Offerte aanvragen
Spoed SectorenCarrières Over ons Blog Neem contact op
Close-up van twee beeldschermen met logregels en gekleurde terminaluitvoer

Patch management: wie wanneer wat bijwerkt

Patch management klinkt als één schakelaar in Windows Update. In de praktijk is het een rooster met eigenaren: wie welk apparaat bijwerkt, in welke volgorde, in welk venster, en wat er gebeurt als een update iets breekt. De laptops zijn meestal geregeld; de firewall, de printer en die ene server in de kast vaak niet.

6 min lezen Geschreven door het team van ITproposal
Kort antwoord

De laptops zijn bijna nooit het probleem. Wat achterblijft zijn de dingen zonder automatische update: firmware van firewalls en switches, printers, hypervisors en de software die niet van Microsoft komt.

Rol uit in ringen: eerst een kleine testgroep, dan de rest, met een vaste wachttijd ertussen. Dat vangt de update die iets breekt voordat iedereen hem heeft.

Een lek dat al actief wordt misbruikt wacht niet op het maandelijkse venster. Spreek vooraf af wie dan mag beslissen, en wat er met apparaten gebeurt die geen updates meer krijgen.

Patch management is een rooster, geen schakelaar

Bijna elke organisatie heeft automatische updates aanstaan op de laptops, en daarmee lijkt het geregeld. Wat er dan ontbreekt is alles eromheen: een lijst van wat er bijgewerkt moet worden, een volgorde, een afgesproken moment, en iemand die kijkt of het ook werkelijk gelukt is.

Patch management is het antwoord op vier vragen per soort apparaat: wie werkt het bij, hoe vaak, in welk venster, en hoe weet je dat het gebeurd is. Staat bij een van die vier “dat gaat vanzelf”, dan is dat meestal het apparaat dat over een jaar nog op dezelfde versie staat.

Het helpt om het niet te zien als een technisch project maar als een afspraak. De techniek (Intune, een beheertool, de beheerinterface van de firewall) voert uit wat er is afgesproken. Zonder afspraak voert ze uit wat de standaardinstelling toevallig is.

Wat er allemaal bijgewerkt moet worden

Maak eerst de lijst, want je kunt niet bijwerken wat je niet weet te staan. Dit zijn de groepen, ruwweg van goed naar slecht geregeld in een gemiddelde omgeving:

  • Besturingssystemen van werkplekken. Windows en macOS. Meestal geregeld via Intune of een vergelijkbaar beheerplatform, en dat is ook de plek waar het het best gaat.
  • Office en de Microsoft 365-apps. Werken zichzelf bij via hun eigen updatekanaal. De vraag is welk kanaal je kiest: maandelijks, of het halfjaarlijkse kanaal voor wie minder wil schuiven.
  • Browsers. Edge en Chrome werken zich bij, maar alleen na een herstart van de browser. Een browser die drie weken openstaat, draait drie weken op een oude versie.
  • Software van derden. PDF-lezers, Java, Zoom, de boekhoudclient, tools die iemand ooit zelf installeerde. Hier zit het grootste gat, want geen besturingssysteem werkt ze voor je bij.
  • Servers. Bijwerken kan, herstarten moet gepland worden. Dat tweede is waarom het blijft liggen.
  • Hypervisors en opslag. De laag onder je servers. Wordt het minst vaak bijgewerkt en raakt alles tegelijk als het misgaat.
  • Firmware van netwerk en randapparatuur. Firewalls, switches, accesspoints, printers en multifunctionals. Juist de firewall staat aan de buitenkant en juist die wordt het vaakst vergeten.

Zet bij elke groep een eigenaar. Niet een afdeling, maar een naam of een partij. Dat ene kolommetje maakt van een inventaris een plan.

Ringen: eerst een paar, dan de rest

Een update die op honderd laptops tegelijk iets breekt, is een storing. Dezelfde update op vijf laptops is een melding. Daarom rol je uit in ringen.

  • Ring 0: IT zelf. De beheerders krijgen de update als eersten, dezelfde dag.
  • Ring 1: een testgroep. Een handvol gebruikers uit verschillende afdelingen, met de applicaties die er echt toe doen: de boekhouding, het planningspakket, de kassasoftware. Een paar dagen later.
  • Ring 2: iedereen. Nog een paar dagen later, als er uit ring 1 niets is teruggekomen.

Microsoft brengt zijn beveiligingsupdates uit op de tweede dinsdag van de maand, en daarmee heb je een vast ritme om de ringen omheen te zetten. In Intune heten dit update rings; Windows Autopatch doet het indelen voor je. Wie nog op WSUS draait: Microsoft ontwikkelt dat niet meer verder, dus dat is een moment om over te stappen in plaats van het opnieuw in te richten.

De valkuil is een testgroep die niets test. Zitten in ring 1 alleen collega’s die mailen en browsen, dan merkt niemand dat de update het planningspakket breekt. Kies de testgroep op wat ze gebruiken, niet op wie het minst klaagt.

Onderhoudsvensters, en wie ze afspreekt

Werkplekken kunnen zichzelf bijwerken met een deadline: de gebruiker mag uitstellen, maar na een paar dagen gaat de herstart door. Voor servers, firewalls en hypervisors werkt dat niet. Daar is een venster nodig waarin een herstart niemand raakt.

Spreek dat venster één keer vast af, en schrijf op wie het mag verschuiven. Bijvoorbeeld: elke derde woensdag van de maand ’s avonds, servers en netwerk. Een venster dat elke maand opnieuw moet worden aangevraagd, wordt elke maand een keer overgeslagen omdat het “deze week net niet uitkomt”.

Vraag bij elk systeem twee dingen: wat valt er weg als het herstart, en is er een weg terug als de update misgaat. Voor een server is dat een snapshot of een back-up vlak voor het venster. Voor een firewall is dat de vorige firmware en de configuratie, apart bewaard. Zonder weg terug is elk venster een gok, en dan wordt het uitgesteld.

Als een lek al actief wordt misbruikt

Het maandritme is goed voor het gewone werk. Het past niet bij een kwetsbaarheid waarvan bekend is dat aanvallers haar al gebruiken. Dan is wachten tot het volgende venster precies het risico dat je wilde voorkomen.

Leg vooraf vast wat een noodpatch is en wie hem mag doorvoeren. Een praktische regel: een update gaat buiten het venster om als de kwetsbaarheid actief wordt misbruikt én het systeem vanaf internet bereikbaar is. Firewalls, VPN-apparaten, mailservers en webapplicaties komen dan als eerste. Waarschuwingen van het NCSC en de meldingen van de leverancier zelf zijn de signalen om op te letten.

Spreek ook af wat er gebeurt als de patch er nog niet is. Soms is er alleen een tijdelijke maatregel: een functie uitzetten, een poort dichtzetten, toegang beperken tot een vast adres. Dat is geen oplossing, het koopt tijd, en het hoort in hetzelfde logboek als de update die later komt.

Apparaten die geen updates meer krijgen

Ieder apparaat bereikt een dag waarop de fabrikant ermee stopt. Windows 10 kreeg in oktober 2025 zijn laatste gewone beveiligingsupdate; Office 2016 en 2019 stopten op hetzelfde moment. Voor switches, printers en firewalls staat die datum ergens op de site van de fabrikant, en daar kijkt zelden iemand.

Zet die einddatum in je inventaris, naast het apparaat. Dan wordt vervanging een post in het budget van volgend jaar in plaats van een verrassing. Wat we regelmatig zien: een netwerkswitch die prima werkt en al jaren geen firmware meer krijgt, of een pc die alleen nog een oud meetinstrument of een machine aanstuurt.

Kan iets niet weg, dan zijn er drie dingen te doen: het apparaat in een eigen netwerksegment zetten, het geen internet geven, en het opschrijven als bewust geaccepteerd risico, met een naam erbij en een datum waarop je er opnieuw naar kijkt. Dat laatste is geen formaliteit. Het is het verschil tussen een uitzondering en iets wat vergeten is.

Hoe de vervanging past in de levensduur van je apparatuur, staat in onze aanpak voor de IT-lifecycle.

Laten zien dat het gebeurt

Patchen zonder rapportage is patchen op vertrouwen. Een goede maandrapportage beantwoordt drie vragen, per groep uit de lijst hierboven: hoeveel apparaten zijn bijgewerkt, welke niet en waarom niet, en hoe lang de oudste openstaande update al openstaat.

Dat laatste getal is het nuttigste. Een totaal dat “bijna alles” zegt, verbergt die ene server die al vier maanden achterloopt. De lijst van uitzonderingen, met reden en eigenaar, zegt meer dan het totaal.

Je hebt die rapportage ook om een andere reden nodig. NIS2 noemt het behandelen van kwetsbaarheden uitdrukkelijk als maatregel, en in Nederland komt dat terug in de Cyberbeveiligingswet. Een toezichthouder of auditor vraagt dan niet of je patcht, maar hoe je dat laat zien. Cyberverzekeraars stellen in hun vragenlijst vaak een vergelijkbare vraag. Een rapportage die maandelijks vanzelf ontstaat, is het antwoord dat je dan al hebt.

Waar ons werk ophoudt

Wat wij doen. Als wij de werkplekken en het netwerk beheren, maken we de inventaris, richten we de ringen en de vensters in, werken we besturingssystemen, Microsoft 365-apps, browsers, software van derden, servers en de firmware van netwerkapparatuur bij, en leveren we elke maand de rapportage met de uitzonderingen erin. Bij een actief misbruikt lek handelen we volgens de afspraak die vooraf is gemaakt. Dat valt onder ons ICT-beheer.

Wat wij niet doen. Software van een andere leverancier, zoals een ERP-pakket, een medisch systeem of de besturing van een machine, wordt bijgewerkt door die leverancier of volgens zijn voorschrift; wij plannen het venster mee en zorgen dat het netwerk eromheen klopt. Het besluit om een systeem bewust niet bij te werken neem jij, niet wij: wij leggen het risico voor en schrijven het op. En wij zijn geen verzekeraar en geen auditor: wij leveren de rapportage die een vragenlijst of een audit vraagt, maar wij tekenen die vragenlijst niet en wij verklaren niemand compliant.

Veelgesteld

Vragen die we hierover krijgen

De vijf die het vaakst terugkomen.

Wat is patch management?

Patch management is het vast regelen van updates voor alles wat software draait: werkplekken, servers, applicaties en de firmware van netwerkapparatuur. Het gaat om vier afspraken per soort apparaat: wie het bijwerkt, hoe vaak, in welk venster, en hoe je controleert dat het gelukt is. Automatische updates op de laptops zijn een deel daarvan, niet het geheel.

Hoe vaak moet je patchen?

Voor werkplekken en servers is een maandelijks ritme gebruikelijk, omdat Microsoft zijn beveiligingsupdates op de tweede dinsdag van de maand uitbrengt. Firmware van firewalls en switches volgt het ritme van de fabrikant. Een kwetsbaarheid die al actief wordt misbruikt wacht niet op dat ritme en gaat buiten het venster om, zeker als het systeem vanaf internet bereikbaar is.

Wat is het verschil tussen patch management en vulnerability management?

Vulnerability management zoekt uit waar de zwakke plekken zitten, bijvoorbeeld met een kwetsbaarhedenscan. Patch management dicht ze, voor zover er een update voor bestaat. De twee horen bij elkaar: de scan laat zien of het patchen werkt, en vindt ook de apparaten die in geen enkele updateronde zitten.

Wat doe je met apparaten die geen updates meer krijgen?

Vervangen is het beste antwoord, en daarom hoort de einddatum van de fabrikant in je inventaris. Kan het apparaat niet weg, zet het dan in een eigen netwerksegment zonder internettoegang en leg het vast als bewust geaccepteerd risico, met een eigenaar en een datum om er opnieuw naar te kijken.

Vullen jullie de vragenlijst van onze cyberverzekeraar in?

Nee. Die vragenlijst is een verklaring van jouw organisatie aan de verzekeraar, en die tekent degene die verantwoordelijk is. Wij leveren wel de feiten die erin gevraagd worden: welke apparaten bijgewerkt zijn, binnen welke termijn, en welke uitzonderingen er zijn. Wij zijn geen verzekeraar en geen auditor, en wij verklaren niemand compliant.

Verwante diensten

Verder lezen

Wat eromheen hoort: het beheer, de scan en wat je moet aantonen.

Zullen we kijken wat er bij jullie achterloopt?

Vertel wat er staat en wie het nu bijwerkt. Wij zeggen welke groepen geregeld zijn, welke niet, en welke apparaten geen updates meer krijgen.

Praktische IT-kennis in je inbox

Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.

We gebruiken je adres alleen voor de nieuwsbrief. Zie ons privacybeleid.

Offerte aanvragen Bellen