdiensten: cloud in alle vormen, van infrastructuur (IaaS) tot software (SaaS).
Dit artikel gaat over die tweede helft. De plichten liggen bij de aanbieder van de clouddienst: hij moet obstakels wegnemen die een overstap tegenhouden, technisch, contractueel en commercieel. Jij als klant krijgt rechten, geen nieuwe verplichtingen.
Overstappen betekent in de verordening drie dingen: naar een andere aanbieder, naar je eigen infrastructuur, of een deel van je gegevens naar elders terwijl je de rest houdt.
Wat de Data Act je als klant geeft
- Een korte opzegtermijn om de overstap te starten: hoogstens twee maanden.
- Een overgangsperiode van in de regel hoogstens dertig dagen waarin de aanbieder meewerkt. Is dat technisch niet haalbaar, dan moet hij dat binnen veertien werkdagen motiveren en mag de periode langer zijn, tot zeven maanden.
- Minstens dertig dagen daarna om je gegevens op te halen, in een gestructureerd, gangbaar en machineleesbaar formaat.
- Wissen na afloop: de aanbieder moet je gegevens na de overstap verwijderen.
- Overstapkosten die verdwijnen. Sinds september 2025 mogen kosten voor de overstap, inclusief uitgaand dataverkeer (egress) dat erbij hoort, niet hoger zijn dan wat de aanbieder er werkelijk aan kwijt is. Vanaf 12 januari 2027 mag hij er volgens de verordening helemaal niets meer voor rekenen.
Die afspraken horen in het contract te staan. Een aanbieder moet beschrijven welke gegevens en digitale bestanden je kunt meenemen. Lees dat onderdeel dus, en niet alleen de prijs.
Wat de Data Act niet oplost
De verordening haalt de drempel weg die de aanbieder opwerpt. De drempel in je eigen omgeving blijft staan, en die is meestal hoger.
- Gegevens zijn geen werkende omgeving. Bij infrastructuur moet de aanbieder helpen om een vergelijkbaar resultaat bij de nieuwe partij te bereiken. Bij software krijg je je gegevens mee, niet dezelfde schermen, rapporten, werkstromen en koppelingen.
- Eigen diensten van de aanbieder. Hoe meer je bouwt op diensten die alleen die ene cloud kent, hoe meer je bij een overstap opnieuw moet bouwen. Dat is een ontwerpkeuze, geen contractkwestie.
- Maatwerk en proefversies vallen gedeeltelijk buiten de regels. Een dienst die speciaal voor jou is gebouwd, valt niet onder alle verplichtingen.
- Het werk zelf. Migreren, testen en mensen opnieuw inwerken kost tijd van je eigen mensen of een partner. Dat valt buiten de overstapkosten die de aanbieder mag rekenen.
- Lopende contractafspraken, zoals een minimale looptijd. Of een vergoeding bij vroegtijdig beëindigen in jouw geval mag, is een juridische vraag.
De Data Act in de praktijk: wat de IT vooraf vastlegt
Een overgangsperiode van dertig dagen is kort voor een migratie die je nog moet uitzoeken. Het recht heb je pas iets aan als je weet wat je meeneemt. Leg daarom per clouddienst vast:
- Wat erin zit: niet alleen bestanden en databases, maar ook configuraties, scripts, logboeken, back-ups, gebruikers en rechten.
- Hoe het eruit komt: welk exportformaat, of je het al een keer echt hebt geëxporteerd en teruggezet, en hoe lang dat duurde bij het huidige volume.
- Wie de sleutels heeft: de tenant, de beheeraccounts en de domeinnaam op naam van jouw organisatie, en niet op die van een leverancier.
- Waar het aan vastzit: eenmalige aanmelding, DNS, e-mailroutering, koppelingen met andere systemen. Dat zijn de draden die bij een overstap tegelijk om moeten.
- Wie het mag aanvragen: een overstapverzoek zet termijnen in gang. Spreek af wie dat namens de organisatie doet.
Doe een proefexport per jaar voor de diensten die ertoe doen. Een export die nooit is getest, is een aanname.
Een exitplan per dienst, in deze volgorde
De verordening zegt hoe lang de aanbieder moet meewerken. Ze zegt niet hoe jij je migratie plant. Een volgorde die werkt:
- Eerst het doel. Een andere aanbieder, terug naar eigen servers, of een deel verplaatsen. Dat bepaalt welk formaat en welke koppelingen je nodig hebt.
- Dan de nieuwe omgeving. Zet die klaar en test hem met een kopie van je gegevens, vóórdat je het verzoek indient.
- Dan het verzoek. Pas als de bestemming klaarstaat, gaan de termijnen lopen. Wie andersom werkt, migreert onder tijdsdruk.
- Parallel draaien waar dat kan, en een terugvalpunt als de nieuwe omgeving niet doet wat hij moet.
- Afsluiten: laatste export, bevestiging van verwijdering, en toegang van oude beheerders intrekken.
Hoe wij zo’n verhuizing technisch uitvoeren, staat op onze pagina over cloudmigratie.
Wat het betekent voor je volgende cloudcontract
Bij een nieuw contract kun je de overstap meteen meenemen in de keuze. Vraag een aanbieder:
- welke gegevens en digitale bestanden je volgens het contract kunt meenemen, en in welk formaat;
- hoe lang de ophaalperiode na de overstap is, en hoe je bevestiging krijgt dat alles is gewist;
- welke overstapkosten hij tot 12 januari 2027 nog rekent, en hoe hij die onderbouwt;
- welke onderdelen van zijn dienst alleen bij hem werken, en wat je kwijt bent als je weggaat.
Die laatste vraag is de nuttigste, omdat het antwoord niet in de verordening staat maar in de architectuur. Hoe een overstap tussen leveranciers in de praktijk verloopt, ook buiten de cloud, staat in van IT-leverancier wisselen.
Waar ons werk ophoudt
Wat wij doen. Wij brengen in kaart wat er in een clouddienst zit en waar het aan vastzit, testen exports, zorgen dat tenant, beheeraccounts en domein op naam van de klant staan, en plannen en voeren migraties uit, naar een andere cloud of terug naar eigen infrastructuur. Wij werken onder ISO 9001 en ISO/IEC 27001.
Wat wij niet doen. Wij zijn geen jurist en wij beslissen niet namens een cloudaanbieder. Wij toetsen geen contracten aan de Data Act, wij zeggen niet of een overstapvergoeding of een opzegclausule in jouw geval is toegestaan, en wij dienen geen klachten in bij een toezichthouder. Wat de aanbieder aan termijnen en kosten hanteert, is zijn verantwoordelijkheid. Laat de juridische kant beoordelen door een jurist.
Vragen die we hierover krijgen
De vijf die het vaakst terugkomen.
Wat is de Data Act?
De Data Act is een Europese verordening die regelt wie toegang krijgt tot gegevens van verbonden producten en die het overstappen tussen clouddiensten makkelijker maakt. Cloudaanbieders moeten obstakels wegnemen, zodat klanten naar een andere aanbieder of naar eigen infrastructuur kunnen gaan.
Sinds wanneer geldt de Data Act?
De Data Act is van toepassing sinds 12 september 2025. Sindsdien gelden de regels voor overstappen tussen clouddiensten. Volgens de verordening mogen aanbieders vanaf 12 januari 2027 helemaal geen overstapkosten meer rekenen.
Mag mijn cloudaanbieder kosten rekenen als ik overstap?
Tot 12 januari 2027 mag hij overstapkosten rekenen, inclusief uitgaand dataverkeer, maar niet meer dan wat hij er werkelijk aan kwijt is. Daarna mag dat volgens de verordening niet meer. Het werk van je eigen mensen of een migratiepartner valt daarbuiten.
Geldt de Data Act ook voor SaaS-pakketten?
Ja, de regels voor overstappen gelden voor gegevensverwerkingsdiensten in brede zin, dus ook voor software die je als dienst afneemt. Wel krijg je bij software je gegevens mee in een bruikbaar formaat, niet een gelijkwaardige werkende omgeving. Maatwerk valt gedeeltelijk buiten de regels.
Kunnen jullie ons cloudcontract toetsen aan de Data Act?
Nee. Wij zijn geen jurist en toetsen geen contracten aan de Data Act. Wij kunnen wel in kaart brengen welke gegevens en koppelingen in een clouddienst zitten, een export testen en een overstap plannen en uitvoeren. Voor de juridische beoordeling is een jurist nodig.
Verder lezen
Waar dit stuk op aansluit.
Weet je wat je meeneemt als je overstapt?
Noem ons de clouddiensten die je gebruikt. Wij brengen per dienst in kaart wat erin zit, waar het aan vastzit en hoe lang een export duurt, zodat een overstap een plan is en geen sprong.
Praktische IT-kennis in je inbox
Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.