
SAN vs NAS: welke opslag past bij je servers
SAN vs NAS is geen keuze tussen goed en slecht, maar tussen twee manieren om opslag aan te bieden. Een SAN geeft je servers schijven, een NAS geeft je gebruikers mappen. Wie dat verschil eenmaal ziet, weet meestal ook welke van de twee hij nodig heeft, en of het er misschien allebei zijn.
Een SAN levert blokopslag: de server ziet een schijf en zet er zelf een bestandssysteem op. Een NAS levert bestandsopslag: gebruikers en programma’s zien mappen via SMB of NFS.
Draai je virtuele machines op meerdere hosts, dan heb je gedeelde blokopslag nodig; gaat het om mappen en documenten, dan volstaat een NAS. Veel apparaten kunnen tegenwoordig beide.
Geen van beide is een back-up. Een kopie op dezelfde doos, of op een doos met hetzelfde beheerwachtwoord, verdwijnt mee bij een storing of een aanval.
SAN vs NAS: blokken tegenover bestanden
Het verschil zit in wat de opslag aan het netwerk aanbiedt. Een SAN (storage area network) levert blokken. De server krijgt een stuk opslag dat zich gedraagt als een eigen schijf, formatteert het zelf en beslist zelf wat er op welke plek komt. Het opslagsysteem weet niet wat een bestand is.
Een NAS (network attached storage) levert bestanden. Het apparaat heeft zijn eigen bestandssysteem en deelt mappen uit. Een gebruiker of programma vraagt om een bestand, en de NAS regelt waar het staat en wie erbij mag.
Daaruit volgt bijna alles wat in de rest van dit artikel staat. Blokopslag is wat een hypervisor of een database wil: lage vertraging, directe controle, geen tussenlaag. Bestandsopslag is wat mensen willen: mappen, rechten per groep, en meerdere gebruikers die tegelijk in dezelfde map werken.
Wat er over het netwerk gaat
Een SAN praat in de regel iSCSI over gewoon Ethernet, Fibre Channel over een eigen netwerk met eigen switches, of steeds vaker NVMe over Fabrics. Een NAS praat SMB (Windows-shares) of NFS (Linux en veel hypervisors).
Voor beide geldt: opslagverkeer hoort niet tussen het kantoorverkeer in. Wat wij in de praktijk inrichten:
- Een eigen netwerk of VLAN voor opslag, zodat een grote kopieeractie op kantoor de virtuele machines niet laat haperen.
- Twee paden. Twee netwerkpoorten per server, twee switches en multipathing, zodat één kabel of één switch de omgeving niet stillegt.
- Voldoende snelheid tussen server en opslag. Gigabit is voor gedeelde blokopslag onder virtuele machines meestal te krap; 10 of 25 Gbit/s is daar de gangbare maat.
Dat netwerk is het deel dat bij een opslagofferte het vaakst ontbreekt. Een snel opslagsysteem achter een trage of enkele verbinding is een traag opslagsysteem.
Wanneer een SAN past
Een SAN is de logische keuze zodra meerdere servers dezelfde schijven moeten zien. Dat is precies wat een virtualisatiecluster vraagt: valt een host uit, dan start een andere host de virtuele machines opnieuw, en dat kan alleen als hun schijven op gedeelde opslag staan.
- Virtualisatie op twee of meer hosts met failover of live migratie.
- Databases en applicaties met veel kleine schrijfacties, zoals een ERP of een boekhoudpakket met veel gelijktijdige gebruikers.
- Omgevingen waar uitval geld kost per uur. Een zakelijk SAN heeft twee controllers, zodat een defecte controller of een firmware-update de opslag niet onderbreekt.
Let op wat je ervoor terugkrijgt: een SAN deelt geen mappen uit aan gebruikers. Wil je ook een bestandsserver, dan draai je die als virtuele machine op het SAN, of zet je er een NAS naast.
Wanneer een NAS past
Een NAS is sterk waar het om bestanden voor mensen gaat: projectmappen, tekeningen, scans, exports uit een programma. Je krijgt rechten per gebruiker of groep, vaak gekoppeld aan je Active Directory of Entra ID, en eerdere versies van bestanden via snapshots.
- Een centrale bestandslocatie voor een kantoor dat (nog) niet alles in SharePoint of OneDrive heeft.
- Grote bestanden die je niet steeds door de cloud wilt trekken, zoals CAD, video of medische beelden.
- Een doel voor back-ups, mits die NAS los staat van wat hij beveiligt. Daarover hieronder meer.
Waar een NAS minder goed in is: de schijven van een virtualisatiecluster dragen onder zware belasting. Het kan, via NFS of via iSCSI op dezelfde doos, maar dan beslist de NAS over zowel je gebruikers als je servers, en dat is één apparaat met twee taken.
Wat een MKB met twee of drie servers meestal kiest
Voor de meeste MKB-omgevingen is de vraag niet “SAN of NAS” maar hoeveel gedeelde opslag je eigenlijk nodig hebt. Er zijn vier routes, en ze passen bij verschillende situaties:
- Eén server met eigen schijven. Geen gedeelde opslag nodig. Prima zolang je kunt leven met de tijd die herstel op een tweede machine kost.
- Twee of drie hosts met een klein SAN, iSCSI of rechtstreeks met SAS-kabels aangesloten. De klassieke opzet voor een cluster met failover.
- Unified storage: één systeem dat zowel blokken als bestanden levert. Minder dozen, maar ook één apparaat waar alles aan hangt; kies dan een model met twee controllers.
- Hyperconverged: de opslag zit in de servers zelf en wordt door software gedeeld. Geen apart opslagsysteem, wel minimaal twee of drie identieke nodes.
En steeds vaker is de eerlijke uitkomst dat de bestanden naar Microsoft 365 gaan en er alleen opslag overblijft voor een paar applicaties. Welke opslagsystemen we leveren en beheren, staat op onze pagina over zakelijke opslag.
De fouten die we het vaakst zien
- De NAS als enige back-up. Een back-up op een NAS in hetzelfde rack, bereikbaar met hetzelfde domeinwachtwoord, gaat bij ransomware mee. Een back-up hoort op een plek die een aanvaller met je beheerwachtwoord niet kan wissen; hoe je dat opzet, staat in ons artikel over de 3-2-1 backup-regel.
- Snapshots aanzien voor een back-up. Een snapshot staat op dezelfde schijven. Gaat het systeem stuk, dan gaan de snapshots mee.
- Een consumenten-NAS in de serverruimte. Eén voeding, één controller, schijven die niet voor continu gebruik zijn gemaakt en firmware-updates die je zelf moet bijhouden.
- Capaciteit kopen en snelheid vergeten. Grote, trage schijven geven veel terabytes en weinig schrijfacties per seconde. Virtuele machines merken dat eerst.
- Geen plan voor einde ondersteuning. Een opslagsysteem zonder firmware-updates en zonder vervangende onderdelen is een risico dat in een rack ziet als een werkend apparaat.
Wat je vraagt voordat je kiest
Wat een opslagsysteem kost, wordt bepaald door een handvol dingen, en die horen in de vraag die je aan een leverancier stelt:
- Hoeveel ruimte, en hoeveel groei over de jaren dat het systeem moet meegaan.
- Welke werklast: virtuele machines, een database, bestanden, of een mix. Dat bepaalt het soort schijven, flash of draaiend.
- Welke beschikbaarheid: mag een update of een defect de opslag even onderbreken, of moet er een tweede controller zijn?
- Welk netwerk erbij hoort: switches, kabels en poorten in de servers zitten niet altijd in de offerte.
- Hoe lang ondersteuning en onderdelen beschikbaar zijn, en wie de firmware bijhoudt.
Een offerte die deze vijf beantwoordt, kun je vergelijken. Een offerte met alleen een aantal terabytes niet.
Waar ons werk ophoudt
Wat wij doen. Wij helpen kiezen, leveren het opslagsysteem en het netwerk eromheen, richten het in, koppelen het aan je servers en back-up, en beheren het daarna: firmware, monitoring, capaciteit en vervanging op tijd.
Wat wij niet doen. Wij zijn geen fabrikant: garantie, firmwarefouten en vervangende onderdelen lopen via de fabrikant, ook als wij de melding voor je doen. En fysiek dataherstel van een defecte schijf in een cleanroom is werk voor een gespecialiseerd lab, niet voor ons. Daarom zetten we liever een back-up op die het overbodig maakt.
Vragen die we hierover krijgen
De vijf die het vaakst terugkomen.
Wat is het verschil tussen SAN en NAS?
Een SAN levert blokopslag: een server ziet een schijf en zet er zelf een bestandssysteem op. Een NAS levert bestandsopslag: gebruikers en programma’s zien gedeelde mappen via SMB of NFS. Een SAN is gemaakt voor servers, een NAS voor bestanden.
Heb ik een SAN nodig voor virtualisatie?
Alleen als meerdere hosts dezelfde virtuele machines moeten kunnen draaien, voor failover of live migratie. Met één host volstaan eigen schijven. Hyperconverged opslag, waarbij de servers hun schijven onderling delen, is een alternatief voor een apart SAN.
Kan een NAS ook als SAN werken?
Veel zakelijke NAS-systemen bieden naast mappen ook iSCSI aan, en leveren dan blokopslag. Dat werkt voor kleinere omgevingen. Houd er rekening mee dat één apparaat dan zowel je gebruikers als je servers bedient, en kies bij voorkeur een model met twee controllers.
Is een NAS een goede back-up?
Een NAS kan een goed doel voor back-ups zijn, maar niet als hij met hetzelfde wachtwoord bereikbaar is als de systemen die hij beveiligt, of in hetzelfde rack staat. Zorg voor minstens één kopie die een aanvaller niet kan wissen, en test het terugzetten.
Doen jullie dataherstel van een kapotte NAS?
Wij herstellen uit back-ups en vervangen defecte schijven in een array die nog draait. Fysiek dataherstel van beschadigde schijven in een cleanroom doen wij niet; dat is werk voor een gespecialiseerd lab. De garantie op het apparaat loopt via de fabrikant.
Verder lezen
Waar deze keuze op aansluit.
Zullen we je opslag naast je servers leggen?
Vertel ons hoeveel servers je hebt, wat erop draait en hoeveel ruimte je verwacht nodig te hebben. Wij zeggen welke opslag daarbij past en wat er aan netwerk bij hoort.
Praktische IT-kennis in je inbox
Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.