Teklif alın
Acil destek SektörlerKariyer Hakkımızda Blog İletişim
Aydınlık bir ofiste, kod ve panolarla dolu birkaç ekranın başında bir masada dört meslektaş

Privacy by design: BT’nin varsayılan olarak ayarladıkları ve varsayılan değerin neden asıl karar olduğu

Privacy by design, yani tasarımdan itibaren gizlilik, bir kuruluş ilkesidir; ama uygulamada onu BT hayata geçirir: bir formun hangi alanları istediği, bir klasörü kimin gördüğü, bir posta kutusunun e-postaları ne kadar sakladığı ve bir paylaşım bağlantısının varsayılan olarak ne yaptığı. Bu yazı o kısmı, yani ayarları anlatır; arkasındaki hukuki değerlendirmeyi değil.

6 dakikalık okuma ITproposal ekibi tarafından yazıldı
Kısa yanıt

Privacy by design, kişisel verilerin korunmasının sistemin içinde olması; privacy by default ise varsayılan ayarın en kısıtlayıcı olanı olması demektir. Neredeyse kimse varsayılan bir değeri değiştirmez, bu yüzden asıl karar o değerdir.

BT açısından somuttur: daha az alan, role göre yetki, herkese açılmayan paylaşım bağlantıları, verileri teknik olarak silen saklama süreleri ve test ortamlarında gerçek veri olmaması.

Yükümlülük veri sorumlusuna aittir ve değerlendirme hukukidir. BT ayarları ve bunların yerinde olduğunun kanıtını sağlar; biz hukukçu veya veri koruma görevlisi değiliz.

BT için privacy by design ne demek

Privacy by design ilkesi Avrupa’da GDPR’ın 25. maddesinde açıkça yazılıdır. Türkiye’de KVKK’da bu adla bir madde yoktur, ama Kanunun 4. maddesindeki genel ilkeler (amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma, gerekli süre kadar muhafaza) ve 12. maddesindeki veri güvenliği yükümlülüğü aynı yöne işaret eder. AB’deki müşterilere hizmet veren bir Türk şirketi için ise GDPR doğrudan gündeme gelebilir.

Bir BT ekibi için bu, göründüğünden daha az soyuttur. Her ayar kişisel verilerle ilgili bir karardır: zorunlu bir alan, varsayılan bir paylaşım yetkisi, “asla silme” olarak ayarlanmış bir saklama süresi, daha kolay olduğu için tüm alanları gönderen bir entegrasyon. Privacy by design, bu kararları en kısıtlayıcı seçenekten başlayarak bilinçli verme alışkanlığıdır.

Yükümlülük, işlemenin amacını ve yöntemini belirleyen kuruluşa, yani veri sorumlusuna aittir; yazılım üreticisine değil. Ama bir sistemi seçen, o sistemin izin verdiği ayarları da seçer. Alan kapatmaya veya bir kaydı gerçekten silmeye izin vermeyen bir yazılım, niyet ne kadar iyi olursa olsun, o işleme için privacy by design ilkesini zorlaştırır.

Privacy by default: asıl karar varsayılan değerdir

İlkenin ikinci yarısı en keskin olanıdır: varsayılan olarak yalnızca amaç için gerekli kişisel veriler işlenmelidir. Bu; ne kadar veri toplandığı, ne kadar işlendiği, ne kadar saklandığı ve kimin erişebildiği için geçerlidir. Veriler varsayılan olarak belirsiz sayıda kişiye açık olmamalıdır.

BT’nin fark yarattığı yer burasıdır, çünkü kullanıcılar varsayılan bir değeri nadiren değiştirir. Şu ayarları gözden geçirin:

  • Paylaşım bağlantıları. SharePoint ve OneDrive’da varsayılan bağlantı türü “bağlantıya sahip herkes” mi, yoksa belirli kişiler mi? Tek bir ayar, büyük bir etki.
  • Form alanları. Hangi alanlar zorunlu ve neden? “Kullanışlı” ama gerekli olmayan doğum tarihi, telefon veya adres varsayılan olarak kapalı olmalıdır.
  • Kuruluş içi görünürlük. Yeni ekipler, gruplar ve klasörler varsayılan olarak özel olmalı, tüm kuruluşa açık olmamalıdır.
  • Saklama. Her şeyi süresiz tutmak yerine e-posta, sohbet ve belgelerde tanımlı bir saklama politikası.
  • Telemetri ve izleme. İsteğe bağlı tanılama verileri ve analiz özellikleri gerekmediği yerde kapalı.

En kısıtlayıcı değerden her sapmada kimin ve neden karar verdiğini kayda geçirin. Bu bürokrasi değil, ileride gelecek sorunun cevabıdır.

Daha az alan, daha az yetki, daha kısa saklama

Privacy by design tedbirlerinin çoğu yeni bir teknoloji değil, her sistemde tekrar eden üç alışkanlıktır.

  • Daha az alan. Toplamadığınız veri sızamaz ve korunması gerekmez. Özellikle serbest metin alanlarına dikkat edin: sağlık bilgileri, anlaşmazlıklar ve diğer hassas veriler, kimse böyle tasarlamadan oraya girer.
  • Daha az yetki. Kişi yerine role göre erişim, ayrı ve süreli yönetici hakları ve kimin hâlâ erişimi olduğunun düzenli kontrolü. Aksi halde bölüm değiştiren bir çalışan eski yetkilerini de yanında götürür. Nasıl kurulacağı kimlik ve erişim yönetimi sayfasında anlatılıyor.
  • Daha kısa saklama. Yalnızca bir politika belgesinde yazan bir saklama süresi hiçbir şeyi kısaltmaz. Dışa aktarımlardaki, kayıt dosyalarındaki ve yedeklerdeki kopyalar dahil kayıtları gerçekten silen, yedekle uyumlu bir ayar olmalıdır.

Test veya analiz yapıldığı anda dördüncüsü de gelir: gerekmediği yerde gerçek kişisel veri yok. Canlı ortamın kopyasıyla çalışan bir test ortamı, daha az korunan ikinci bir canlı ortamdır.

Yeni bir sistemde: satın almadan önce sorulacaklar

Privacy by design sistemin seçimiyle başlar, çünkü sonrasında yalnızca yazılımın izin verdiğini ayarlayabilirsiniz. Tedarikçiye, tercihen yazılı ve sözleşmeden önce şunları sorun:

  • standart formlar ve raporlar dahil alanlar kapatılabiliyor veya isteğe bağlı yapılabiliyor mu;
  • bir kayıt gerçekten silinebiliyor mu, yoksa yalnızca gizleniyor mu, ve yedeklerde ne oluyor;
  • veri türüne göre saklama süreleri tanımlanabiliyor mu, böylece silme otomatik gerçekleşiyor mu;
  • roller ne kadar ayrıntılı ve hangi kaydı kimin görüntülediği kayda geçiyor mu;
  • veriler bir başvuru talebi için ve sözleşme sonunda kullanılabilir bir biçimde dışa aktarılabiliyor mu;
  • varsayılan olarak açık gelen ve sizin kapatmanız gereken neler var.

Sistem kişiler için yüksek risk taşıyorsa bir etki değerlendirmesi de gerekir. BT’nin buna kattığı kısım veri koruma etki değerlendirmesi yazımızda anlatılıyor; yukarıdaki soruların cevapları onun önemli bir bölümünü oluşturur.

Mevcut bir ortam: nereden başlamalı

Çoğu kuruluş yeni bir sistemle değil, yıllar içinde büyümüş bir ortamla başlar. İşe yarayan bir sıra:

  • Önce herkesi etkileyen varsayılanlar. Paylaşım bağlantıları, misafir erişimi, yeni ekip ve grupların görünürlüğü. Etkisi en geniş olan birkaç ayar.
  • Sonra verilerin biriktiği yerler. Ağ sürücüsündeki eski dışa aktarımlar, saklama süresi olmayan ortak posta kutuları, personel dosyalarının kopyalarını içeren klasörler.
  • Ardından test ortamları ve entegrasyonlar. Hangi ortamların canlı verinin kopyasıyla çalıştığı ve hangi entegrasyonların alıcı sistemin kullandığından fazla alan gönderdiği.
  • En son sistemlerin kendisi. Her yazılımda varsayılan olarak neyin açık olduğunu kontrol etmek ve değiştirilemiyorsa bir sonraki değişimde dikkate almak.

Ayarları önceden duyurarak değiştirin. Bir müşteri için aniden çalışmayı bırakan bir bağlantı veya birinin görünümünden kaybolan bir klasör, değişikliği zayıflatan talepler doğurur.

Kurulduğunu gösterebilmek

Veri koruma mevzuatı yalnızca tedbir almanızı değil, aldığınızı gösterebilmenizi de bekler. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun veri güvenliği rehberi de bu yöndedir. BT için bu üç şey demektir:

  • Mevcut durumu kayda geçirmek. İlgili ayarların tarihli bir dışa aktarımı veya özeti. Olması gerekeni değil, olanı anlatan.
  • Değişiklikleri sabit bir yoldan yapmak. Bir talep veya değişiklik isteğiyle ve gerekçesiyle değiştirilen ayar sonradan açıklanabilir. Birinin cuma öğleden sonra değiştirdiği ayar açıklanamaz.
  • Düzenli kontrol etmek. Bir bulut hizmetinin güncellemeleri bazen kendi varsayılanlarıyla yeni özellikler getirir. Üç ayda bir veya her büyük güncellemeden sonra yapılan kontrol, yeni bir özelliğin sessizce açık kalmasını önler.

ISO/IEC 27001 ile çalışanlar bunu tanıyacaktır: standartta kişisel verilerin korunması ve veri maskeleme için kontroller bulunur. Bir sertifika işlemeyi mevzuata uygun hale getirmez, ama kayda geçirme ve kontrol etme alışkanlığı aynıdır.

İşimizin bittiği yer

Yaptıklarımız. Tedarik ettiğimiz, kurduğumuz veya yönettiğimiz ortamlarda privacy by design ilkesini somutlaştıran ayarları yapıyoruz: paylaşım ve görünürlük için varsayılan değerler, role göre yetkiler, teknik olarak silen saklama politikaları, canlı veri içermeyen test ortamları. Ayarların durumunu kayda geçiriyor, düzenli kontrol ediyor ve gizlilik sorumlunuzun veya veri koruma görevlinizin teknik sorularını cevaplıyoruz. ISO/IEC 27001 kapsamında çalışıyoruz; bu nasıl çalıştığımızı anlatır, işlemeleriniz hakkında bir görüş değildir.

Yapmadıklarımız. Hukukçu veya veri koruma görevlisi değiliz. Bir işlemenin hukuka uygun olup olmadığını, bir amaç için hangi verilerin gerekli olduğunu veya mevzuatın hangi saklama süresini istediğini değerlendirmiyoruz; bir kuruluşun KVKK’ya veya GDPR’a uygun olduğunu beyan etmiyoruz. Bu değerlendirme veri sorumlusuna, kişisel verilerde uzman bir hukukçunun veya veri koruma görevlisinin desteğiyle aittir. Biz ondan çıkanı kuruyoruz.

Sık sorulanlar

Bu konuda bize sorulan sorular

En sık gelen beş soru.

Privacy by design nedir?

Privacy by design, kişisel verilerin korunmasının bir sistemin veya sürecin tasarımından itibaren içinde olması, sonradan eklenmemesi demektir. GDPR’ın 25. maddesinde açıkça yer alır; KVKK’daki genel ilkeler ve veri güvenliği yükümlülüğü de aynı yöne işaret eder. BT’de somut seçimlere dönüşür: hangi alanlar var, kim erişiyor, veriler ne kadar saklanıyor ve varsayılan olarak ne açık.

Privacy by design ile privacy by default arasındaki fark nedir?

Privacy by design tasarımla ilgilidir: baştan sisteme yerleştirilmiş tedbirler. Privacy by default varsayılan ayarlarla ilgilidir: kimse bir şey değiştirmeden yalnızca gerekli veriler işlenir ve herkese açık olmaz. Kullanıcılar varsayılan değerleri nadiren değiştirdiği için uygulamada çoğu zaman ikincisi daha önemlidir.

Privacy by design KVKK’da zorunlu mu?

KVKK’da bu adla bir madde yoktur, ancak ölçülülük, amaçla sınırlılık ve gerekli süre kadar saklama ilkeleri ile veri güvenliği yükümlülüğü aynı sonuca götürür. AB’deki kişilerin verilerini işleyen kuruluşlar için GDPR’ın 25. maddesi doğrudan geçerli olabilir. Sizin durumunuzda neyin gerektiği, kişisel verilerde uzman bir hukukçuyla yapılacak bir değerlendirmedir.

Privacy by design’dan yazılım üreticisi mi sorumludur?

Yükümlülük, verilerin neden ve nasıl işleneceğine karar veren kuruluşa, yani veri sorumlusuna aittir; yazılım üreticisine değil. Ancak bir sistemi seçerken mümkün olan ayarları da seçersiniz. Bu yüzden satın almadan önce alanların kapatılıp kapatılamadığını, kayıtların gerçekten silinip silinemediğini ve saklama sürelerinin tanımlanıp tanımlanamadığını sorun.

KVKK’ya uyumlu olup olmadığımızı söyleyebilir misiniz?

Hayır. Hukukçu veya veri koruma görevlisi değiliz ve işlemelerin hukuka uygunluğu hakkında görüş vermiyoruz. Yaptığımız, kişisel veri politikanızdan çıkan ayarları kurmak ve kayda geçirmek, gizlilik sorumlunuzun teknik sorularını cevaplamaktır.

İlgili hizmetler

Devamını okuyun

Privacy by design ilkesinin bağlandığı konular.

Varsayılan ayarlarınızı birlikte gözden geçirelim mi?

Ortamınızdaki paylaşım, görünürlük, yetki ve saklama ayarlarını inceliyor ve durumlarını kayda geçiriyoruz. Hukuki değerlendirme gizlilik sorumlunuzda kalır. Teklif alın.

Gelen kutunuza pratik BT bilgisi

Yönetim, güvenlik ve çalışma alanı üzerine yeni rehberler; işi yapanlar tarafından yazılıyor. Satış dili yok, abonelikten tek tıkla çıkabilirsiniz.

Adresinizi yalnızca bülten için kullanırız. Gizlilik politikamıza bakın.

Teklif alın Arayın