Teklif alın
Acil destek SektörlerKariyer Hakkımızda Blog İletişim
Ekranlar ve kumanda panelleriyle dolu bir konsolun başında bir operatörün bulunduğu kontrol odası

Üretim sahasında MES sistemi: BT ve OT’nin birlikte çözmesi gerekenler

Bir MES sistemini üretim seçer, bir yazılım firması kurar; sonra sistem BT’ye ait bir ağ, sunucular ve terminaller üzerinde çalışır. Bu taraflar arasında konuşulmamış olan her şey ilk arızada ortaya çıkar. BT tarafının canlıya geçişten önce netleştirmesi gereken liste aşağıdadır.

6 dakikalık okuma ITproposal ekibi tarafından yazıldı
Kısa yanıt

MES sistemi ofis ile makineler arasında kendi ağ bölgesinde durmalı ve yalnızca ihtiyaç duyduğu trafiğe izin verilmelidir.

MES çevresindeki arızaların çoğu ERP ve makine entegrasyonlarındadır; her entegrasyonun bir sorumlusu, kendi hizmet hesabı ve izlemesi olmalıdır.

Ağı, terminalleri ve alttaki yönetimi biz yaparız; MES yazılımı sağlayıcısına, makineler ise makine üreticisine aittir.

MES sistemi ne yapar, nerede durur

MES sistemi (manufacturing execution system) planlama ile makine arasında durur. ERP neyin üretileceğini söyler, makineler ve kontrol sistemleri işi yapar, MES ise gerçekte ne olduğunu kaydeder: hangi iş emri hangi hatta çalışıyor, hangi parti hangi malzemeyi aldı, kaç parça sağlam ve kaç parça hurda, bir hat neden durdu.

ISA-95 standardının katman modelinde bu 3. seviyedir: makine kontrolünün (PLC ve SCADA) üstünde, iş sistemlerinin altında. Bu model BT için göründüğünden daha yararlıdır, çünkü MES’in ağda nereye ait olduğunu hemen söyler: ne ofis ağına ne de makinelerin arasına, ikisinin arasındaki kendi bölgesine.

Bu yazı hangi MES yazılımını seçeceğinizi ya da hangi işlevlere ihtiyacınız olduğunu anlatmıyor; o konuşma üretim ile sağlayıcı arasındadır. Burada MES’in altında ve çevresinde doğru olması gerekenler var: ağ, entegrasyonlar, saha terminalleri ve sistem durduğunda ne yapılacağı.

Üç taraf ve gece üçte kimi arayacağınız

Bir MES’in çevresinde en az üç taraf vardır ve arızada her biri sorunun diğer ikisinden birinde olduğunu düşünür. Canlıya geçişten önce kimin neyden sorumlu olduğunu yazılı hale getirin:

  • MES sağlayıcısı veya entegratör: yazılım, yapılandırması, veritabanı ve kurduğu entegrasyonlar.
  • Makine üreticisi: makine, kontrol sistemi ve içindeki yazılım. Bir makinenin veri verip vermeyeceğine ve nasıl vereceğine o karar verir; PLC’deki her değişiklik ondan geçer.
  • BT, şirket içi veya dış kaynak: MES’in çalıştığı ağ, sunucular veya bulut ortamı, terminaller, hesaplar, yedekleme ve güvenlik.

Bunu her arıza türü için ilk muhatabı gösteren bir tabloya dönüştürün. “Hat çalışıyor ama MES’te iş emri görünmüyor” ile “terminal açılmıyor” farklı sorunlardır ve gece vardiyasındaki operatör kimseye sormadan kimi arayacağını bilmelidir. Değişiklikleri kimin onayladığını da yazın: yeniden başlatma gerektiren bir güncelleme üretimi etkiler ve sessizce yapılmamalıdır.

MES sisteminin altındaki ağ

En sık yapılan hata, MES’in yer olduğu için ofis ağına konması ve oradan makinelerle doğrudan konuşmasıdır. O zaman satın alma biriminin dizüstü bilgisayarı ile bir hattın kontrol sistemi arasında tek ve düz bir ağ olur. İkisini nasıl ayıracağınızı üretimde OT ve BT’yi ayırma yazımızda anlattık. MES için özeti şudur:

  • MES için ayrı bir bölge, ofise doğru bir güvenlik duvarı ve makinelere doğru bir başkası. Yalnızca gerekli trafik, port ve hedef bazında geçer.
  • Ofisten makineye doğrudan yol olmasın. ERP MES ile, MES makinelerle konuşur; hiçbir şey bir katmanı atlamaz.
  • Mümkün olan her yerde kablo. Sabit terminaller ve makineler kablolu; el terminalleri ve tabletler için Wi-Fi, kapsama çizim üzerinde değil sahada ölçülerek, çünkü çelik raflar ve makineler sinyali zayıflatır.
  • Ağ aksadığında ne olacağını bilin. Sağlayıcıya bir istasyonun yerel olarak kayda devam edip sonra eşitleyip eşitlemediğini, yoksa hattın mı beklediğini sorun. Ağın ne kadar yedekli olması gerektiğini bu cevap belirler.

ERP ve makinelerle entegrasyon

Bir MES, entegrasyonları kadar iyidir. Üstte ERP’den iş emirleri, ürünler ve reçeteler gelir; tamamlanma bildirimleri ve tüketim geri gider. Altta MES, makinelerden sayaçları, durum bilgilerini ve arızaları okur; bunu OPC UA gibi açık bir standartla veya üreticinin kendi protokolüyle yapar.

BT’nin her entegrasyon için yazılı hale getirmesi gerekenler:

  • Kimin kurduğu ve kimin bakımını yaptığı. Bir ERP güncellemesi veya yeni bir makine entegrasyonu bozar; kimin onaracağı önceden belli olmalıdır.
  • Her entegrasyon için ayrı bir hizmet hesabı, yalnızca gereken yetkilerle; bir gün ayrılacak bir çalışanın hesabı asla değil.
  • Bir test ortamı. Entegrasyondaki bir değişiklik çalışan hatta denenmez.
  • İzleme. Sessizce çöken bir entegrasyon günler sonra stok farkı olarak ortaya çıkar. İlk başarısız aktarımda uyarı vermek bir öğleden sonralık iştir.

Sahadaki terminaller ve iş istasyonları

Operatör terminalleri ofis bilgisayarı değildir, ama çoğu zaman öyleymiş gibi yönetilir. Önemli olan üç fark:

  • Ortak kullanılan istasyonlar. Bir terminali bütün vardiya kullanır. Kart veya kısa bir PIN ile hızlı kullanıcı değiştirme, ortak hesaptan daha iyi çalışır ve MES kimin neyi kaydettiğini bilir.
  • Sabitlenmiş sürümler. MES sağlayıcıları çoğu zaman yalnızca belirli işletim sistemi ve tarayıcı sürümlerini onaylar. Ofiste sorunsuz olan otomatik bir güncelleme burada bir istasyonu devre dışı bırakabilir. Her terminal türü için hangi güncellemelerin ne zaman yapılacağını belirleyin ve önce tek bir istasyonda deneyin.
  • Ortam. Toz, titreşim, yağ ve eldiven. Endüstriyel ekranlar, el terminalleri ve etiket yazıcıları varlık envanterinde yer almalı; bir hattın beklediği noktalar için yedek cihaz stokta bulunmalıdır.

Yedekleme, güncellemeler ve MES durduğunda ne yapılır

MES çöktüğünde hat nadiren hemen durur, ama bir saat sonra hangi partinin nerede olduğunu kimse bilmez. Bu olmadan önce üç şeyde anlaşın:

  • Geri yükleme testiyle yedekleme. MES veritabanı yedeklemeye dahil olmalı; her çeyrekte bir geri yükleme testi, yedekleme yazılımındaki yeşil işaretten çok daha fazlasını söyler. En fazla ne kadar kaydı kaybedebileceğinizi belirleyin.
  • Bir geri dönüş prosedürü. Kâğıt üzerinde veya basit bir formda, sonradan sisteme girmenin sabit bir yolu ile. Hiç tatbikatı yapılmamışsa arıza sırasında uydurulur.
  • Üretimle birlikte belirlenen bakım pencereleri. Sunucu, ağ ve MES güncellemeleri planlı duruşlara, BT’nin ve üretimin birlikte gördüğü bir takvime yerleştirilir.

MES bulutta çalışıyorsa bir soru daha ekleyin: internet bağlantısı koptuğunda ne olur? Farklı bir güzergâhtan ikinci bir bağlantı veya kayda devam eden yerel bir bileşen o zaman lüks değildir.

İmzalamadan önce MES sağlayıcısına sorulacaklar

  • MES yukarıya ve aşağıya hangi portlara ve bağlantılara ihtiyaç duyuyor? “Her şeyi açın” değil, bir liste isteyin.
  • Hangi işletim sistemi, veritabanı ve tarayıcı sürümleri onaylı ve bir güvenlik güncellemesinden sonra onay ne kadar sürede geliyor?
  • Uzaktan destek nasıl çalışıyor: hangi yoldan, hangi hesaplarla ve bu erişimi kim açıp kapatıyor?
  • Ağ kesintisinde istasyon ne yapıyor: arabelleğe alıyor mu, bekliyor mu?
  • Herhangi bir taraftaki güncellemeden sonra ERP ve makine entegrasyonlarının bakımını kim yapıyor?
  • Çalışanlarla ilgili hangi veriler tutuluyor, örneğin kimin neyi kaydettiği veya vardiya bazında performans, ve bunları kim görebiliyor?

Son soru KVKK’yı da ilgilendirir: çalışanların performansını izleyebilen bir sistem kişisel veri işler. Amacı, saklama süresini ve erişimi canlıya geçişten önce belirleyin, sonra değil.

İşimizin bittiği yer

Yaptıklarımız. MES’in altındaki ağı kurarız: bölgeler ve güvenlik duvarları, sahadaki kablolama ve ölçülmüş kapsamalı Wi-Fi. Sunucuları veya bulut ortamını, sahadaki terminalleri, hesapları, yedeklemeyi ve güvenliği yönetiriz; bakım pencerelerini üretimle birlikte planlarız. MES sağlayıcısı ve makine üreticisiyle aynı masada her entegrasyonun bir sorumlusu olmasını sağlarız.

Yapmadıklarımız. MES satmıyor ve kurmuyoruz; yazılım ve yapılandırması seçtiğiniz sağlayıcıya veya entegratöre aittir. Makineler ve kontrol sistemleri makine üreticisine aittir: PLC programlarını değiştirmeyiz, bir makinenin içine dokunmayız. Müteahhit ya da tesisatçı da değiliz: elektrik, güç beslemesi ve sahadaki tesisatlar tesisatçıya aittir. Biz veri kablosunu makineye kadar çeker ve cihazları monte ederiz.

Sık sorulanlar

Bu konuda bize sorulanlar

En sık gelen beş soru.

MES nedir?

MES (manufacturing execution system), üretim sahasında olanları kaydeden sistemdir: hangi iş emri hangi hatta çalışıyor, hangi malzeme hangi partiye girdi, kaç parça sağlam ve kaç parça hurda, bir hat neden durdu. Planlamayı yapan ERP ile işi yapan makine kontrolü arasında yer alır.

ERP ile MES arasındaki fark nedir?

ERP planlar ve yönetir: siparişler, stok, satın alma ve finans. MES sahadaki uygulamayı dakika dakika ve parti parti izler, sonucu ERP’ye geri bildirir. İkisi birbirine ihtiyaç duyar ve aralarındaki entegrasyon arızaların en sık görüldüğü yerlerden biridir.

MES makinelerle aynı ağda mı olmalı?

Hayır. MES ofis ile makineler arasında, her iki yanında güvenlik duvarı bulunan ve yalnızca gerekli trafiğe izin veren kendi ağ bölgesinde durmalıdır. Böylece ofisin hiçbir makineye doğrudan yolu olmaz ve virüslü bir dizüstü bilgisayar üretime ulaşamaz.

MES sistemi bulutta çalışabilir mi?

Evet, birçok sağlayıcı bunu sunuyor. O zaman sahadaki kayıt internet bağlantısına bağlı olur. Bağlantı koptuğunda bir istasyonun yerel olarak kayda devam edip etmediğini sorun ve farklı bir güzergâhtan ikinci bir bağlantıyı değerlendirin.

MES sistemini de siz mi kuruyorsunuz?

Hayır. MES yazılımı satmıyor ve kurmuyoruz; bunu seçtiğiniz sağlayıcı veya entegratör yapar. Biz alttaki ağı, sunucuları, terminalleri ve yönetimi kurarız. Makineler ve kontrol sistemleri makine üreticisinde, elektrik ve tesisatlar tesisatçıda kalır.

İlgili hizmetler

Devamını okuyun

Bir MES’in bağlandığı yerler.

MES mi geliyor? Önce ağı hazırlayın

MES sağlayıcınızın ağ gereksinimlerini ve sahanın bir krokisini bize gönderin. Hangi bölgelere, kablolamaya ve Wi-Fi’ye ihtiyaç olduğunu ve bugün neyin eksik olduğunu söyleyelim.

Gelen kutunuza pratik BT bilgisi

Yönetim, güvenlik ve çalışma alanı üzerine yeni rehberler; işi yapanlar tarafından yazılıyor. Satış dili yok, abonelikten tek tıkla çıkabilirsiniz.

Adresinizi yalnızca bülten için kullanırız. Gizlilik politikamıza bakın.

Teklif alın Arayın