
Datamigratie: een plan dat niets kwijtraakt
Een datamigratie gaat zelden mis op het kopiëren. Ze gaat mis op wat niemand had opgeschreven: een map met afwijkende rechten, een Excel-bestand dat naar een schijfletter verwijst, de historie die het oude pakket niet wilde exporteren. Dit is de volgorde die wij aanhouden als een bestandsserver of een oud pakket verhuist, en hoe je daarna kunt aantonen dat er niets is achtergebleven.
Bij een datamigratie verhuizen niet alleen bestanden maar ook rechten, paden, koppelingen en historie. Wat je daarvan niet inventariseert, merk je pas als iemand het zoekt.
Ruim op vóór je verhuist, met per map een eigenaar uit het bedrijf. Een migratie is het goedkoopste moment om oude data weg te gooien, en het enige moment waarop iemand er toch al naar kijkt.
Of er niets kwijt is, toon je aan met tellingen, controlegetallen en een steekproef door de eigenaar, en het oude systeem blijft alleen-lezen staan tot dat bewijs er ligt.
Wat er bij een datamigratie werkelijk verhuist
Een datamigratie is het overzetten van gegevens van een oud systeem naar een nieuw: een bestandsserver naar een nieuwe server of naar de cloud, of de administratie uit een pakket dat niet meer wordt ondersteund naar zijn opvolger. Het woord suggereert dat het om bestanden gaat. Dat is ongeveer de helft.
De andere helft is alles wat aan die bestanden vastzit:
- Rechten. Wie welke map mag openen, en vaak ook wie dat níét mag: de salarismap, de personeelsdossiers, de map van de directie.
- Paden. Schijfletters, snelkoppelingen, Excel-bestanden die naar een ander bestand verwijzen, sjablonen die een logo van de server halen.
- Koppelingen. Een scanner die naar een map scant, een pakket dat zijn bijlagen op een share bewaart, een script dat elke nacht iets ophaalt.
- Historie. Oude boekjaren, afgesloten dossiers, vorige versies van een document.
Een plan dat alleen de bestanden telt, werkt op de dag van de overstap en faalt in de weken erna, telkens bij een andere collega. Mailboxen en Teams vallen hier buiten; hoe die verhuizen staat in ons draaiboek voor een Microsoft 365-migratie.
Eerst opruimen, dan verhuizen
Elke bestandsserver die tien jaar heeft gedraaid, draagt mappen die niemand meer opent, dubbele kopieën van hetzelfde project en de persoonlijke map van iemand die allang weg is. Dat allemaal meeverhuizen is de veilige keuze die het duurst uitvalt: je migreert langer, je nieuwe opslag is meteen vol en het opruimen schuift weer tien jaar op.
Geef elke hoofdmap een eigenaar uit het bedrijf, niet uit IT. IT ziet hoe groot een map is en wanneer hij voor het laatst is gewijzigd; alleen de afdeling weet of hij nog nodig is. Per map beslist die eigenaar één van drie dingen: mee, archief (alleen-lezen bewaren) of weg.
Twee dingen begrenzen het weggooien. Voor de administratie geldt een fiscale bewaarplicht, en in België gelden daarnaast de termijnen uit de boekhoudwetgeving; wat daaronder valt gaat naar het archief, niet naar de prullenbak. En omgekeerd vraagt de AVG dat je persoonsgegevens niet langer bewaart dan nodig. Een migratie is het moment waarop die twee regels voor het eerst tegelijk op tafel liggen.
Rechten en paden: waar een bestandsserver op stukloopt
Bestanden kopiëren kan elk gereedschap. De problemen zitten in de dingen eromheen, en ze zijn vooraf te vinden als je ze zoekt:
- Rechten die per persoon zijn uitgedeeld in plaats van per groep. Op het nieuwe platform is dat honderd losse uitzonderingen. Zet ze vóór de migratie om naar groepen, dan verhuist er een structuur in plaats van een wirwar.
- Mappen waar de beheerder zelf niet in kan. Die bestaan bijna altijd. Een migratie die ze overslaat, meldt geen fout; ze ontbreken gewoon.
- Te lange paden en tekens die het doel niet accepteert. Een cloudplatform hanteert andere grenzen dan een Windows-server. Een scan vooraf geeft de lijst, en die lijst los je op met de eigenaar, niet stilletjes met een script.
- Verwijzingen naar de oude locatie. Gekoppelde spreadsheets, macro’s, snelkoppelingen op bureaubladen en scanprofielen. Inventariseer ze met de afdelingen; ze breken pas als iemand ze opent.
Wat je hier vindt, bepaalt de planning meer dan het aantal terabytes.
Het oude pakket: exporteren is nog geen migreren
Bij een pakket dat wordt uitgefaseerd, bijvoorbeeld een oude boekhouding, een orderprogramma of branchesoftware, is de data niet van de map maar van de database erachter. De vraag is dan niet hoe je de bestanden kopieert, maar wat de nieuwe software kan inlezen en wat de oude kan afgeven.
- Vraag de leverancier van het oude pakket welke exports er zijn, in welk formaat en met welke velden. Een export van alleen de openstaande posten is iets anders dan een export met de volledige historie.
- Vraag de leverancier van het nieuwe pakket wat hij kan importeren en wie de omzetting tussen die twee doet. Dat is zijn werk of dat van een implementatiepartner; het is geen IT-beheer.
- Beslis wat er niet meegaat. Vaak gaan alleen de stamgegevens en de open posten over, en blijft de historie in het oude systeem.
Dan moet dat oude systeem wel raadpleegbaar blijven. Een pakket dat alleen draait op een server die je wilt opzeggen, is een archief met een houdbaarheidsdatum. Kies vooraf: een afgeschermde virtuele machine die alleen-lezen blijft draaien, of een volledige export naar een formaat dat zonder het pakket te lezen is. Wat de Belastingdienst of je accountant daarvan verwacht, vraag je hun, niet ons.
Hoe je aantoont dat er niets kwijt is
“Het lijkt er allemaal te staan” is geen controle. Een datamigratie is pas klaar als je het kunt laten zien, en dat bewijs bouw je in drie lagen op:
- Tellen. Aantal bestanden en mappen en de totale omvang, per hoofdmap, aan beide kanten. Een verschil is niet altijd een fout (bewust weggegooid), maar elk verschil heeft een verklaring.
- Controlegetallen. Een hash per bestand, vóór en na. Dat bewijst dat de inhoud gelijk is en niet alleen de naam. Het migratiegereedschap moet daarnaast een logboek geven van wat níét is overgezet, met de reden.
- Een steekproef door de eigenaar. Tien bestanden die hij kent, geopend op de nieuwe plek, met de juiste rechten. Bij een pakket: dezelfde saldi, dezelfde openstaande posten en dezelfde klantkaart in het oude en het nieuwe systeem.
Leg die drie vast in een verslag dat de eigenaar aftekent. Dat stuk is ook wat je erbij pakt als iemand over een halfjaar zegt dat er iets mist.
De overstapdag: bevriezen, bijwerken en een terugweg
Een grote bestandsserver verhuis je niet in één nacht. Wat werkt: een eerste volledige kopie ruim voor de overstap, terwijl iedereen gewoon doorwerkt, en daarna een of meer bijwerkrondes die alleen het verschil overzetten. Op de overstapdag zelf is er dan alleen nog de laatste delta.
- Bevries de bron. Vanaf het afgesproken moment is de oude locatie alleen-lezen. Wie dan nog op de oude plek opslaat, werkt aan een kopie die niet meer meegaat.
- Test de back-up vóór de overstap, en dan bedoelen we een hersteltest en geen groen vinkje. Is het nieuwe platform nog niet in de back-up opgenomen, dan is de oude server je enige kopie.
- Spreek een terugweg af, met een criterium: wat moet er misgaan voordat je teruggaat, en wie beslist dat. Een terugweg die je pas bedenkt als het misgaat, is er geen.
- Laat de oude omgeving staan, alleen-lezen, tot het verslag uit de vorige stap is afgetekend en de eerste maandafsluiting op het nieuwe systeem is gelukt.
Waar ons werk ophoudt
Wat wij doen. Wij inventariseren de bestandsserver, zetten rechten om naar groepen, scannen op paden en verwijzingen, migreren de bestanden met controlegetallen en een logboek, richten het nieuwe platform en de back-up in en houden de oude omgeving alleen-lezen beschikbaar zolang dat nodig is. Wij zijn ISO/IEC 27001-gecertificeerd, en zo gaan we om met de gegevens die we onderweg in handen krijgen.
Wat wij niet doen. Wij zetten de gegevens in de database van een pakket van een derde niet om; dat doet de leverancier van die software of zijn implementatiepartner, en wij leveren daarvoor de server, de toegang en de planning. Wij beslissen ook niet welke gegevens je moet bewaren en hoe lang: dat is een vraag voor je accountant en, waar het persoonsgegevens betreft, je privacyjurist of functionaris gegevensbescherming. En of een map weg mag, beslist zijn eigenaar, niet wij.
Vragen die we hierover krijgen
De vijf die het vaakst terugkomen.
Wat is datamigratie?
Datamigratie is het overzetten van gegevens van een oud systeem naar een nieuw, bijvoorbeeld van een bestandsserver naar de cloud of van een uitgefaseerd pakket naar zijn opvolger. Naast de bestanden verhuizen ook rechten, paden, koppelingen en historie. Juist die laatste vier bepalen of de migratie in de weken erna nog vragen oplevert.
Welke stappen heeft een datamigratie?
Inventariseren en opruimen met een eigenaar per map, rechten en paden voorbereiden, een eerste volledige kopie, bijwerkrondes, en op de overstapdag de bron bevriezen en de laatste wijzigingen overzetten. Daarna controleer je met tellingen, controlegetallen en een steekproef door de eigenaar. Het oude systeem blijft alleen-lezen staan tot die controle is afgetekend.
Hoe voorkom je dataverlies bij een migratie?
Door de bron niet te wijzigen maar te kopiëren, een hersteltest van de back-up te doen vóór de overstap, en per bestand een controlegetal vóór en na te vergelijken. Het migratiegereedschap moet vastleggen wat niet is overgezet en waarom. En de oude omgeving gaat pas uit als de eigenaar heeft bevestigd dat zijn gegevens compleet zijn.
Wat doe je met de historie uit een oud pakket?
Vaak gaan alleen de stamgegevens en de openstaande posten over naar het nieuwe pakket, en blijft de historie in het oude. Dat oude systeem moet dan raadpleegbaar blijven, als afgeschermde alleen-lezen omgeving of als volledige export die zonder het pakket te lezen is. Welke termijn daarvoor geldt, bepaal je met je accountant.
Kunnen jullie de data in ons oude boekhoudpakket omzetten?
Nee. De omzetting van gegevens in de database van een pakket van een derde doet de leverancier van die software of zijn implementatiepartner. Wij regelen wat eromheen nodig is: de server, de toegang, de back-up, de planning van de overstap en het alleen-lezen bewaren van het oude systeem.
Verder lezen
Waar een datamigratie op aansluit.
Zullen we je bestandsserver eerst in kaart brengen?
Wij scannen rechten, paden en verwijzingen en geven je per hoofdmap een overzicht om met de eigenaren door te nemen. Daarna weet je wat er verhuist en wat er misgaat als je het niet oplost.
Praktische IT-kennis in je inbox
Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.