Offerte aanvragen
Spoed SectorenCarrières Over ons Blog Neem contact op
Vergaderruimte met een wand vol gele memoblaadjes en twee collega’s aan een lange tafel

ISO 27001-certificering: van nulmeting tot certificaat, en wat de IT aanlevert

ISO 27001-certificering is geen project dat je afrondt, maar een managementsysteem dat je laat zien dat het draait. Daarom loopt het traject in een vaste volgorde: eerst bepalen wat erbinnen valt, dan meten waar je staat, dan pas maatregelen invoeren, en een tijd lang bewijs verzamelen voordat er een auditor komt. Dit stuk loopt die volgorde langs, met bij elke stap wat de IT moet aanleveren.

7 min lezen Geschreven door het team van ITproposal
Kort antwoord

De scope bepaalt alles wat volgt; begin daar en niet bij een sjabloon met beleidsdocumenten.

Een certificerende instelling wil zien dat je managementsysteem een tijd heeft gedraaid, met een interne audit en een directiebeoordeling erin. Dat bewijs kun je niet in een week maken.

Een groot deel van dat bewijs komt uit je IT: rechten, logging, back-uptests, patchrapporten. Wij leveren die kant aan; certificeren doet een geaccrediteerde instelling.

Wat ISO 27001-certificering is, en wie het certificaat afgeeft

ISO/IEC 27001 beschrijft een managementsysteem voor informatiebeveiliging, een ISMS: hoe een organisatie haar risico’s bepaalt, maatregelen kiest, controleert of ze werken en bijstuurt. Het certificaat zegt dat een onafhankelijke partij heeft vastgesteld dat dat systeem bestaat én werkt, binnen een omschreven scope.

Die partij is een certificerende instelling die daarvoor is geaccrediteerd, in Nederland door de Raad voor Accreditatie (RvA) en in België door BELAC. Vraag bij elke offerte naar die accreditatie; een certificaat van een niet-geaccrediteerde partij wordt door veel klanten en aanbestedingen niet geaccepteerd.

Een certificaat is drie jaar geldig, met elk jaar een tussentijdse audit. Sinds eind oktober 2025 geldt alleen nog de versie van 2022, met 93 maatregelen in de bijlage. En ISO 27001 is geen NIS2-certificaat: het helpt veel bij het aantonen van de zorgplicht, maar zo’n certificaat bestaat niet, zoals we uitleggen in NIS2-certificering bestaat niet.

Stap 1: de scope, voordat je iets meet

De scope zegt welk deel van de organisatie onder het certificaat valt: welke vestigingen, welke processen, welke systemen. Het is de eerste vraag van elke auditor en de enige die het hele traject stuurt, want alles wat erbinnen valt, moet je later aantonen.

  • Begin bij de vraag van buiten. Welke klant of aanbesteding vraagt om het certificaat, en voor welke dienst? Een scope die precies die dienst dekt is kleiner en sneller dan “het hele bedrijf”, en geeft je klant wat hij vraagt.
  • Maar maak hem niet kunstmatig klein. Een scope die de servicedesk uitsluit terwijl die bij alle klantgegevens kan, valt bij de eerste vraag om.
  • Leg de grenzen vast met de IT erbij. Welke Microsoft 365-omgeving, welke cloudabonnementen, welke kantoornetwerken en welke leveranciers horen erbij. Dat is een lijst die alleen de IT kan opstellen.

Stap 2: de nulmeting

Een nulmeting (ook gap-analyse) legt de eisen uit de norm naast wat er al is. Het doel is niet een cijfer maar een werklijst: wat staat er, wat staat er half, en wat ontbreekt.

Doe hem in twee delen. De eisen uit de hoofdstukken 4 tot en met 10 gaan over het managementsysteem zelf: context, leiderschap, risicobeoordeling, doelstellingen, documentatie, interne audit, directiebeoordeling en verbeteren. Bij een organisatie zonder ISMS ontbreekt dit vrijwel altijd. De maatregelen uit de bijlage gaan over wat er in de praktijk gebeurt, en daar is een organisatie met een goed beheerde IT vaak verder dan ze denkt.

Vraag bij elke maatregel niet alleen “doen we dit?” maar ook “kunnen we laten zien dat we het doen?” MFA die overal aanstaat maar waarvan niemand een overzicht kan maken, telt in een audit voor de helft.

Stap 3: risicoanalyse, verklaring van toepasselijkheid en behandelplan

Pas na de nulmeting komt de kern van de norm: de risicobeoordeling. Je bepaalt welke informatie en systemen er binnen de scope zijn, wat er mis kan gaan, hoe waarschijnlijk dat is en wat het kost. Daaruit volgt welke maatregelen je neemt.

  • De verklaring van toepasselijkheid (Statement of Applicability) zet alle maatregelen uit de bijlage op een rij: welke je toepast, welke niet, en waarom. De auditor leest dit document naast je risicoanalyse.
  • Het risicobehandelplan zegt per risico wat je doet, wie het doet en wanneer. Dit is de planning van de rest van het traject.
  • De directie accepteert het restrisico, met handtekening. Dat kan geen leverancier voor je doen.

Welke maatregelen typisch uit je IT komen en welk bewijs daarbij hoort, staat in onze ISO 27001-checklist.

Stap 4: maatregelen invoeren en het bewijs laten groeien

Dit is de langste stap, en de reden dat ISO 27001-certificering in maanden wordt gemeten en niet in weken. Een maatregel invoeren is één ding; een auditor wil zien dat hij een tijd heeft gewerkt. Een toegangsreview die je één keer hebt gedaan, bewijst dat je hem kunt doen, niet dat je hem doet.

Het bewijs dat uit de IT komt, en dat je vanaf dag één laat ontstaan:

  • Een actueel overzicht van apparaten en systemen binnen de scope, met eigenaar.
  • Accounts en rechten: wie heeft beheerrechten, en het spoor van in- en uitdiensttreding, met de datum waarop een account werd gesloten.
  • Logging: wat er wordt vastgelegd, hoe lang het wordt bewaard en wie ernaar kijkt.
  • Back-up: niet dat hij draait, maar wanneer een terugzetting voor het laatst is getest en met welke uitkomst.
  • Patches en kwetsbaarheden: rapporten die laten zien hoe snel updates worden geïnstalleerd.
  • Incidenten en wijzigingen: de tickets, met wat er is gedaan en geleerd.

Begin daarnaast meteen met de dingen die niet uit de IT komen: bewustwording van medewerkers, afspraken met leveranciers en het beleid dat de directie vaststelt.

Stap 5: interne audit, directiebeoordeling en de keuze van een instelling

Voordat een certificerende instelling komt, moet je systeem één volledige ronde hebben gemaakt. Dat betekent twee dingen die bijna iedereen onderschat.

  • Een interne audit over de hele scope, door iemand die niet zijn eigen werk beoordeelt. Dat mag een medewerker zijn of een externe partij, maar niet de persoon die het ISMS heeft opgezet. De bevindingen moeten zijn opgepakt.
  • Een directiebeoordeling waarin de leiding naar de resultaten kijkt en besluiten neemt, vastgelegd in een verslag.

Vraag intussen offertes op bij twee of drie geaccrediteerde instellingen en plan de audit ruim van tevoren; de agenda’s zitten vaak maanden vol. De certificatie-audit zelf verloopt in twee fasen, eerst je documentatie en dan de werking in de praktijk. Wat een auditor dan van de IT wil zien, is een eigen onderwerp. Daarna begint de cyclus: jaarlijkse tussentijdse audits en na drie jaar een hercertificering.

Wat de doorlooptijd en de kosten bepaalt

Er is geen vaste prijs en geen vaste duur voor ISO 27001-certificering, en wie die wel noemt zonder je organisatie te kennen, rekent met een gemiddelde dat niet het jouwe is. Wat het bepaalt:

  • De omvang van de scope. Het aantal medewerkers binnen de scope bepaalt via een vaste rekenregel hoeveel auditdagen een instelling moet plannen, en daarmee het grootste deel van de auditkosten. Meer vestigingen betekent meer bezoeken.
  • Wat er al staat. Een organisatie met een beheerde IT, vaste processen voor in- en uitdiensttreding en een geteste back-up is maanden verder dan een organisatie die dat eerst moet inrichten.
  • Wie het werk doet. Iemand intern die er tijd voor krijgt, een externe adviseur voor het managementsysteem, of een mengvorm. Zonder iemand met tijd en mandaat loopt het traject vast.
  • Hoe complex de omgeving is. Veel losse systemen, eigen servers naast de cloud, of veel leveranciers met toegang betekent meer maatregelen en meer bewijs.

Waar ons werk ophoudt

Wat wij doen. Wij zijn zelf ISO/IEC 27001-gecertificeerd, en ook ISO 9001 en ISO 14001, dus we kennen het traject van binnenuit. Voor jouw traject leveren we de IT-kant: de scope van de systemen helpen afbakenen, de technische maatregelen inrichten en beheren, en het bewijs opleveren dat een auditor vraagt, van rechtenoverzichten tot back-uptests en patchrapporten.

Wat wij niet doen. Wij zijn geen certificerende instelling en geen auditor, en wij certificeren niemand. Wij bepalen je scope niet, wij stellen je risicobereidheid niet vast en wij keuren je verklaring van toepasselijkheid niet goed; dat zijn besluiten van je directie. Ons certificaat geldt voor ons en is niet op jou over te dragen. En de partij die je IT inricht, hoort niet ook je interne audit te doen: dat is precies de onafhankelijkheid die de norm vraagt.

Veelgesteld

Vragen die we hierover krijgen

De vijf die het vaakst terugkomen.

Hoe lang duurt een ISO 27001-certificering?

Reken eerder in maanden dan in weken. De duur hangt af van de omvang van de scope, van wat er al staat en van wie er tijd voor heeft. De stap die je niet kunt versnellen is het bewijs: een certificerende instelling wil zien dat je managementsysteem een tijd heeft gedraaid, met een interne audit en een directiebeoordeling erin.

Wat kost ISO 27001-certificering?

Er is geen vaste prijs. De auditkosten hangen vooral af van het aantal medewerkers binnen de scope, dat via een vaste rekenregel het aantal auditdagen bepaalt, en van het aantal vestigingen. Daarnaast komt de tijd voor het opzetten van het managementsysteem en voor maatregelen die nog ontbreken, en die hangt af van hoe ver je IT al is.

Wie geeft het ISO 27001-certificaat af?

Een certificerende instelling die daarvoor is geaccrediteerd, in Nederland door de Raad voor Accreditatie en in België door BELAC. Een adviseur of IT-leverancier kan je helpen het systeem op te zetten, maar kan je niet certificeren. Vraag bij elke offerte naar de accreditatie.

Wat is het verschil tussen een nulmeting en een interne audit?

Een nulmeting doe je aan het begin: je legt de norm naast wat er al is en krijgt een werklijst. Een interne audit doe je aan het einde van een volledige ronde: iemand die niet zijn eigen werk beoordeelt, toetst of het managementsysteem werkt zoals beschreven. De interne audit is een eis van de norm, de nulmeting niet.

Kunnen jullie ons ISO 27001-certificeren?

Nee. Wij zijn geen certificerende instelling en geen auditor. Wij zijn zelf ISO 27001-gecertificeerd en leveren de IT-kant van je traject: de technische maatregelen en het bewijs dat een auditor vraagt. De scope, de risicoafweging en de verklaring van toepasselijkheid blijven besluiten van je directie.

Zullen we kijken wat je IT al kan aantonen?

Vertel welke scope je voor ogen hebt of welke klant om het certificaat vraagt. We lopen de technische kant door en zeggen welk bewijs er al ligt en wat er nog moet groeien.

Praktische IT-kennis in je inbox

Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.

We gebruiken je adres alleen voor de nieuwsbrief. Zie ons privacybeleid.

Offerte aanvragen Bellen