
Een klantportaal voor accountants en advocaten: wat de IT eronder regelt
Een klantportaal vervangt de e-mail met een jaarrekening, een loonstrook of een concept-dagvaarding als bijlage. Dat is een goede stap, maar het portaal zelf is maar de helft. De andere helft is wie er inlogt, wie bij welk dossier kan, wat er gebeurt als een klant vertrekt en hoe je klant een echte melding herkent. Dat is IT-werk, en het wordt bij de keuze van een pakket bijna altijd overgeslagen.
Een klantportaal is pas veiliger dan e-mail als het inloggen, de rechten per dossier en het afsluiten van een klantrelatie goed zijn geregeld.
De melding “er staat een document voor u klaar” is ook het meest nagemaakte phishingbericht; spreek met je klanten af hoe een echte melding eruitziet.
Het portaal is software van een derde. Wij richten de identiteit, de koppeling met Microsoft 365, de e-mailbeveiliging en de werkplekken eromheen in, niet het pakket zelf.
Wat een klantportaal oplost, en wat niet
Een kantoor dat met klanten werkt, stuurt documenten die niet in een mailbox horen: aangiften, jaarrekeningen, salarisgegevens, processtukken, kopieën van identiteitsbewijzen voor het cliëntenonderzoek. Per e-mail staan die op twee plekken die je niet beheert (de mailbox van de klant en alles wat hij doorstuurt), en een verkeerd getypt adres is een datalek.
Een klantportaal draait dat om: het document blijft bij jou, de klant logt in om het te bekijken, en je ziet wie wat heeft geopend. Dat lost drie dingen op. Het verkeerde adres (de verkeerde persoon kan niet inloggen), het spoor (je kunt laten zien wie een stuk heeft gedownload) en het einde (als de relatie stopt, trek je de toegang in in plaats van te hopen dat de bijlagen worden verwijderd).
Wat het niet oplost: een klant die zijn wachtwoord hergebruikt, een medewerker die het stuk alsnog als bijlage stuurt omdat dat sneller is, en een portaal waarin iedereen bij alles kan. Daar gaat de rest van dit stuk over.
Welk klantportaal: dat van je pakket, een los portaal of Microsoft 365
Er zijn grofweg drie routes, en de keuze hangt minder af van de functies dan van waar je dossiers nu staan.
- Het portaal van je praktijksoftware. Veel pakketten voor accountancy, salarisverwerking en advocatuur hebben er een ingebouwd. Voordeel: het document staat bij het dossier en hoeft niet te worden overgezet. Vraag wel hoe klanten inloggen, of tweestapsverificatie verplicht kan worden en of je de logboeken kunt inzien.
- Een los portaal of uitwisselplatform. Handig als je meerdere pakketten hebt of ook stukken van klanten wilt ontvangen. De prijs is een extra plek waar gegevens staan en een extra koppeling die moet blijven werken.
- Microsoft 365 met gastaccounts. Een gedeelde map in SharePoint per klant kan werken voor een klein kantoor, maar het is geen portaal: de rechten moet je zelf per map bewaken, en gastaccounts blijven bestaan tot iemand ze opruimt.
De beslisvraag is: waar staat het dossier op de dag dat je het afsluit? Kies de route waarbij dat één plek is. Twee plekken voor hetzelfde dossier lopen binnen een jaar uiteen.
Inloggen voor klanten: tweestapsverificatie zonder dat de telefoon roodgloeiend staat
Het zwakste punt van een klantportaal is niet de versleuteling maar het wachtwoord van de klant. Maak tweestapsverificatie verplicht, ook als het pakket het als optie aanbiedt. Een portaal met de jaarrekening van een bedrijf en alleen een wachtwoord ervoor is precies wat een aanvaller zoekt.
Regel daarbij drie dingen die anders bij je eigen mensen terechtkomen:
- Eén account per persoon, nooit per bedrijf. De directeur en de boekhouder van een klant krijgen elk een eigen login. Een gedeeld account kun je niet intrekken als één van de twee vertrekt.
- Herstel van een verloren telefoon. Dit is de route waarlangs een aanvaller binnenkomt: hij belt, zegt dat hij zijn telefoon kwijt is en vraagt om een reset. Leg vast hoe je de beller controleert, bijvoorbeeld door terug te bellen op een nummer dat al in het dossier staat.
- Wie de vragen van klanten beantwoordt. Het kantoor, de leverancier van het portaal of jouw IT-partner. Spreek het af vóór de eerste klant inlogt.
Voor je eigen medewerkers geldt hetzelfde, liefst met één login voor alles. Hoe je dat inricht, staat bij toegangsbeheer.
Rechten per dossier, en het einde van een klantrelatie
In een kantoor werken meerdere mensen aan hetzelfde dossier, en niet iedereen hoort bij elk dossier. Een portaal waarin elke medewerker elke klant ziet, is handig tot er een conflict van belangen speelt of een medewerker vertrekt naar een concurrent.
- Rechten per dossier of per klant, niet per persoon. Dan hoef je bij een wissel in het team alleen het team aan te passen.
- Een vaste stap bij vertrek van een medewerker. Het account gaat dicht op de laatste werkdag, en dat staat op dezelfde lijst als de laptop en de sleutel.
- Een vaste stap bij het einde van een klantrelatie. Toegang intrekken, de stukken die je moet bewaren verplaatsen naar je archief en de rest volgens je bewaartermijn verwijderen. Zonder die stap groeit het portaal met accounts van mensen die al jaren geen klant meer zijn.
- Een jaarlijkse controle. Een lijst van alle actieve accounts, langs de partners. Het kost een uur en het vindt altijd iets.
De melding “er staat een document voor u klaar”
Dat bericht is het meest nagemaakte phishingbericht dat er is, juist omdat klanten het verwachten. Een klant die gewend is om op een link te klikken en in te loggen, logt net zo makkelijk in op een nagemaakte pagina.
Wat helpt:
- Meldingen vanaf je eigen domein, met SPF, DKIM en DMARC goed ingesteld, zodat een nagemaakt bericht in de spam belandt of wordt geweigerd. Een melding die van het domein van de softwareleverancier komt, kan een klant niet van een vervalsing onderscheiden.
- Een vast adres voor het portaal, bij voorkeur een subdomein van je eigen website, dat je klanten als bladwijzer kunnen opslaan.
- Eén afspraak die je bij de start meegeeft: wij vragen nooit per e-mail of telefoon om je wachtwoord of code, en een betaalverzoek of een gewijzigd rekeningnummer loopt nooit alleen via het portaal.
Die laatste is voor accountants de belangrijkste. Een vervalst bericht met een gewijzigd IBAN op het moment dat de aangifte klaarstaat, is een bekend patroon.
Waar de gegevens staan en wie erbij kan
Een klantportaal in de cloud betekent dat een derde je dossiers bewaart. Vraag de leverancier vóór je tekent:
- In welk land en bij welk datacenter de gegevens staan, en of medewerkers van buiten de EU erbij kunnen voor support.
- Of er een verwerkersovereenkomst is onder de AVG, en wie zijn subverwerkers zijn. Hoe je die beoordeelt, staat in ons stuk over de verwerkersovereenkomst.
- Wie de back-up maakt. De leverancier beschermt zijn platform tegen uitval; dat is iets anders dan jouw dossier terugzetten na een fout van een medewerker. Vraag hoe lang verwijderde stukken terug te halen zijn.
- Wat er in het logboek staat en hoe lang. Wie heeft wat geopend, gedownload of verwijderd. Bij een klacht of een datalek is dat het eerste wat je nodig hebt.
- Hoe je eruit komt. Of je alle dossiers met hun structuur kunt exporteren als je overstapt.
Invoeren zonder dat klanten afhaken
Een portaal dat klanten niet gebruiken, leidt tot dubbel werk: het stuk staat in het portaal én gaat alsnog per e-mail. Begin daarom klein. Een groep van vijf tot tien klanten die je goed kent, één type document (bijvoorbeeld alleen de aangiften), en een korte instructie met schermafbeeldingen in plaats van een handleiding.
Spreek intern af dat stukken vanaf een bepaalde datum alleen via het portaal gaan, met een uitzondering die iemand moet goedkeuren. Zonder die afspraak blijft de bijlage de snelle weg.
En test de klantkant zelf: log in op een telefoon, op een oude laptop, met een tweede factor die je nog niet hebt ingesteld. Wat daar misgaat, gaat bij je klanten ook mis.
Waar ons werk ophoudt
Wat wij doen. Wij richten de IT rond het portaal in: de identiteit en tweestapsverificatie van je medewerkers, de koppeling met Microsoft 365, de e-mailbeveiliging met SPF, DKIM en DMARC zodat meldingen herkenbaar zijn, de werkplekken en het netwerk van het kantoor, en de vaste stappen bij in- en uitdiensttreding. Wij helpen met de vragen aan de leverancier en lezen de technische antwoorden mee.
Wat wij niet doen. Het portaal is software van een derde. Wij verkopen, implementeren of beheren dat pakket niet, en de inhoud en de klantrelatie blijven van het kantoor. Wij zijn ook geen jurist: of je werkwijze past bij je beroepsgeheim, je bewaarplicht of de AVG, beoordeel je met je beroepsorganisatie, je functionaris gegevensbescherming of een jurist.
Vragen die we hierover krijgen
De vijf die het vaakst terugkomen.
Wat is een klantportaal?
Een beveiligde omgeving waar een kantoor documenten voor klanten klaarzet en klanten stukken kunnen aanleveren, in plaats van ze per e-mail te sturen. Het document blijft bij het kantoor, de klant logt in om het te bekijken en er wordt vastgelegd wie wat heeft geopend.
Is een klantportaal veiliger dan e-mail?
Alleen als het goed is ingericht. Met verplichte tweestapsverificatie, één account per persoon, rechten per dossier en meldingen vanaf je eigen domein is het veel veiliger dan een bijlage. Met alleen een wachtwoord en gedeelde accounts verplaats je het risico naar een andere plek.
Moeten klanten tweestapsverificatie gebruiken?
Ja, maak het verplicht. Een portaal met financiële of juridische stukken en alleen een wachtwoord ervoor is een makkelijk doelwit. Leg ook vast hoe een klant met een verloren telefoon weer toegang krijgt, want langs die route proberen aanvallers binnen te komen.
Kan SharePoint dienen als klantportaal?
Voor een klein kantoor kan een gedeelde map per klant met gastaccounts werken, maar het is geen echt portaal. Je moet de rechten per map zelf bewaken, gastaccounts blijven bestaan tot iemand ze opruimt en er is geen vaste stap aan het einde van een klantrelatie. Bij meer klanten is een portaal van je praktijksoftware meestal beter.
Richten jullie ons klantportaal in?
Wij richten de IT eromheen in: de identiteit van je medewerkers, de koppeling met Microsoft 365, de e-mailbeveiliging, de werkplekken en de stappen bij in- en uitdiensttreding. Het portaal zelf is software van een derde; dat verkopen of implementeren wij niet. Of je werkwijze juridisch in orde is, beoordeel je met een jurist.
Verder lezen
Waar een klantportaal op leunt.
Zullen we kijken wat er onder je portaal ligt?
Vertel welk portaal je gebruikt of overweegt. Wij lopen de inlog, de rechten, de e-mailbeveiliging en de stappen bij vertrek met je door, en zeggen wat er ontbreekt.
Praktische IT-kennis in je inbox
Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.