Offerte aanvragen
Spoed SectorenCarrières Over ons Blog Neem contact op
Close-up van twee beeldschermen met logregels en gekleurde terminaluitvoer

De ISO 27001-audit: stage 1, stage 2 en wat de auditor van je IT wil zien

Een ISO 27001-audit gaat zelden mis op de beleidsteksten. Hij gaat mis op de steekproef: de auditor wijst een vertrokken medewerker aan, een laptop of een back-up, en vraagt je te laten zien wat er is gebeurd en wanneer. Dit artikel loopt de auditdagen langs vanuit de kant die het bewijs moet leveren: de IT.

7 min lezen Geschreven door het team van ITproposal
Kort antwoord

Een certificatie-audit bestaat uit twee delen: stage 1 kijkt of je ISMS op papier klopt, stage 2 of het in de praktijk werkt.

De auditor werkt met steekproeven, dus het bewijs moet per geval op te vragen zijn: een datum, een naam, een export uit het systeem.

De audit wordt uitgevoerd door een geaccrediteerde certificerende instelling. Wij leveren de technische maatregelen en het bewijs, maar wij auditen en certificeren niemand.

Welke ISO 27001-audits er zijn

Wie “de ISO 27001-audit” zegt, bedoelt meestal de certificatie-audit, maar er zijn er vier en ze hebben elk een ander doel.

  • De interne audit. De norm eist dat je zelf, op geplande momenten, toetst of je ISMS werkt. Dat doet iemand die onafhankelijk is van het werk dat hij beoordeelt. Zonder minstens één afgeronde interne audit en een directiebeoordeling begint een certificerende instelling niet aan stage 2.
  • De certificatie-audit. Uitgevoerd door een certificerende instelling, in twee delen: stage 1 en stage 2. Kies een instelling die voor ISO 27001 is geaccrediteerd, in Nederland door de RvA en in België door BELAC; een certificaat zonder accreditatie zegt een klant weinig.
  • De controle-audits. Een certificaat is drie jaar geldig, met in het tweede en derde jaar een kortere audit op een deel van de maatregelen en op de bevindingen van de vorige keer.
  • De hercertificering. Na drie jaar opnieuw een volledige audit.

Daarnaast kan een klant jou auditen als leverancier. Dat is geen ISO-audit maar een contractuele, en hij stelt vaak dezelfde vragen.

Stage 1: de documentbeoordeling

In stage 1 kijkt de auditor of je ISMS op papier compleet is en of je klaar bent voor stage 2. Dat gebeurt vaak deels op afstand. Hij leest onder meer:

  • De scope: welke locaties, processen en systemen vallen eronder, en wat er bewust buiten valt.
  • De risicobeoordeling en het behandelplan: welke methode je gebruikt, welke risico’s je hebt gevonden en wat je ermee doet.
  • De verklaring van toepasselijkheid: welke maatregelen uit de bijlage van de norm je toepast en waarom de rest niet.
  • Het beleid, de rollen en de doelen, en het verslag van de interne audit en de directiebeoordeling.

Stage 1 eindigt met een rapport met aandachtspunten. Die los je op vóór stage 2, en daar zit meestal een paar weken tussen. Voor de IT is stage 1 het moment om te controleren of wat er in de documenten staat ook zo is ingericht. Een beleid dat meervoudige authenticatie voor iedereen belooft, terwijl drie serviceaccounts het niet hebben, wordt in stage 2 een bevinding.

Stage 2: werkt het in de praktijk

In stage 2 komt de auditor kijken of het ISMS doet wat de documenten zeggen. Hij interviewt mensen, van de directie tot de servicedesk, en hij vraagt bewijs aan de hand van steekproeven. Hij kijkt niet naar alles; hij kiest.

Een typische vraag aan de IT klinkt zo: “Laat me de laatste drie medewerkers zien die uit dienst zijn gegaan, en wanneer hun accounts zijn geblokkeerd.” Of: “Welke laptops hebben de laatste beveiligingsupdate nog niet, en sinds wanneer?” Het antwoord is een export of een scherm uit het systeem zelf, met een datum, en niet een uitleg over hoe het meestal gaat.

Aan het eind volgt een slotgesprek met de bevindingen. Is er geen grote afwijking, dan adviseert de auditor certificering; het besluit zelf neemt de instelling.

De verklaring van toepasselijkheid

De verklaring van toepasselijkheid (in het Engels de statement of applicability) is het document waar de auditor het vaakst naar teruggrijpt. De bijlage van ISO 27001:2022 telt 93 maatregelen in vier thema’s: organisatorisch, mensen, fysiek en technologisch. Per maatregel zet je erin:

  • of hij van toepassing is, en waarom, met een verwijzing naar het risico of de eis die hem nodig maakt;
  • als hij niet van toepassing is: waarom niet, in een zin die een buitenstaander begrijpt;
  • hoe ver de invoering is;
  • waar het bewijs staat: welk systeem, welk rapport, welke procedure.

Die laatste kolom maakt de auditdag korter dan alles wat je de dag ervoor nog doet. Wie bij elke technische maatregel weet uit welk systeem het bewijs komt, hoeft tijdens de audit niet te zoeken. Wat een IT-leverancier daarbij doorgaans levert en wat bij jou blijft, staat in onze ISO 27001-checklist vanuit de IT-kant.

Wat de auditor van de IT wil zien

De vragen verschillen per auditor, maar het bewijs dat de IT moet kunnen tonen komt steeds uit dezelfde bronnen:

  • Een actuele lijst van apparaten en systemen, met een eigenaar per regel, en een verklaring voor wat er sinds de vorige keer is bijgekomen of verdwenen.
  • Toegang: hoe in- en uitdiensttreding verloopt, met data; een periodieke controle van wie welke rechten heeft, met de uitkomst; de dekking van meervoudige authenticatie en wie de beheeraccounts heeft.
  • Updates: een rapport waarin staat welke systemen bijgewerkt zijn en welke niet, en wat er met de uitzonderingen gebeurt.
  • Back-up: niet alleen dat hij draait, maar het verslag van een hersteltest.
  • Logging: wat er wordt vastgelegd, hoe lang, en wie ernaar kijkt.
  • Wijzigingen en incidenten: uit het ticketsysteem, met wie goedkeurde en wat er gebeurde.
  • Leveranciers: welke partijen bij je gegevens of systemen komen, en welke afspraken er met hen zijn.

Het patroon: een maatregel zonder spoor bestaat voor de auditor niet. Een hersteltest die is gedaan maar niet vastgelegd, telt als een test die niet is gedaan.

De auditdag voorbereiden

De meeste stress op een auditdag komt van zoeken. Vier dingen voorkomen dat:

  • Een bewijsoverzicht. Een lijst met per maatregel waar het bewijs staat en wie het kan laten zien. De kolom uit de verklaring van toepasselijkheid is daar het begin van.
  • Een generale repetitie. Laat iemand een uur lang steekproeven trekken zoals een auditor dat doet. Wat je dan niet binnen een paar minuten kunt tonen, is werk voor de weken erna.
  • De juiste mensen erbij. Wie het systeem bedient, laat het zien. Ligt het beheer bij een leverancier, spreek dan vooraf af dat die beschikbaar is of het bewijs aanlevert.
  • Laten zien, niet vertellen. Beantwoord de vraag die gesteld wordt, toon het in het systeem, en zeg het als iets er niet is. Een auditor ziet een eerlijk gat liever dan een verhaal dat in de volgende steekproef niet blijkt te kloppen.

Bevindingen, en wat je er daarna mee doet

Een auditor noteert drie soorten bevindingen. Een grote afwijking (major) betekent dat een eis van de norm niet of nauwelijks wordt ingevuld; zolang die openstaat, komt er geen certificaat. Een kleine afwijking (minor) is een eis die deels wordt ingevuld; je levert een plan van aanpak, en de auditor kijkt bij de volgende audit of het is uitgevoerd. Een observatie of verbeterpunt is een advies.

Bevindingen aan de IT-kant die we vaak terugzien: een rechtencontrole die gepland stond en niet is gedaan, een hersteltest zonder verslag, een lijst met apparaten die achterloopt, en een verklaring van toepasselijkheid die nog naar een oude maatregel of een vertrokken medewerker verwijst.

Los bij elke afwijking de oorzaak op en niet alleen het geval. Een vergeten account blokkeren is het geval; een uitdienstproces dat de IT niet automatisch bereikt is de oorzaak, en die vraagt de auditor bij de volgende controle-audit terug.

Waar ons werk ophoudt

Wat wij doen. Wij richten de technische maatregelen in die in je verklaring van toepasselijkheid staan, zorgen dat ze een spoor achterlaten, en leveren het bewijs aan uit de systemen die wij beheren: rapporten over toegang, updates, back-ups en wijzigingen. Op de auditdag laten we zien hoe dat deel werkt als je dat wilt. Wij zijn zelf ISO/IEC 27001-gecertificeerd en weten dus welke vragen er aan die kant van de tafel komen.

Wat wij niet doen. Wij zijn geen certificerende instelling en geen auditor. Wij voeren geen certificatie-audit uit, geven geen oordeel over of je slaagt en certificeren niemand. Scope, risicobeoordeling en verklaring van toepasselijkheid zijn van jouw organisatie; wij stellen ze niet vast en keuren ze niet goed. En de interne audit van maatregelen die wij zelf uitvoeren, hoort door iemand anders te worden gedaan dan door ons.

Veelgesteld

Vragen die we hierover krijgen

De vijf die het vaakst terugkomen.

Wat is het verschil tussen een stage 1- en een stage 2-audit?

In stage 1 beoordeelt de auditor de documenten: scope, risicobeoordeling, verklaring van toepasselijkheid, beleid, interne audit en directiebeoordeling. In stage 2 toetst hij of het ISMS in de praktijk werkt, met interviews en steekproeven. Tussen de twee zit meestal een paar weken om de aandachtspunten uit stage 1 op te lossen.

Hoe lang is een ISO 27001-certificaat geldig?

Drie jaar. In het tweede en derde jaar volgt een controle-audit op een deel van de maatregelen en op de bevindingen van de vorige keer. Na drie jaar volgt een hercertificering, en die is weer volledig.

Wat gebeurt er bij een major non-conformity?

Een grote afwijking betekent dat een eis van de norm niet of nauwelijks wordt ingevuld. Zolang die openstaat, wordt er geen certificaat afgegeven. Je lost hem op en toont dat aan, waarna de instelling beoordeelt of het voldoende is.

Wat wil een ISO 27001-auditor van de IT-afdeling zien?

Bewijs uit de systemen zelf: een actuele lijst van apparaten, hoe in- en uitdiensttreding verloopt met data, een periodieke rechtencontrole, de status van updates, het verslag van een hersteltest van de back-up, logging en wijzigingen uit het ticketsysteem. De auditor werkt met steekproeven, dus het moet per geval op te vragen zijn.

Kunnen jullie onze ISO 27001-audit uitvoeren of ons certificeren?

Nee. Wij zijn geen certificerende instelling en geen auditor, en wij certificeren niemand. De certificatie-audit doet een geaccrediteerde instelling. Wij richten de technische maatregelen in en leveren het bewijs uit de systemen die wij beheren.

Verwante diensten

Verder lezen

Waar de audit op aansluit.

Zullen we je bewijs vóór de auditor nalopen?

Stuur ons je verklaring van toepasselijkheid. Wij zeggen bij de technische maatregelen waar het bewijs vandaan komt en waar het nu ontbreekt; het oordeel laten we aan je auditor.

Praktische IT-kennis in je inbox

Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.

We gebruiken je adres alleen voor de nieuwsbrief. Zie ons privacybeleid.

Offerte aanvragen Bellen