
Wat kost een pentest, en waarom twee offertes zelden hetzelfde testen
Wie vraagt wat een pentest kost, krijgt bijna altijd “dat hangt ervan af” terug. Dat is geen ontwijking: een pentest is de tijd van een mens, en hoeveel tijd er nodig is volgt uit wat er getest wordt, hoeveel de tester vooraf weet en wat er in het rapport moet staan. Hieronder staat wat die tijd bepaalt, en hoe je drie offertes zo uitvraagt dat ze naast elkaar te leggen zijn.
Een pentest wordt in testdagen afgerekend, en het aantal dagen volgt uit de scope: hoeveel adressen, applicaties, rollen en omgevingen er in de opdracht staan.
Hoeveel de tester vooraf krijgt, verandert wat je voor dezelfde dagen terugkrijgt. Zonder accounts gaat een deel van de tijd op aan binnenkomen; met accounts per rol aan wat daarachter zit.
Offertes worden pas vergelijkbaar als je de scope in getallen meegeeft en per aanbieder vraagt naar testdagen, wie er test, wat het rapport bevat en of een hertest erbij hoort.
Wat kost een pentest, en waarom staat er nergens een prijslijst
Een pentest is geen product maar werk: een tester probeert binnen een afgesproken kader binnen te komen, gevonden zwakke plekken te combineren en vast te leggen hoe ver hij kwam. De prijs is dus vrijwel altijd het aantal testdagen maal wie die dagen invult, plus de tijd voor voorbereiding en rapport.
Dat verklaart waarom de antwoorden op “wat kost een pentest” zo ver uiteenlopen. Twee aanbieders die een heel ander bedrag noemen, hebben meestal niet dezelfde opdracht in hun hoofd: de een rekent een geautomatiseerde scan met een korte handmatige controle, de ander een week handwerk aan dezelfde applicatie. Het verschil zit in wat er getest wordt, niet in wie goedkoper is.
De vraag die je dus eerst moet beantwoorden is niet “hoeveel” maar “wat moet er getest worden, en waarom nu”. Een nieuwe klantportal, een eis van een grote klant, een norm die erom vraagt of een fusie waarbij je wilt weten wat je binnenhaalt: elk van die aanleidingen leidt tot een andere scope.
De scope: wat er in de opdracht staat
De scope is de grootste knop aan de prijs. Hoe preciezer je hem in getallen kunt geven, hoe preciezer de offerte.
- Externe adressen. Het aantal publieke IP-adressen en hostnamen, en vooral hoeveel daarvan werkelijk iets aanbieden. Een blok adressen waarvan de helft niets draait, kost minder tijd dan het aantal doet vermoeden.
- Webapplicaties en API’s. Niet het aantal applicaties telt, maar hun omvang: hoeveel schermen en functies, hoeveel API-endpoints, en hoeveel gebruikersrollen. Elke rol is een eigen set rechten die getest moet worden.
- Intern netwerk. Hoeveel segmenten, of er een Active Directory of Entra ID in scope is, en of de tester op locatie komt of via een toegangspunt op afstand werkt.
- Mobiele apps. iOS en Android zijn twee apps, ook als ze er hetzelfde uitzien, en de achterliggende API is vaak een derde onderdeel.
- Cloud en Microsoft 365. Configuratie, rechten en gedeelde toegang zijn een eigen onderzoek naast het netwerk.
Weet je zelf niet precies wat er aan de buitenkant hangt, begin dan met een inventarisatie of een kwetsbaarhedenscan. Dat is goedkoper werk dat de scope van de test scherp maakt, en een tester die eerst moet uitzoeken wat er is, besteedt daar testdagen aan.
Black box, grey box, white box: hoeveel de tester vooraf weet
Een black box-test begint met niets: geen accounts, geen documentatie. Hij laat zien hoe ver een buitenstaander komt, maar een deel van de dagen gaat op aan verkennen en binnenkomen, en wat er achter de inlog zit wordt minder grondig bekeken.
Bij grey box krijgt de tester accounts, bij voorkeur één per rol, en een korte uitleg van de applicatie. Dat is voor de meeste webapplicaties de beste verhouding tussen tijd en bevindingen: de tester besteedt zijn dagen aan wat een ingelogde gebruiker of een overgenomen account kan, en dat is waar de ernstige fouten zitten.
Bij white box komen daar broncode, architectuurtekeningen of configuratie bij. Dat vraagt meer voorbereiding aan jouw kant en een tester die code kan lezen, en het levert in dezelfde tijd de meeste bevindingen op.
Kies dit bewust en zet het in de uitvraag. Twee offertes waarvan de een black box en de ander grey box rekent, zijn niet te vergelijken, ook niet als het aantal dagen gelijk is.
Extern, intern, web, mobiel of social engineering
“Een pentest” is een verzamelnaam. Achter elk van deze soorten zit een ander vak, en een aanbieder die ze allemaal levert, zet er meestal verschillende mensen op:
- Externe infrastructuur: wat er vanaf internet bereikbaar is.
- Interne infrastructuur: wat iemand kan die al binnen is, met een gestolen laptop of een overgenomen account.
- Webapplicatie en API: logica, rechten en invoer, meestal langs de OWASP-richtlijnen.
- Mobiele app: de app zelf, de opslag op het toestel en de API erachter.
- Social engineering: phishing, telefoon of een bezoek aan de balie. Dat vraagt afspraken met directie en HR vooraf, en die voorbereiding is werk dat meetelt.
Een red team-opdracht is weer iets anders: geen lijst met zwakke plekken maar een scenario over weken, waarin ook de detectie wordt getest. Laat je dat niet als pentest verkopen, en omgekeerd.
Tijdvensters, doorlooptijd en wat er niet mag
De voorwaarden waaronder getest wordt, bepalen hoeveel kalendertijd en hoeveel testdagen er nodig zijn. Mag er alleen buiten kantoortijd op productie worden getest, of alleen in een onderhoudsvenster, dan rekt de opdracht uit en wordt hij vaak duurder per uur.
Een acceptatieomgeving die gelijk is aan productie haalt dat weg, maar alleen als ze echt gelijk is: andere versies of andere koppelingen geven een rapport over een systeem dat je niet draait.
Spoed kost ook. Een test die volgende week klaar moet omdat een klant het rapport vraagt, past niet in de planning van een aanbieder die zijn testers maanden vooruit inplant. Weet je dat een test elk jaar terugkomt, leg hem dan vroeg vast.
En zet op papier wat er niet mag: geen uitval van productie, geen echte gegevens meenemen, geen medewerkers onder druk zetten. Elke beperking is een keuze die de test veiliger maakt en het rapport smaller; dat hoort in de offerte te staan en niet tijdens de test te worden bedacht.
Het rapport, de hertest en wie er test
Wat je na afloop in handen hebt, is het eigenlijke product. Vraag vooraf een voorbeeldrapport, geanonimiseerd, en kijk of het twee lezers bedient: een samenvatting die een directie zonder vertaling leest, en per bevinding een beschrijving met ernst, bewijs, de stappen om hem na te bootsen en een herstelvoorstel.
De hertest is de post die het vaakst ontbreekt. Na het herstel wil je weten of de bevindingen echt dicht zijn, en een klant of auditor wil dat vaak ook zien. Vraag of die erbij hoort, binnen welke termijn, en of hij over alle bevindingen gaat of alleen over de ernstige.
Vraag ten slotte wie er test. Persoonsgebonden certificeringen als OSCP of de examens van CREST zeggen iets over wat iemand aantoonbaar kan; in Nederland bestaat daarnaast het CCV-keurmerk Pentesten voor de aanbieder. Een certificaat is geen garantie, maar het is wel een vraag die een serieuze aanbieder graag beantwoordt. Vraag ook of het werk wordt uitbesteed, en aan wie.
Zo maak je offertes vergelijkbaar
Stuur elke aanbieder dezelfde uitvraag en vraag dezelfde antwoorden terug. Dan zie je waar het verschil in de prijs vandaan komt.
- De scope in getallen: adressen, applicaties, rollen, endpoints, segmenten, apps.
- Black, grey of white box, en welke accounts je levert.
- Het aantal testdagen per onderdeel, en hoeveel daarvan handwerk is.
- Wie er test, met welke kwalificaties, en of er wordt uitbesteed.
- De methode waarnaar wordt gewerkt, en wat er expliciet buiten valt.
- Een voorbeeldrapport, en of de hertest erbij hoort.
- Tijdvensters, doorlooptijd en wanneer het rapport er ligt.
Valt één offerte opvallend laag uit, kijk dan eerst naar het aantal handmatige testdagen. Een scan met een rapport erom is nuttig, maar het is een ander product, en dat verschil staat op de dienstpagina over de penetratietest uitgelegd.
Waar ons werk ophoudt
Een penetratietest bij ons begint met een voorstel waarin de scope, de aanpak en de inhoud van het rapport staan, en na afloop kunnen wij de bevindingen in het beheer oplossen. Beheren wij je omgeving al, dan is het verstandig de test bij een andere partij te leggen: wie zijn eigen werk test, test met de blik waarmee hij het bouwde.
Wat wij niet doen: wij certificeren niemand, en een pentestrapport is geen certificaat. Het zegt wat er binnen de afgesproken scope en tijd is gevonden; het is geen verklaring dat je voldoet aan ISO/IEC 27001, NIS2 of een klanteis. Of dat zo is, beoordeelt je auditor. En welk restrisico je accepteert, is een besluit van je eigen organisatie en niet van de tester.
Vragen die we hierover krijgen
De vijf die het vaakst terugkomen.
Wat kost een pentest gemiddeld?
Een gemiddelde zegt weinig, omdat de prijs vrijwel volledig volgt uit het aantal testdagen en dat aantal uit de scope. Een kleine webapplicatie met twee rollen is een ander werk dan een intern netwerk met meerdere segmenten. Geef de scope in getallen mee en vraag elke aanbieder naar het aantal testdagen per onderdeel; dan wordt het verschil tussen offertes uitlegbaar.
Hoe lang duurt een pentest?
Het testen zelf duurt bij een beperkte scope enkele dagen en bij een grotere opdracht een paar weken. Daar komen voorbereiding, planning en het schrijven van het rapport bij, en vaak een hertest na het herstel. Tijdvensters buiten kantoortijd rekken de doorlooptijd verder op.
Wat is het verschil tussen een pentest en een kwetsbaarhedenscan?
Een kwetsbaarhedenscan is geautomatiseerd en zoekt bekende zwakke plekken en ontbrekende updates. Bij een pentest probeert een mens die zwakke plekken werkelijk te gebruiken en te combineren, en vindt hij ook fouten in de logica of de rechten. Scannen doe je doorlopend, testen bij een nieuwe toepassing, een grote wijziging of een eis van buiten.
Hoe vaak moet je een pentest laten doen?
Een vaste wettelijke frequentie is er voor de meeste organisaties niet. Gangbaar is een test bij een nieuwe toepassing of grote wijziging, en periodiek wanneer een klant, verzekeraar of norm erom vraagt. Wie elk jaar test, doet dat het best met een vergelijkbare scope, zodat de rapporten naast elkaar te leggen zijn.
Levert een pentest een certificaat op?
Nee. Een pentestrapport beschrijft wat er binnen de afgesproken scope en tijd is gevonden, en is geen verklaring dat je aan een norm of wet voldoet. Wij certificeren niemand; of je voldoet aan ISO/IEC 27001 of NIS2 beoordeelt een auditor. Het rapport is wel bewijs dat je hebt laten testen en wat je daarna hebt hersteld.
Verder lezen
De dienst zelf, de scan die eraan voorafgaat, en waar het in het geheel past.
Een uitvraag die je kunt vergelijken
Vertel wat er getest moet worden en waarom. Je krijgt een voorstel met de scope in getallen, de aanpak, het aantal testdagen en wat er in het rapport komt te staan.
Praktische IT-kennis in je inbox
Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.