Offerte aanvragen
Spoed SectorenCarrières Over ons Blog Neem contact op
Vier collega’s aan een tafel met meerdere schermen vol code en dashboards in een licht kantoor

De CIS Controls: implementatiegroep 1 als startlijst

De CIS Controls zijn een van de weinige beveiligingskaders die zeggen wat je moet dóén in plaats van wat je moet bereiken. Dat maakt ze bruikbaar voor een organisatie zonder eigen beveiligingsafdeling, mits je niet alles tegelijk wilt. Dit artikel legt uit hoe het raamwerk in elkaar zit, waarom implementatiegroep 1 de juiste ingang is, en hoe je die lijst doorloopt zonder dat hij in een map verdwijnt.

7 min lezen Geschreven door het team van ITproposal
Kort antwoord

De CIS Controls tellen achttien onderwerpen met daaronder concrete maatregelen, safeguards, verdeeld over drie implementatiegroepen. Implementatiegroep 1 is de basis en telt 56 safeguards in versie 8.

Kies je groep op wat je beschermt, niet op hoe groot je bent. Voor de meeste MKB-organisaties is IG1 het begin en voorlopig ook het eind.

Doorloop IG1 als nulmeting met vier kolommen: status, bewijs, eigenaar en volgende stap. Het doel is geen 56 keer “klaar”, maar elk jaar een kolom verder en geen regel die terugvalt.

Wat de CIS Controls zijn

De CIS Controls, voluit de CIS Critical Security Controls, zijn een lijst beveiligingsmaatregelen van het Center for Internet Security, een Amerikaanse non-profitorganisatie. Het raamwerk telt achttien controls: onderwerpen zoals de inventaris van apparaten, accountbeheer en het herstellen van gegevens. Daaronder staan concrete maatregelen, die CIS safeguards noemt. Versie 8 verscheen in 2021 en is in 2024 bijgewerkt tot versie 8.1.

Twee dingen maken het raamwerk bruikbaar voor wie geen beveiligingsteam heeft. Elke safeguard is één toetsbare handeling, bijvoorbeeld: houd een inventaris van apparaten bij en werk die op vaste momenten bij. Dat is iets anders dan een doelstelling als “de organisatie heeft inzicht in haar middelen”. En de safeguards zijn ingedeeld in implementatiegroepen, zodat je niet alles tegelijk hoeft.

Verwar ze niet met de CIS Benchmarks. Die komen van dezelfde organisatie maar gaan over iets anders: de exacte instellingen per product, zoals een versie van Windows of een webbrowser. De Controls zeggen dát je een veilige configuratie hebt; een Benchmark zegt hoe die er voor één product uitziet. Dat tweede is hardening, en een eigen klus.

Drie implementatiegroepen: waar je instapt

  • IG1: de basis. CIS noemt dit zelf “essential cyber hygiene”. Bedoeld voor organisaties met beperkte IT-kennis in huis en gegevens die niet bijzonder gevoelig zijn. In versie 8 zijn dat 56 safeguards.
  • IG2: IG1 plus. Voor organisaties met eigen IT-mensen, meerdere afdelingen of locaties, en gegevens die wel gevoelig zijn of onder strengere regels vallen.
  • IG3: alles. Voor organisaties met een beveiligingsteam, en met gegevens of diensten waarvan een aanval grote gevolgen heeft voor anderen.

De groepen stapelen: wie IG2 doet, doet IG1 ook. Kies je groep op wat je beschermt, niet op hoe groot je bent. Een kleine praktijk met medische dossiers hoort eerder bij IG2 dan een groter bedrijf met een webwinkel en weinig gevoelige gegevens.

IG1 als startlijst voor het MKB

Voor de meeste MKB-organisaties is IG1 het juiste begin, en vaak voorlopig ook het eind. Het is een lijst die je in een spreadsheet zet, met per regel een eerlijk antwoord. In gewone taal zit er dit in:

  • Inventaris (controls 1 en 2): welke apparaten en welke software je hebt, en wat je doet met wat er niet hoort.
  • Gegevens en configuratie (3 en 4): weten waar gevoelige gegevens staan en hoe lang je ze bewaart, apparaten versleutelen, schermvergrendeling, firewalls aan, standaardaccounts weg.
  • Accounts en toegang (5 en 6): een lijst van accounts, unieke wachtwoorden, aparte beheeraccounts, slapende accounts uitschakelen, MFA voor externe toegang en beheer, en toegang intrekken bij vertrek.
  • Kwetsbaarheden en logboeken (7 en 8): een proces voor updates, automatisch patchen van besturingssystemen en applicaties, en logboeken die aanstaan en bewaard worden.
  • Mail, browser en malware (9 en 10): alleen ondersteunde browsers en mailprogramma’s, DNS-filtering, antimalware die zichzelf bijwerkt.
  • Herstel (11): automatische back-ups, beschermde herstelgegevens, een geïsoleerde kopie en een herstelproces.
  • Netwerk (12): netwerkapparatuur die bijgewerkt is.
  • Mensen, leveranciers en incidenten (14, 15 en 17): een awarenessprogramma, een lijst van dienstverleners, en weten wie wat doet en wie je belt bij een incident.

Drie controls zitten niet in IG1: netwerkmonitoring (13), applicatiebeveiliging (16) en penetratietesten (18). Dat is geen oordeel dat ze onbelangrijk zijn, maar dat ze pas iets opleveren als de basis staat. Een pentest op een omgeving zonder inventaris vertelt je vooral wat je al had kunnen weten.

Hoe je IG1 doorloopt

Begin niet met kopen maar met een nulmeting per safeguard. Vier kolommen volstaan:

  • Status: niet, deels, grotendeels of overal. “Deels” is bij bijna elke regel het eerlijke antwoord, en het interessantste.
  • Bewijs: waar je het aan ziet. Een instelling, een rapport, een lijst. Geen bewijs betekent “niet”, ook als het beleid het zegt.
  • Eigenaar: één naam per regel.
  • Volgende stap: wat er nodig is om één kolom naar rechts te schuiven.

Werk daarna in blokken en niet van 1 tot 56. Inventaris eerst, want zonder lijst van apparaten en accounts kun je geen enkele andere regel als “overal” afvinken. Dan accounts en MFA, dan back-up en herstel, dan de rest.

Een scan vult een deel van die kolommen in, maar niet alle: een machine ziet ontbrekende updates, geen herstelproces. Wat een scan wel en niet zegt, staat in IT security scan of IT-audit. Herhaal de meting elk jaar. Het doel is geen 56 keer “overal”, maar een kolom die elk jaar opschuift en geen regel die terugvalt.

CIS naast ISO 27001, NIS2 en CyFun

De CIS Controls concurreren niet met de kaders die je al kent; ze maken ze concreet. CIS publiceert zelf koppelingen naar onder meer het NIST Cybersecurity Framework en ISO/IEC 27001, zodat je ziet welke safeguard bij welke eis hoort.

ISO 27001 vraagt een managementsysteem: risico’s bepalen, maatregelen kiezen en verantwoorden, en dat jaarlijks herhalen. Hoe je een maatregel uitvoert, laat de norm grotendeels open. IG1 is dan een uitwerking van een deel van de maatregelen, geen vervanging van het systeem eromheen.

NIS2 schrijft de CIS Controls niet voor. De richtlijn vraagt passende maatregelen, en de nationale wet bepaalt hoe dat wordt beoordeeld. In België is CyFun van het CCB, naast ISO 27001, de route om dat aan te tonen, en CyFun verwijst zelf naar onder meer de CIS Controls. Wie onder NIS2 valt, kan IG1 gebruiken om maatregelen te ordenen en het bewijs klaar te leggen, niet als vervanging van wat de toezichthouder vraagt.

Waar een CIS-traject vastloopt

  • Beginnen bij IG2 of IG3 omdat dat completer voelt. Je eindigt met 153 safeguards die allemaal half staan, in plaats van 56 die je kunt laten zien.
  • Benchmarks voor Controls aanzien en weken bezig zijn met de instellingen van één product, terwijl de inventaris nog niet bestaat.
  • Afvinken op beleid. “We hebben een wachtwoordbeleid” is geen bewijs voor unieke wachtwoorden; een rapport uit de wachtwoordmanager wel.
  • Per control een tool kopen. Veel van IG1 zit al in wat je hebt, zoals Microsoft 365 en je endpointbeveiliging. De vraag is meestal niet of het kan, maar of het aanstaat.
  • Geen eigenaar per regel, zodat de spreadsheet na de eerste meting in een map verdwijnt en een jaar later opnieuw vanaf nul begint.

Waar ons werk ophoudt

Wat wij doen. Wij doen de nulmeting op IG1 samen met jou, voeren de technische safeguards uit in je omgeving (inventaris, accounts en MFA, updates, back-up, endpoint- en mailbeveiliging, logboeken) en leggen per regel het bewijs vast, zodat je het kunt laten zien. Wij zijn ISO/IEC 27001-gecertificeerd; dat zegt hoe wij werken, niet hoe jouw omgeving ervoor staat.

Wat wij niet doen. Wij zijn niet verbonden aan het Center for Internet Security en spreken niet namens die organisatie. De CIS Controls zijn geen certificeringsnorm, en wij certificeren niemand: een verklaring dat je “CIS-compliant” bent, geven wij niet. Voor ISO 27001 of CyFun beoordeelt een geaccrediteerde instelling, en wat NIS2 juridisch van jou vraagt, beantwoordt een jurist of de toezichthouder, niet wij.

Veelgesteld

Vragen over de CIS Controls

De vijf die het vaakst terugkomen.

Wat zijn de CIS Controls?

De CIS Controls zijn een lijst van achttien beveiligingsonderwerpen van het Center for Internet Security, met daaronder concrete maatregelen die safeguards heten. Ze zijn ingedeeld in drie implementatiegroepen, zodat een organisatie kan beginnen bij de basis en later uitbreiden.

Wat is CIS implementatiegroep 1 (IG1)?

IG1 is de eerste en kleinste implementatiegroep, door CIS zelf omschreven als essentiële cyberhygiëne. In versie 8 telt hij 56 safeguards over onder meer inventaris, accounts, updates, back-up, malwarebescherming, awareness en incidentrespons. Hij is bedoeld voor organisaties met beperkte IT-kennis in huis.

Hoeveel CIS Controls zijn er?

Er zijn achttien controls in versie 8 en 8.1. Daaronder staan 153 safeguards, verdeeld over drie implementatiegroepen die op elkaar stapelen: IG1 is de basis, IG2 bevat IG1 plus extra maatregelen, en IG3 bevat alles.

Wat is het verschil tussen CIS Controls en CIS Benchmarks?

De Controls zeggen welke maatregelen een organisatie hoort te nemen, zoals een veilige configuratie hebben. De Benchmarks beschrijven per product, zoals een versie van Windows of een browser, welke instellingen die veilige configuratie vormen. De Controls zijn het wat, de Benchmarks een deel van het hoe.

Kun je je laten certificeren voor de CIS Controls?

De CIS Controls zijn geen certificeringsnorm zoals ISO 27001. Je kunt ze gebruiken om maatregelen te ordenen en bewijs vast te leggen, en dat bewijs helpt bij een ISO 27001-audit of een NIS2-beoordeling. Wij certificeren niemand en geven geen verklaring van naleving af.

Verwante diensten

Verder lezen

Waar de CIS Controls op aansluiten.

Zullen we IG1 samen nulmeten?

Wij lopen de 56 safeguards met je door, vullen per regel status, bewijs en eigenaar in, en zeggen in welke volgorde je het oppakt.

Praktische IT-kennis in je inbox

Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.

We gebruiken je adres alleen voor de nieuwsbrief. Zie ons privacybeleid.

Offerte aanvragen Bellen