Offerte aanvragen
Spoed SectorenCarrières Over ons Blog Neem contact op
Twee collega’s aan een tafel met een laptop tussen hen in, in een warm verlicht kantoor

IT security scan of IT-audit: wat het rapport wél en niet zegt

Een IT security scan is snel gedaan en levert een lange lijst op. Een IT-audit kijkt breder: naast de techniek ook wie waar bij kan, of de back-up terugkomt en wat er is opgeschreven. Voor een MKB-organisatie is het verschil tussen die twee de helft van de waarde, en de volgorde waarin je de uitkomst oppakt de andere helft.

7 min lezen Geschreven door het team van ITproposal
Kort antwoord

Een scan vindt wat een machine kan zien: ontbrekende updates, open poorten, verlopen certificaten. Een audit kijkt ook naar wat alleen een gesprek en een blik in de instellingen laten zien, zoals rechten, back-up en documentatie.

Lees een rapport op ernst én bereikbaarheid. Een ernstige bevinding op een systeem dat niemand van buiten bereikt, kan wachten op een middelmatige die wel aan het internet hangt.

Begin daarna bij accounts en back-up, niet bij de langste lijst. Wie de beheerdersaccounts en een geteste terugzetting op orde heeft, overleeft de meeste incidenten die de rest van het rapport beschrijft.

Wat een IT-audit voor het MKB omvat

Wat in het MKB een IT-audit heet, is meestal een doorlichting: een vaste ronde langs de onderdelen waar het in de praktijk misgaat. Zeven horen er altijd in, en een rapport dat er een overslaat, zegt over dat deel niets.

  • Inventaris. Welke apparaten, servers, clouddiensten en licenties er zijn, en van wie. Wat niet op de lijst staat, wordt niet bijgewerkt en niet bewaakt.
  • Netwerk. Wat er van buiten bereikbaar is, hoe de firewall staat, of gasten en kassa’s of camera’s in een eigen segment zitten.
  • Back-up. Niet of er een back-up draait, maar wanneer er voor het laatst iets is teruggezet, en of er een kopie is die een aanvaller met beheerdersrechten niet kan wissen.
  • Accounts en rechten. Wie beheerdersrechten heeft, of meervoudige verificatie overal aanstaat, en hoeveel accounts er nog bestaan van mensen die al weg zijn.
  • Patches. Hoe lang het duurt voordat een update op elk apparaat staat, en welke systemen geen updates meer krijgen.
  • Beveiliging. Endpointbescherming, mailfiltering, logging, en of iemand die logboeken ook leest.
  • Documentatie. Of een ander het overneemt als de vaste beheerder morgen uitvalt: wachtwoordkluis, netwerkschema, contracten, een plan voor als het misgaat.

Die laatste wordt het vaakst overgeslagen omdat er niets te scannen valt. Het is ook de vraag die een verzekeraar of een grote klant als eerste stelt.

Audit, kwetsbaarhedenscan en pentest: drie verschillende vragen

De drie woorden worden door elkaar gebruikt, en dan krijg je iets anders dan je dacht te bestellen.

  • Een kwetsbaarhedenscan vraagt: welke bekende zwakke plekken staan er open? Geautomatiseerd, herhaalbaar, en het hoort periodiek te draaien. Zie ook onze kwetsbaarhedenscan.
  • Een penetratietest vraagt: hoe ver komt iemand die het echt probeert? Een mens die zwakke plekken combineert en vindt wat een scanner mist, zoals een fout in de logica of een keten van drie kleine dingen.
  • Een audit vraagt: is de inrichting als geheel op orde, en is dat aan te tonen? Dat gaat ook over afspraken, rechten, terugzetten en papier.

De vuistregel voor de volgorde: eerst de audit of in elk geval een scan, dan herstellen, en pas daarna testen. Een pentest op een omgeving die nog nooit is gescand, levert vooral bevindingen op die een scanner ook had gevonden.

Wat een IT security scan wél en niet zegt

Wat hij wel zegt. Welke updates ontbreken, welke diensten onnodig openstaan, welke certificaten zijn verlopen en welke apparaten nog een standaardwachtwoord hebben. Bijna elke eerste IT security scan vindt ook apparatuur die niemand meer kende, en dat is vaak de nuttigste regel van het rapport.

Wat hij niet zegt. Of de back-up terugkomt, of een vertrokken medewerker nog kan inloggen, of de rechten bij de functie passen, en of iemand een alarm opmerkt. Een scan ziet alleen wat er via het netwerk te zien is, en meet aanwezigheid: “er draait antivirus” zegt niet dat iemand de meldingen leest.

Waar je op let. Een groen rapport op een scan van alleen de buitenkant betekent dat de buitenkant er goed uitziet. Vraag dus altijd wat er gescand is, van binnen of van buiten, en met of zonder inloggegevens. Een scan met een account ziet ontbrekende updates op werkplekken; een scan zonder ziet vooral wat er aan het internet hangt.

Drie beslissingen vóór je begint

  • Waarvoor je het wilt weten. Voor jezelf, voor een verzekeraar, voor een klant met een vragenlijst of voor NIS2. Het antwoord bepaalt de nadruk, en of je een intern beeld nodig hebt of een rapport dat je aan een derde laat zien.
  • Wat erbinnen valt. Alle vestigingen, ook de thuiswerkers, ook Microsoft 365 en de andere clouddiensten. Wat niet in de scope staat, staat ook niet in het rapport, en dat zie je er niet aan.
  • Wie het oppakt. Spreek vooraf af wie de uitkomst krijgt en wie per punt beslist. Een rapport dat bij de beheerder blijft liggen die het zelf moet oplossen, wordt een lijst die niemand afmaakt.

In België biedt het CCB met CyberFundamentals een kader dat bij deze ronde past; in Nederland heeft het Digital Trust Center praktische hulpmiddelen voor het MKB. Geen van beide vervangt een blik op je eigen omgeving, maar ze geven wel een maatlat.

Hoe je het rapport leest

Een goed rapport heeft per bevinding vier dingen: wat er gevonden is, waar het bewijs staat, hoe ernstig het is en wat de aanbeveling is. Mist het bewijs, dan kun je niet nagaan of het herstel gelukt is.

  • Sorteer op ernst én bereikbaarheid. Een kritieke kwetsbaarheid op een intern systeem is minder dringend dan een middelmatige op de VPN-toegang of de mailserver.
  • Zoek de patronen. Twintig regels “ontbrekende update” op twintig laptops zijn één bevinding: het patchproces werkt niet. Dat los je één keer op, niet twintig keer.
  • Lees de samenvatting als laatste. Een score of een stoplicht vat samen wat erin zit, en verbergt wat er niet in zit. Kijk eerst naar de scope.

Een rapport van tachtig punten zonder volgorde wordt niet uitgevoerd. Vraag er een terug met een prioriteit per punt als je dat niet krijgt.

Wat je daarna doet, in deze volgorde

  • 1. Beheerdersaccounts en meervoudige verificatie. Accounts van vertrokken mensen weg, beheer op aparte accounts, verificatie overal aan. Dit is het werk van een middag en het dicht de meest gebruikte ingang.
  • 2. Een geteste terugzetting. Zet een bestand en een volledige machine terug, en noteer hoe lang dat duurde. Pas dan weet je wat de back-up waard is.
  • 3. Alles wat van buiten bereikbaar is. VPN, firewall, mail, remote desktop: bijwerken of dichtzetten. Dat is wat een aanvaller ook als eerste ziet.
  • 4. Het patchproces, niet de patches. Zorg dat updates voortaan vanzelf en controleerbaar uitrollen, zodat de lijst bij de volgende scan korter is in plaats van anders.
  • 5. Inventaris en documentatie. Werk de lijst bij met wat de scan heeft gevonden, en schrijf op wat een opvolger moet weten.
  • 6. Opnieuw scannen. Alleen een tweede scan laat zien dat het herstel gelukt is. Hij is ook het bewijs dat je aan een klant of verzekeraar laat zien.

Geef elk punt een eigenaar en een datum. Zonder die twee levert dezelfde audit een jaar later dezelfde uitkomst. Wil je dat het daarna doorloopt, dan hoort het in het beheer en niet in een project.

Waar ons werk ophoudt

Wat wij doen. De doorlichting zelf: inventaris, netwerk, back-up, accounts, patches, beveiliging en documentatie, met een rapport in volgorde en een eigenaar per punt. Scannen doen we periodiek, een penetratietest als aparte opdracht met een afgesproken scope, en het herstelwerk daarna is het werk dat we dagelijks doen. Wij zijn ISO 9001- en ISO/IEC 27001-gecertificeerd; dat zegt iets over hoe wij werken.

Wat wij niet doen. Wij certificeren niet en zijn geen geaccrediteerde auditor. Een ISO 27001-certificaat geeft een certificerende instelling die daarvoor is geaccrediteerd, in Nederland door de Raad voor Accreditatie. Een wettelijke audit, zoals de controle bij de jaarrekening, doet een accountant of een IT-auditor die daarvoor bevoegd is. Ons rapport is een intern beeld en een werklijst, geen verklaring voor derden. Wel helpen we je klaar te zijn voor zo’n audit.

Veelgesteld

Vragen die we hierover krijgen

De vijf die het vaakst terugkomen.

Wat is het verschil tussen een IT security scan en een IT-audit?

Een scan is geautomatiseerd en zoekt bekende zwakke plekken via het netwerk: ontbrekende updates, open poorten, verlopen certificaten. Een audit kijkt breder en ook naar wat een scan niet ziet, zoals rechten, de back-up, oude accounts en documentatie. Een scan is dus een onderdeel van een audit, geen vervanging ervan.

Wat is het verschil tussen een kwetsbaarhedenscan en een pentest?

Een kwetsbaarhedenscan somt op wat er bekend openstaat; een penetratietest is een mens die probeert met die zwakke plekken werkelijk binnen te komen. De scan doe je periodiek, de test bij een nieuwe toepassing, na een grote wijziging of als een klant erom vraagt. Testen zonder eerst te scannen levert vooral bevindingen op die een scanner ook had gevonden.

Hoe vaak moet een MKB-bedrijf een IT-audit laten doen?

Een volledige doorlichting is zinvol bij een nieuwe leverancier, na een grote verandering of als een klant of verzekeraar erom vraagt, en verder eens per jaar. Scannen hoort vaker, want er komen elke week nieuwe kwetsbaarheden bij. Belangrijker dan de frequentie is dat de punten uit de vorige ronde zijn afgewerkt.

Wat moet je als eerste doen na een IT-audit?

Begin bij de beheerdersaccounts en meervoudige verificatie, en zet daarna één keer echt iets terug uit de back-up. Daarna komt alles wat van buiten bereikbaar is. Die drie dekken de meest gebruikte ingangen, en ze vragen weinig tijd vergeleken met de rest van een rapport.

Kunnen jullie ons certificeren of een officiële audit doen?

Nee. Wij zijn geen geaccrediteerde auditor en certificeren niet; een ISO-certificaat geeft een certificerende instelling en een wettelijke audit doet een bevoegde accountant of IT-auditor. Wat wij doen is de doorlichting, het herstel en de voorbereiding, zodat je klaar bent als die audit komt.

Verwante diensten

Verder lezen

De drie diensten waar een audit naar verwijst.

Zullen we kijken wat er bij jullie openstaat?

Vertel hoeveel werkplekken en locaties er zijn en waarvoor je het wilt weten. Je krijgt een voorstel voor een doorlichting met de scope erbij, en een rapport met een volgorde in plaats van een lange lijst.

Praktische IT-kennis in je inbox

Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.

We gebruiken je adres alleen voor de nieuwsbrief. Zie ons privacybeleid.

Offerte aanvragen Bellen