
SAN czy NAS: jaka pamięć masowa pasuje do Twoich serwerów
SAN czy NAS to nie wybór między dobrym a złym, tylko między dwoma sposobami udostępniania pamięci masowej. SAN daje Twoim serwerom dyski, NAS daje użytkownikom foldery. Kto raz zobaczy tę różnicę, zwykle wie też, którego z nich potrzebuje, i czy może nie obu.
SAN dostarcza pamięć blokową: serwer widzi dysk i sam zakłada na nim system plików. NAS dostarcza pamięć plikową: użytkownicy i programy widzą foldery przez SMB lub NFS.
Jeśli uruchamiasz maszyny wirtualne na kilku hostach, potrzebujesz współdzielonej pamięci blokowej; jeśli chodzi o foldery i dokumenty, wystarczy NAS. Wiele urządzeń potrafi dziś jedno i drugie.
Żadne z nich nie jest kopią zapasową. Kopia na tym samym urządzeniu albo na urządzeniu z tym samym hasłem administratora znika razem z awarią lub atakiem.
SAN czy NAS: bloki kontra pliki
Różnica leży w tym, co pamięć masowa oferuje sieci. SAN (storage area network) dostarcza bloki. Serwer dostaje kawałek pamięci, który zachowuje się jak własny dysk, sam go formatuje i sam decyduje, co leży gdzie. System pamięci masowej nie wie, czym jest plik.
NAS (network attached storage) dostarcza pliki. Urządzenie ma własny system plików i udostępnia foldery. Użytkownik lub program prosi o plik, a NAS dba o to, gdzie leży i kto ma do niego dostęp.
Z tego wynika prawie wszystko, co jest w dalszej części artykułu. Pamięć blokowa to to, czego chce hypervisor lub baza danych: małe opóźnienia, bezpośrednia kontrola, brak warstwy pośredniej. Pamięć plikowa to to, czego chcą ludzie: foldery, uprawnienia dla grup i wielu użytkowników pracujących jednocześnie w tym samym folderze.
Co płynie przez sieć
SAN komunikuje się zwykle przez iSCSI po zwykłym Ethernecie, przez Fibre Channel we własnej sieci z własnymi switchami, albo coraz częściej przez NVMe over Fabrics. NAS używa SMB (udziały Windows) lub NFS (Linux i wiele hypervisorów).
W obu przypadkach ruch pamięci masowej nie powinien mieszać się z ruchem biurowym. Co wdrażamy w praktyce:
- Osobna sieć lub VLAN dla pamięci masowej, aby duże kopiowanie w biurze nie przycinało maszyn wirtualnych.
- Dwie ścieżki. Dwa porty sieciowe w każdym serwerze, dwa switche i multipathing, aby jeden kabel albo jeden switch nie zatrzymał środowiska.
- Wystarczająca prędkość między serwerem a pamięcią. Gigabit jest dla współdzielonej pamięci blokowej pod maszynami wirtualnymi zwykle za mały; 10 lub 25 Gbit/s to tu typowy rozmiar.
Tej sieci najczęściej brakuje w ofercie na pamięć masową. Szybki system za wolnym lub pojedynczym łączem to wolny system.
Kiedy pasuje SAN
SAN jest logicznym wyborem, gdy kilka serwerów musi widzieć te same dyski. Tego właśnie wymaga klaster wirtualizacji: gdy host przestaje działać, inny host uruchamia maszyny wirtualne od nowa, a to możliwe tylko wtedy, gdy ich dyski leżą na współdzielonej pamięci.
- Wirtualizacja na dwóch lub więcej hostach z failoverem lub migracją na żywo.
- Bazy danych i aplikacje z wieloma małymi zapisami, jak system ERP albo pakiet księgowy z wieloma jednoczesnymi użytkownikami.
- Środowiska, w których przestój kosztuje za godzinę. Firmowy SAN ma dwa kontrolery, aby awaria kontrolera lub aktualizacja firmware nie przerywała pamięci.
Uważaj, co dostajesz w zamian: SAN nie udostępnia folderów użytkownikom. Jeśli chcesz mieć też serwer plików, uruchamiasz go jako maszynę wirtualną na SAN-ie albo stawiasz obok NAS.
Kiedy pasuje NAS
NAS jest mocny tam, gdzie chodzi o pliki dla ludzi: foldery projektów, rysunki, skany, eksporty z programów. Dostajesz uprawnienia dla użytkownika lub grupy, często powiązane z Active Directory lub Entra ID, oraz wcześniejsze wersje plików dzięki migawkom.
- Centralna lokalizacja plików dla biura, które (jeszcze) nie ma wszystkiego w SharePoint lub OneDrive.
- Duże pliki, których nie chcesz co chwilę ciągnąć przez chmurę, jak CAD, wideo czy obrazy medyczne.
- Cel kopii zapasowych, o ile ten NAS jest oddzielony od tego, co chroni. Więcej o tym niżej.
W czym NAS jest słabszy: w obsłudze dysków klastra wirtualizacji pod dużym obciążeniem. Da się to zrobić przez NFS albo przez iSCSI na tym samym urządzeniu, ale wtedy NAS decyduje zarówno o Twoich użytkownikach, jak i o serwerach, a to jedno urządzenie z dwoma zadaniami.
Co wybiera zwykle firma z dwoma lub trzema serwerami
Dla większości małych i średnich środowisk pytanie nie brzmi „SAN czy NAS”, tylko ile współdzielonej pamięci naprawdę potrzebujesz. Są cztery drogi i pasują do różnych sytuacji:
- Jeden serwer z własnymi dyskami. Nie trzeba współdzielonej pamięci. W porządku, dopóki możesz żyć z czasem, który zajmuje odtworzenie na drugiej maszynie.
- Dwa lub trzy hosty z małym SAN-em, iSCSI lub podłączonym bezpośrednio kablami SAS. Klasyczne rozwiązanie dla klastra z failoverem.
- Unified storage: jeden system dostarczający zarówno bloki, jak i pliki. Mniej urządzeń, ale też jedno urządzenie, na którym wszystko wisi; wybierz wtedy model z dwoma kontrolerami.
- Hiperkonwergentne: pamięć jest w samych serwerach i współdzielona programowo. Brak osobnego systemu pamięci, za to co najmniej dwa lub trzy identyczne węzły.
Coraz częściej uczciwy wniosek brzmi, że pliki przechodzą do Microsoft 365, a pamięć zostaje tylko dla kilku aplikacji. Jakie systemy pamięci dostarczamy i obsługujemy, opisujemy na stronie o serwerach NAS i macierzach dyskowych.
Błędy, które widzimy najczęściej
- NAS jako jedyna kopia zapasowa. Kopia na NAS-ie w tym samym racku, dostępna z tym samym hasłem domenowym, przepada przy ransomware. Kopia powinna leżeć tam, skąd atakujący z Twoim hasłem administratora jej nie usunie; jak to ustawić, opisujemy na stronie o kopiach zapasowych dla firm.
- Migawki wzięte za kopię zapasową. Migawka leży na tych samych dyskach. Gdy system się zepsuje, migawki znikają razem z nim.
- Konsumencki NAS w serwerowni. Jeden zasilacz, jeden kontroler, dyski nieprzeznaczone do ciągłej pracy i aktualizacje firmware, których pilnujesz sam.
- Kupowanie pojemności i zapominanie o prędkości. Duże, wolne dyski dają dużo terabajtów i mało zapisów na sekundę. Maszyny wirtualne zauważą to jako pierwsze.
- Brak planu na koniec wsparcia. System pamięci bez aktualizacji firmware i bez części zamiennych to ryzyko, które w szafie wygląda jak działające urządzenie.
O co pytasz przed wyborem
Cenę systemu pamięci masowej określa garść rzeczy i powinny one znaleźć się w pytaniu do dostawcy:
- Ile miejsca i jaki wzrost przez lata, które system ma służyć.
- Jakie obciążenie: maszyny wirtualne, baza danych, pliki czy mieszanka. To decyduje o rodzaju dysków, flash czy talerzowe.
- Jaka dostępność: czy aktualizacja lub awaria może na chwilę przerwać pamięć, czy musi być drugi kontroler?
- Jaka sieć jest potrzebna: switche, kable i porty w serwerach nie zawsze są w ofercie.
- Jak długo dostępne jest wsparcie i części oraz kto pilnuje firmware.
Ofertę, która odpowiada na te pięć pytań, da się porównać. Ofertę z samą liczbą terabajtów nie.
Gdzie kończy się nasza praca
Co robimy. Pomagamy wybrać, dostarczamy system pamięci masowej i sieć wokół niego, konfigurujemy go, łączymy z serwerami i kopiami zapasowymi, a potem nim zarządzamy: firmware, monitoring, pojemność i wymiana na czas.
Czego nie robimy. Nie jesteśmy producentem: gwarancja, błędy firmware i części zamienne idą przez producenta, nawet jeśli to my zgłaszamy sprawę. A fizyczne odzyskiwanie danych z uszkodzonego dysku w cleanroomie to praca dla wyspecjalizowanego laboratorium, nie dla nas. Dlatego wolimy ustawić kopię zapasową, która czyni je zbędnym.
Pytania, które dostajemy najczęściej
Pięć, które wracają najczęściej.
Jaka jest różnica między SAN a NAS?
SAN dostarcza pamięć blokową: serwer widzi dysk i sam zakłada na nim system plików. NAS dostarcza pamięć plikową: użytkownicy i programy widzą udostępnione foldery przez SMB lub NFS. SAN jest zrobiony dla serwerów, NAS dla plików.
Czy potrzebuję SAN do wirtualizacji?
Tylko jeśli kilka hostów ma móc uruchamiać te same maszyny wirtualne, dla failoveru lub migracji na żywo. Przy jednym hoście wystarczą własne dyski. Pamięć hiperkonwergentna, w której serwery współdzielą swoje dyski, jest alternatywą dla osobnego SAN-u.
Czy NAS może też działać jak SAN?
Wiele firmowych systemów NAS oferuje obok folderów także iSCSI i dostarcza wtedy pamięć blokową. W mniejszych środowiskach to działa. Pamiętaj tylko, że jedno urządzenie obsługuje wtedy zarówno użytkowników, jak i serwery, i wybierz najlepiej model z dwoma kontrolerami.
Czy NAS to dobra kopia zapasowa?
NAS może być dobrym celem kopii zapasowych, ale nie wtedy, gdy jest dostępny z tym samym hasłem co chronione systemy albo stoi w tym samym racku. Zadbaj o co najmniej jedną kopię, której atakujący nie usunie, i testuj odtwarzanie.
Czy odzyskujecie dane z zepsutego NAS-a?
Odtwarzamy z kopii zapasowych i wymieniamy uszkodzone dyski w macierzy, która nadal działa. Fizycznego odzyskiwania danych z uszkodzonych dysków w cleanroomie nie robimy; to praca dla wyspecjalizowanego laboratorium. Gwarancja na urządzenie idzie przez producenta.
Czytaj dalej
Z czym łączy się ten wybór.
Położymy Twoją pamięć masową obok Twoich serwerów?
Powiedz, ile masz serwerów, co na nich działa i ile miejsca spodziewasz się potrzebować. Powiemy, jaka pamięć masowa do tego pasuje i jakiej sieci wymaga.
Praktyczna wiedza o IT w Twojej skrzynce
Nowe poradniki o zarządzaniu, bezpieczeństwie i stanowiskach pracy, pisane przez ludzi, którzy wykonują tę pracę. Bez sprzedażowego gadania, a z subskrypcji zrezygnujesz jednym kliknięciem.