
Een major incident: wie belt wie, en de escalatiematrix die vooraf vastligt
Een major incident is de storing waarbij half het bedrijf stilstaat en iedereen tegelijk iemand belt. Wat er dan misgaat is zelden de techniek: het is dat niemand weet wie beslist, wie de leverancier belt en wanneer de directie iets hoort. Dit is hoe je dat vastlegt op een rustige dinsdag, zodat het er staat als je het nodig hebt.
Een major incident is een storing met zoveel impact dat de gewone werkwijze niet volstaat. De criteria daarvoor leg je vooraf vast, zodat niemand er tijdens de storing over hoeft te discussiëren.
Eén persoon leidt het incident, één ticket is leidend, en updates gaan op een vast ritme, ook als er niets nieuws te melden is.
De escalatiematrix zegt wie wie belt en na hoeveel tijd, inclusief de andere leveranciers. Besluiten over je bedrijfsvoering en over wat je klanten hoort, blijven bij jou.
Wanneer een storing een major incident is
Een major incident is geen zwaar woord voor een vervelende storing. Het is een storing waarbij de gewone afhandeling, een ticket in de rij en een technicus die eraan werkt, niet meer volstaat omdat de impact te groot is of te snel groeit. Dan schakel je over op een andere werkwijze: één leider, een vaste vergaderlijn, updates op een ritme.
Leg de criteria vooraf vast, als lijst. Tijdens een storing wil niemand discussiëren of dit “erg genoeg” is. Bruikbare criteria zijn:
- een bedrijfskritisch proces ligt stil (kassa’s, orderinvoer, het patiëntendossier, de productielijn) en er is geen werkbare omweg;
- een hele locatie of een groot deel van de gebruikers kan niet werken;
- de storing is zichtbaar voor je klanten of je hebt een externe afspraak die in gevaar komt;
- er is twijfel over de juistheid of beschikbaarheid van gegevens.
Gaat het om een aanval of een vermoeden daarvan, dan gelden andere regels: daar is het belangrijker wat je níét aanraakt. Dat staat in ons artikel over het eerste uur na een incident. Dit artikel gaat over storingen.
Wie het uitroept, en wie het mag afblazen
Spreek af wie een major incident mag uitroepen, en maak die drempel laag. Een incident dat te vroeg is uitgeroepen en na twintig minuten wordt teruggeschaald, kost een paar mensen een half uur. Een incident dat een uur te laat wordt uitgeroepen, kost iedereen een ochtend.
Daarna zijn er een paar rollen, en bij een kleine organisatie zijn het soms twee mensen die ze samen dragen:
- De incidentleider (in ITIL de major incident manager). Coördineert, bewaakt de tijd, beslist over de volgende stap. Lost zelf niets op, en dat is het punt: wie met zijn handen in het systeem zit, ziet de klok niet.
- De technisch leider. Stuurt het herstelwerk en zorgt dat er niet twee mensen tegelijk aan hetzelfde systeem iets veranderen.
- De communicatie. Schrijft de updates en houdt de vragen bij het team weg.
- De beslisser bij de organisatie zelf. Iemand die mag zeggen: we sluiten de winkel, we stellen de levering uit, we bellen de klant.
Leg ook vast wie het incident afsluit. Dat is niet het moment dat de technicus denkt dat het werkt, maar het moment dat een gebruiker het bevestigt.
De escalatiematrix: wie belt wie, en na hoeveel tijd
Een escalatiematrix is een tabel die je op één pagina kunt printen. Langs de ene as staan de prioriteiten, langs de andere de tijd sinds de melding, en in elk vak staat wie op dat moment geïnformeerd of ingeschakeld wordt. Er zijn twee soorten escalatie en ze horen allebei in de tabel:
- Functioneel: naar meer kennis. De eerste lijn schakelt de specialist in, de specialist de leverancier van het systeem.
- Hiërarchisch: naar meer zeggenschap. Na een afgesproken tijd hoort de IT-verantwoordelijke het, daarna de directie, omdat er besluiten nodig kunnen zijn die de techniek niet kan nemen.
Wat de matrix bruikbaar maakt, zijn de saaie details: een naam én een plaatsvervanger per vak, telefoonnummers die buiten de getroffen systemen te vinden zijn, en de tijden waarop iemand bereikbaar is. Een matrix die verwijst naar een adresboek in de mail die net is uitgevallen, is geen matrix.
Hoe de prioriteiten zelf op impact worden bepaald en welke reactietijden daarbij horen, staat in ons artikel over SLA’s die je kunt nakomen. De escalatiematrix bouwt daarop voort.
Het eerste half uur van een major incident
De eerste dertig minuten bepalen hoe de rest verloopt. Wat er in die tijd moet gebeuren is kort:
- Eén leidend ticket. Alle meldingen van gebruikers worden eraan gekoppeld, zodat je ziet hoe breed het is zonder vijftig losse tickets te lezen.
- Eén vergaderlijn die openblijft tot het incident dicht is. Wie erbij moet, belt in; wie niet nodig is, verlaat hem.
- Een tijdlijn waarin elke waarneming en elke ingreep met het tijdstip staat. Die heb je straks nodig voor de nabespreking, en tijdens het incident voorkomt hij dat iemand een stap herhaalt.
- Eerst een omweg, dan de oorzaak. Kunnen mensen weer werken via een andere route, een reservelijn of een vorige versie, dan gaat dat voor. De oorzaak zoeken mag daarna rustig.
En één regel die meer storingen verlengt dan welke andere ook: verander niet twee dingen tegelijk. Wie drie oplossingen tegelijk probeert, weet achteraf niet welke werkte, en weet bij een terugval niet wat hij moet terugdraaien.
Updates op een vast ritme, ook als er niets nieuws is
Bij een major incident is stilte het duurste wat je kunt communiceren. Mensen die niets horen, gaan bellen, en elke beller haalt iemand van het herstelwerk af. Spreek daarom een ritme af en houd je eraan, ook als de update is dat er nog niets veranderd is.
Een update die werkt, beantwoordt steeds dezelfde vier vragen: wat werkt er niet, voor wie, wat doen we nu, en wanneer hoor je weer van ons. Schrijf daar vooraf een sjabloon voor, in gewone taal en zonder systeemnamen die alleen de IT-afdeling kent.
Houd twee kanalen gescheiden: de technische vergaderlijn voor de mensen die herstellen, en een apart kanaal voor iedereen die geïnformeerd moet worden. En kies dat tweede kanaal zo dat het niet afhangt van wat er stuk is. Valt Microsoft 365 uit, dan bereikt een mail over de storing niemand.
Als de oorzaak bij een andere leverancier ligt
Een groot deel van de major incidents begint buiten je eigen omgeving: bij de internetprovider, een cloudplatform, het kassasysteem of de leverancier van een vakapplicatie. Dan wint de organisatie die vooraf weet hoe ze daar binnenkomt.
- Zet elke kritische leverancier in de escalatiematrix, met het storingsnummer, het klant- of contractnummer en wie namens jullie mag bellen.
- Leg vast of jullie IT-partner namens jullie mag melden. Veel leveranciers accepteren een melding alleen van een bekende contactpersoon, en dat ontdek je liever niet tijdens de storing.
- Noteer wat het contract van die leverancier belooft. Dan weet je wanneer je kunt doorescaleren en wanneer je alleen kunt wachten.
Blijf intussen zelf leiden. Ook als de oorzaak elders ligt, ligt de regie over omwegen, updates en besluiten bij jullie.
Afsluiten, nabespreken en wat er overblijft
Een major incident is pas dicht als de gebruikers weer werken en dat bevestigd hebben. Daarna komen twee dingen, en ze worden vaak overgeslagen omdat de druk eraf is.
De nabespreking, binnen een paar werkdagen, zolang iedereen het nog weet. Leg de tijdlijn ernaast en stel drie vragen: wanneer wisten we het, wanneer handelden we, en wat hield ons op. Zoek geen schuldige; zoek de plek in de werkwijze waar het tijd kostte. Een matrix met een verkeerd nummer is een vondst, geen fout van iemand.
Het probleem dat overblijft. De omweg heeft de storing gestopt, maar de oorzaak is er vaak nog. Die gaat als apart probleem verder, met een eigenaar en een datum, zodat dezelfde storing niet over een maand terugkomt.
Werk tot slot de escalatiematrix bij met wat er niet klopte, en oefen hem een keer per jaar met een verzonnen storing. Een matrix die nooit is gebruikt, bevat altijd iemand die al lang weg is.
Waar ons werk ophoudt
Wat wij doen. Bij een major incident in een omgeving die wij beheren, leiden wij het technische deel: we roepen het uit op de afgesproken criteria, houden het leidende ticket en de tijdlijn bij, coördineren het herstelwerk en de escalatie naar andere leveranciers, en sturen de updates over de IT-status op het afgesproken ritme. Met eigen lokale engineers in elk land komen we langs als het niet op afstand kan, bij een storing binnen enkele uren. Daarna leveren we de nabespreking en volgen we het probleem tot de oorzaak weg is.
Wat wij niet doen. Besluiten over je bedrijfsvoering, zoals een vestiging sluiten of een levering uitstellen, neem je zelf. Wat je klanten, de pers of een toezichthouder hoort, bepaal en verstuur je zelf; wij zijn geen communicatiebureau en beoordelen geen meldplichten. En ligt de oorzaak bij een platform van een derde, dan escaleren wij daar namens je, maar herstellen wij dat platform niet zelf: dat kan alleen de leverancier ervan.
Vragen die we hierover krijgen
De vijf die het vaakst terugkomen.
Wat is een major incident?
Een major incident is een storing met zoveel impact dat de gewone afhandeling niet volstaat, bijvoorbeeld omdat een bedrijfskritisch proces stilligt of een hele locatie niet kan werken. Dan schakel je over op een aparte werkwijze met één leider, één leidend ticket en updates op een vast ritme. De criteria leg je vooraf vast, zodat niemand er tijdens de storing over hoeft te discussiëren.
Wat is het verschil tussen een major incident en een prioriteit 1-incident?
Een prioriteit 1-incident is een indeling op impact en urgentie, en die bepaalt de reactietijd. Een major incident is een besluit om de werkwijze te veranderen, omdat één technicus en een ticket niet meer volstaan. De meeste major incidents zijn prioriteit 1, maar niet elk prioriteit 1-incident hoeft een major incident te worden.
Wat staat er in een escalatiematrix?
Een escalatiematrix zegt per prioriteit wie er na hoeveel tijd geïnformeerd of ingeschakeld wordt. Er staan twee soorten escalatie in: functioneel, naar meer kennis, en hiërarchisch, naar meer zeggenschap. Per vak staan een naam, een plaatsvervanger en een telefoonnummer dat bereikbaar blijft als de getroffen systemen uitvallen, en ook de andere leveranciers met hun storingsnummer.
Wie is de major incident manager?
Dat is de persoon die het incident leidt: hij coördineert, bewaakt de tijd en beslist over de volgende stap, maar lost zelf niets op. Het is bewust iemand anders dan de technicus die herstelt, omdat die de klok niet ziet. Bij een uitbestede servicedesk ligt die rol meestal bij de IT-partner, met een beslisser aan de kant van de organisatie zelf.
Doen jullie ook de communicatie naar onze klanten?
Nee. Wij sturen de updates over de IT-status op het afgesproken ritme, aan de mensen die je daarvoor aanwijst. Wat je klanten, de pers of een toezichthouder hoort, bepaal en verstuur je zelf, en wij beoordelen geen meldplichten. Wij leveren daarvoor wel de feiten en de tijdlijn aan.
Verder lezen
Waar een major incident op aansluit.
Zullen we je escalatiematrix een keer naast de praktijk leggen?
Stuur ons wat je nu hebt, ook als het een lijstje telefoonnummers is. Wij zeggen welke criteria, rollen en leveranciers erin ontbreken en hoe het eruitziet als wij de servicedesk draaien.
Praktische IT-kennis in je inbox
Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.