Offerte aanvragen
Spoed SectorenCarrières Over ons Blog Neem contact op
Twee collega’s aan een tafel met een laptop tussen hen in, in een warm verlicht kantoor

CEO-fraude: de betaalprocedure die het tegenhoudt

CEO-fraude komt binnen als een mail, maar wordt pas schade op het moment dat iemand betaalt. Daar ligt dus ook de verdediging: niet in nog een training over verdachte mails, maar in een betaalprocedure die geen uitzondering maakt voor haast, geheimhouding of een directeur. Dit is die procedure, en wat IT eromheen doet.

8 min lezen Geschreven door het team van ITproposal
Kort antwoord

CEO-fraude is geen mailprobleem maar een betaalprobleem: het bericht mag geloofd worden, de betaling mag er toch niet door.

Vijf regels dekken de bekende varianten: geen betaling buiten de vaste route, terugbellen naar een bekend nummer, vier ogen buiten de vraag om, een grens in de bankomgeving zelf, en geheimhouding als reden om te stoppen.

Is het geld al weg, bel dan direct je bank. Terughalen kan alleen de bank, en een onderzoek dat in een rechtszaak standhoudt doet een forensisch bureau; wij zorgen dat de sporen er nog zijn.

Wat CEO-fraude is, en waarom het geen mailprobleem is

Bij CEO-fraude doet iemand zich voor als je directeur, een bestuurder of een vaste leverancier en vraagt een medewerker om geld over te maken. Het verzoek is dringend, vaak vertrouwelijk (“er loopt een overname, bespreek het nog met niemand”) en komt op een moment dat terugvragen lastig is: vlak voor het weekend, tijdens een vakantie, als de directeur op reis is. Er is geen malware voor nodig en geen kwetsbaarheid. De aanvaller gebruikt de bevoegdheden die je eigen medewerker al heeft.

Drie vormen komen het vaakst voor:

  • Het verzoek van de baas: een mail of chatbericht van een adres dat op dat van de directeur lijkt, of van zijn echte, overgenomen mailbox.
  • Het gewijzigde rekeningnummer: een “leverancier” meldt dat zijn bankgegevens zijn veranderd, vaak vanuit een mailbox die echt van die leverancier is en is overgenomen. De factuur klopt, alleen het IBAN niet.
  • De stem aan de telefoon: een telefoontje of spraakbericht, steeds vaker met een nagebootste stem, dat een eerdere mail “bevestigt”.

Hoe je de mail en de klik aanpakt, staat in ons artikel over phishing en de menselijke laag. Dit artikel gaat over het moment daarna: als het bericht al binnen is en geloofd wordt, moet de betaling nog steeds niet kunnen vertrekken.

De betaalprocedure die CEO-fraude tegenhoudt

Een procedure werkt alleen als ze kort genoeg is om te onthouden en streng genoeg om geen ruimte te laten. Deze vijf regels dekken de bekende varianten:

  • Geen betaling buiten de vaste route. Een betaling komt uit het inkoop- of factuurproces, met een order of een geboekte factuur erachter. Een verzoek per mail, chat of telefoon is een verzoek en geen opdracht, ook als het van de directeur komt.
  • Terugbellen naar een bekend nummer. Elk afwijkend verzoek controleer je via een nummer dat je al had: uit het personeelsoverzicht, het contract of de leveranciersadministratie. Nooit via het nummer of de link in het bericht, en niet door op de mail te antwoorden.
  • Vier ogen, en het tweede paar staat buiten de vraag. De tweede accordering komt van iemand die niet door de aanvrager is benaderd. Twee mensen die allebei hetzelfde bericht kregen, zijn samen één controle.
  • Een grens waarboven altijd twee handtekeningen nodig zijn. Leg die vast in de bankomgeving zelf en niet alleen op papier; veel zakelijke bankomgevingen kunnen een tweede accordering afdwingen.
  • Geheimhouding is een reden om te stoppen. Een verzoek dat niet met de financieel verantwoordelijke besproken mag worden, gaat juist eerst naar de financieel verantwoordelijke.

Schrijf de procedure op één pagina, laat de directie hem ondertekenen en leg vast wie hem mag wijzigen. Een regel die alleen in het hoofd van de boekhouder bestaat, verdwijnt bij de eerste vakantie.

Een nieuw rekeningnummer is een eigen proces

De duurste variant zit niet in een spoedverzoek maar in de stamgegevens. Wie het IBAN van een vaste leverancier laat wijzigen, ontvangt alle facturen die daarna komen, en dat valt pas op als de echte leverancier belt over een achterstand.

  • Wijzig bankgegevens nooit op basis van een mail of een factuur, ook niet als de mail van het juiste adres komt. Dat adres kan zijn overgenomen.
  • Bevestig bij een contactpersoon die je al kende, via een kanaal dat je al had. Vraag geen bevestiging op het nummer dat in de mail staat.
  • Laat twee mensen de wijziging vastleggen: de één voert in, de ander controleert. Het boekhoudpakket hoort een wijziging van bankgegevens te loggen met naam en tijd.
  • Bouw een wachttijd in. De eerste betaling naar een nieuw rekeningnummer gaat pas na de controle, en bij voorkeur niet op dezelfde dag.
  • Neem de naamcontrole van je bank serieus. Banken in het eurogebied controleren sinds oktober 2025 bij een overboeking of naam en IBAN bij elkaar horen. Een melding dat ze niet overeenkomen wordt in de praktijk vaak weggeklikt; leg vast dat die melding de betaling stopt tot er is teruggebeld.

De regel geldt ook voor de directie

De meeste organisaties hebben zo’n regel en slaan hem stilletjes over als het verzoek van iemand met rang komt. Daar rekent CEO-fraude op: een medewerker die liever een risico neemt dan de directeur tegen te spreken.

Draai dat om. Laat de directeur zelf, schriftelijk en vooraf, zeggen dat hij nooit zal vragen de procedure over te slaan, en dat wie terugbelt of weigert daar nooit op wordt aangesproken. Dan is weigeren geen ongehoorzaamheid meer, maar het opvolgen van een opdracht van diezelfde directeur.

Twee aanvullingen die weinig kosten:

  • Een afgesproken controlevraag voor de paar mensen die betalingen mogen accorderen, die nergens in mail of chat staat.
  • Een vervanger per rol. Als de directeur of de controller met vakantie is, staat vast wie dan accordeert. Anders wordt “hij is niet bereikbaar” het argument om de controle over te slaan.

Hoe je CEO-fraude herkent

Herkennen is de tweede verdedigingslinie en niet de eerste: een goede nabootsing heeft geen spelfouten. De vorm van het verzoek verraadt het vaker dan de inhoud.

  • Haast met een reden om niet te controleren: “vandaag nog”, “ik zit in een vergadering, bel niet”.
  • Geheimhouding: een overname, een boete, een vertrouwelijke deal.
  • Een nieuw kanaal: de directeur die ineens via WhatsApp of een privéadres contact zoekt.
  • Een afwijkend adres: een domein met één letter verschil, of een antwoordadres dat anders is dan de afzender.
  • Een nieuw rekeningnummer, vaak in een ander land dan waar de leverancier zit.
  • Een moment waarop controleren lastig is: vrijdagmiddag, een feestdag, de eerste dag na de vakantie.

Geen van deze signalen is op zichzelf bewijs. Het punt van de procedure is dat je het niet hoeft te beoordelen: bij een afwijkend verzoek bel je terug, ook als het er echt uitziet.

Wat IT eraan toevoegt

Techniek vervangt de betaalprocedure niet, maar maakt de aanval moeilijker en de sporen beter zichtbaar. Dit zijn de maatregelen die het meest uitmaken:

  • MFA en voorwaardelijke toegang op alle mailboxen, en zeker op die van directie en financiële administratie. Een overgenomen mailbox is de geloofwaardigste afzender die er bestaat.
  • Een melding bij nieuwe doorstuur- en inboxregels. Een aanvaller die meeleest, zet als eerste een regel die antwoorden van de bank of de leverancier wegfiltert.
  • Een label bij externe afzenders, zodat een mail “van de directeur” die van buiten komt, opvalt.
  • SPF, DKIM en DMARC op je eigen domein, zodat niemand anders ongemerkt namens jou kan mailen.
  • Bewaking van lijkende domeinen, zodat een registratie met één letter verschil opvalt voordat de eerste mail vertrekt.
  • Dubbele accordering in de bankomgeving en het boekhoudpakket, als technische afdwinging van de vier ogen.

Bewaar daarnaast de logboeken van mail en aanmeldingen lang genoeg. Gaat het toch mis, dan willen de bank, de politie en je verzekeraar weten wat er is gebeurd, en dat staat alleen in logboeken die er nog zijn.

Als het geld al is overgemaakt

Dan telt elk uur. Een terugboeking is niet gegarandeerd en hangt af van hoe snel de bank van de ontvanger het geld kan vasthouden.

  • Bel direct je bank via het fraude- of spoednummer en vraag om een terugboeking. Geef tijdstip, IBAN van de ontvanger en het kenmerk door.
  • Doe aangifte bij de politie; de bank vraagt er meestal om. Meld het daarnaast bij de Fraudehelpdesk (Nederland) of Safeonweb (België), zodat anderen gewaarschuwd worden.
  • Bewaar het bewijs: de mails met de volledige berichtkop, chatberichten, belgegevens. Verwijder niets en stuur een mail niet alleen door, maar exporteer hem.
  • Stel de mailbox veilig als die is overgenomen: sessies intrekken, wachtwoord en MFA opnieuw instellen, regels en gekoppelde apps nalopen.
  • Waarschuw leveranciers en klanten als jouw mailbox is gebruikt; zij krijgen vaak de volgende mail.

Konden er via die mailbox ook persoonsgegevens worden ingezien, dan kan het daarnaast een datalek zijn dat je moet beoordelen en misschien melden.

Waar ons werk ophoudt

Wij zijn geen bank. Een betaling tegenhouden, terugboeken of een rekening laten blokkeren kan alleen je eigen bank, samen met de bank van de ontvanger. Wij kunnen dat niet en beloven het ook niet.

Wij zijn geen forensisch onderzoeker. Een onderzoek dat moet uitwijzen wie het was, of bewijs dat bij een rechter of verzekeraar standhoudt, doet een gespecialiseerd forensisch bureau. Wij zorgen dat de logboeken er zijn, dat een mailbox wordt veiliggesteld zonder sporen te wissen en dat zo’n bureau toegang krijgt.

Wat we wel doen: de mail- en accountbeveiliging die de aanval moeilijker maakt, de dubbele accordering afdwingen in de systemen die we beheren, en het eerste uur na een overgenomen account. De betaalprocedure zelf is van je financiële afdeling en je directie; wij helpen hem opschrijven en toetsen of de techniek hem ondersteunt.

Veelgesteld

Wat ons over CEO-fraude gevraagd wordt

De vragen die we horen, meestal vlak na een poging.

Wat is CEO-fraude?

Bij CEO-fraude doet iemand zich voor als de directeur, een bestuurder of een vaste leverancier en vraagt een medewerker om een betaling of een nieuw rekeningnummer. Het verzoek is meestal dringend en vertrouwelijk. Er is geen hack voor nodig: de aanvaller gebruikt de bevoegdheden die de medewerker al heeft.

Hoe herken je CEO-fraude?

Aan de vorm van het verzoek: haast, geheimhouding, een nieuw kanaal zoals WhatsApp, een afwijkend mailadres of een nieuw rekeningnummer, en vaak een moment waarop controleren lastig is. Geen van die signalen is op zichzelf bewijs, en daarom bel je bij elk afwijkend verzoek terug naar een nummer dat je al had.

Hoe voorkom je CEO-fraude?

Met een betaalprocedure zonder uitzonderingen: geen betaling buiten de vaste route, terugbellen naar een bekend nummer, een tweede accordering door iemand die niet door de aanvrager is benaderd, en een eigen controle voor elke wijziging van bankgegevens. Laat de directie vooraf vastleggen dat die regel ook voor haar geldt. MFA en meldingen bij verdachte mailregels maken de aanval daarnaast moeilijker.

Wat doe je als er al betaald is?

Bel direct je bank via het fraude- of spoednummer en vraag om een terugboeking; of het geld terugkomt, hangt vooral af van snelheid. Doe aangifte, bewaar de mails met hun volledige berichtkop en stel de mailbox veilig als die is overgenomen. Waarschuw ook leveranciers en klanten als jouw mailbox is gebruikt.

Kunnen jullie het geld terughalen of uitzoeken wie het was?

Nee. Terughalen kan alleen je bank, en een forensisch onderzoek dat bij een rechter of verzekeraar standhoudt doet een gespecialiseerd bureau. Wij stellen de mailbox veilig, bewaren de logboeken en geven dat bureau toegang, en we richten de beveiliging en dubbele accordering in die een volgende poging moeilijker maken.

Verwante diensten

Verder lezen

De techniek rond de betaalprocedure.

Weten of je betaalroute dicht zit?

In een halfuur lopen we je mailbeveiliging en de accordering in je systemen langs, en zeggen we ook wat bij je bank of boekhouder hoort.

Praktische IT-kennis in je inbox

Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.

We gebruiken je adres alleen voor de nieuwsbrief. Zie ons privacybeleid.

Offerte aanvragen Bellen