Offerte aanvragen
Spoed SectorenCarrières Over ons Blog Neem contact op
Servicedeskmedewerker met een headset en een pen in de hand aan een bureau met laptops

Laptop kwijt of gestolen: wat de IT in het eerste uur doet

Een werklaptop kwijt is meestal geen ramp, als de eerste melding snel komt en de IT weet wat ze moet doen. Het apparaat is te vervangen; waar het om gaat is het account dat erop ingelogd was en de gegevens die erop staan. Dit is de volgorde die wij aanhouden zodra iemand belt dat zijn laptop gestolen of zoek is, en wat je vooraf regelt zodat dat eerste uur kort blijft.

8 min lezen Geschreven door het team van ITproposal
Kort antwoord

Het eerste wat telt is niet het apparaat maar het account: sessies intrekken en het wachtwoord vervangen gaat vóór zoeken en wissen.

Of een gestolen laptop een probleem wordt, hangt grotendeels af van één vraag: was hij versleuteld, en kun je dat aantonen uit je beheeromgeving?

Of er een datalek gemeld moet worden, beslist jouw organisatie; de IT levert de feiten waarop die beslissing rust.

Eerst melden, dan pas zoeken

De duurste minuten na een verloren laptop zijn de minuten waarin de medewerker nog zelf zoekt. In de trein, in het café, thuis in een andere tas: begrijpelijk, maar het account blijft zolang ingelogd. Spreek af dat een laptop kwijt meteen een melding is, ook als hij waarschijnlijk morgen weer opduikt. Een melding die achteraf onnodig blijkt, kost niets.

Maak het melden makkelijk en zonder verwijt. Wie bang is voor een standje, wacht. Eén telefoonnummer dat ook ’s avonds en in het weekend opneemt, werkt beter dan een formulier.

De servicedesk vraagt daarna vijf dingen:

  • Wanneer en waar is hij voor het laatst gezien, en is hij gestolen of verloren?
  • Stond hij aan, in slaapstand of uit, en was het scherm vergrendeld?
  • Wat stond er lokaal op, buiten wat in de cloud staat?
  • Is er nog iets meegegaan: de telefoon met de aanmeldapp, een toegangspas, een usb-stick?
  • Is er al aangifte gedaan, of moet dat nog?

Laptop kwijt: wat IT in het eerste uur doet

De volgorde is belangrijker dan de snelheid van elke stap. Wij houden deze aan:

  • 1. Het account afsluiten. Alle actieve sessies intrekken, het wachtwoord vervangen en de laptop als vertrouwd apparaat verwijderen. Daarmee is een vergrendelde laptop alleen nog een apparaat, geen toegang tot je mail en bestanden.
  • 2. Het apparaat blokkeren in de beheeromgeving. Uitschakelen in de directory, zodat er niemand meer mee kan aanmelden, ook niet met een bewaard wachtwoord.
  • 3. De stand vastleggen. Een export uit de beheeromgeving van het moment zelf: was de schijf versleuteld, wanneer meldde het apparaat zich voor het laatst, welke gebruiker was aangemeld. Die gegevens heb je straks nodig, en ze veranderen zodra er iets met het apparaat gebeurt.
  • 4. Vergrendelen en, waar het kan, de locatie opvragen. Met een bericht op het scherm voor een eerlijke vinder.
  • 5. Beslissen over wissen. Zie hieronder; dat is een keuze en geen reflex.
  • 6. Een vervanger regelen. De medewerker kan meestal dezelfde dag weer werken als er een reservelaptop klaarstaat.

Hoe dit past in een bredere aanpak bij een incident, staat in het eerste uur na een incident.

Remote wipe: nu, later of niet

Op afstand wissen voelt als de veilige keuze, maar het heeft een prijs: een gewist apparaat kun je meestal niet meer volgen. En een wisopdracht wordt pas uitgevoerd als de laptop weer verbinding maakt; een gestolen laptop die nooit meer online komt, wordt nooit gewist.

Drie situaties en wat wij dan adviseren:

  • Versleuteld, vergrendeld, account afgesloten. De gegevens zijn praktisch onleesbaar. Wissen heeft geen haast; vergrendelen en volgen kan eerst, en als hij na een afgesproken termijn niet terug is, wis je.
  • Niet versleuteld, of ontgrendeld kwijtgeraakt. Wis zodra het kan. Volgen is hier minder belangrijk dan de kans dat iemand de schijf leest.
  • Een eigen apparaat van de medewerker. Wis alleen de zakelijke gegevens en apps, niet het hele apparaat. Dat moet vooraf zo zijn ingericht en afgesproken.

Leg de beslissing en het tijdstip vast. Wie later vraagt wat er met de gegevens is gebeurd, wil een tijdlijn zien en geen herinnering.

Versleuteling maakt het verschil, als je het kunt aantonen

Een versleutelde laptop met een goede aanmelding is voor een dief een apparaat om te verkopen, niet een bron van gegevens. Zonder versleuteling kan iedereen die de schijf uitbouwt de bestanden lezen, ook als het scherm vergrendeld was.

Maar “we versleutelen alles” is pas waar als de beheeromgeving het per apparaat laat zien. Controleer vooraf dat je een overzicht hebt van welke laptops versleuteld zijn en welke niet, en dat de herstelsleutels in je eigen directory staan en niet alleen op het apparaat of bij een vertrokken beheerder. Hoe dat werkt, staat op onze pagina over sleutelbeheer en versleuteling.

Eén waarschuwing die we vaker moeten geven dan je zou denken: geef nooit een herstelsleutel aan iemand die belt dat hij de laptop heeft gevonden. Een eerlijke vinder heeft die sleutel niet nodig om het apparaat terug te brengen.

De meldplicht, in het algemeen

Een kwijtgeraakte laptop kan een datalek zijn: persoonsgegevens die buiten je macht zijn geraakt. Onder de AVG meld je een datalek binnen 72 uur bij de toezichthouder als het waarschijnlijk een risico oplevert voor de mensen om wie het gaat; in Nederland is dat de Autoriteit Persoonsgegevens, in België de Gegevensbeschermingsautoriteit. Of dat risico er is, hangt sterk af van wat er op de laptop stond en of hij versleuteld was.

De IT beslist dat niet, maar levert wel de feiten waarop het besluit rust:

  • of de schijf versleuteld was, met de export van het moment van verlies;
  • wanneer het account is afgesloten en de sessies zijn ingetrokken;
  • welke gegevens lokaal stonden en welke alleen in de cloud;
  • of er na het verlies nog is aangemeld of gegevens zijn opgehaald.

Leg ook vast als je besluit níét te melden, en waarom. Meer over wat wel en niet een datalek is, staat in het artikel daarover onder “Verder lezen”.

Aangifte, de telefoon ernaast en de vervanger

Bij diefstal doet de medewerker of de organisatie aangifte bij de politie. Daarvoor is het serienummer nodig, en dat haal je uit het assetregister of de beheeromgeving; zorg dat de servicedesk het binnen een minuut kan opzoeken. Een verzekeraar vraagt meestal om dat proces-verbaal.

Kijk ook wat er nog meer weg is. Is de telefoon met de aanmeldapp meegegaan, dan moet die aanmeldmethode van het account af en komt er een nieuwe. Een toegangspas wordt geblokkeerd bij wie het gebouw beheert. Een usb-stick zonder versleuteling telt mee voor de vraag of er een datalek is.

De vervanger is het makkelijke deel als de werkplek goed is ingericht: een nieuwe laptop die zich bij de eerste keer aanzetten zelf inricht, met de bestanden uit de cloud, laat de medewerker dezelfde dag weer werken. Staan de bestanden alleen lokaal, dan is dát het verlies, en niet de laptop.

Wat je vooraf regelt zodat het eerste uur een uur blijft

  • Versleuteling afgedwongen en gerapporteerd op elke laptop, met de herstelsleutels in je eigen directory.
  • Beheer op afstand: vergrendelen, wissen en voor eigen apparaten alleen de zakelijke gegevens wissen, getest en niet alleen ingesteld.
  • Geen bestanden alleen lokaal: werkmappen die met de cloud worden gesynchroniseerd, zodat een verloren laptop geen verloren werk is.
  • Een assetregister met serienummers en wie welk apparaat heeft.
  • Eén meldnummer dat buiten kantooruren opneemt, en een procedure van één pagina die de servicedesk naast de telefoon heeft.
  • Een reservelaptop of een afspraak met de leverancier over hoe snel er een komt.

Het laatste punt is ook beveiliging: een laptop die bij aankoop aan je organisatie is geregistreerd, meldt zich na een reset weer bij jou, en is voor een dief daardoor minder waard.

Waar ons werk ophoudt

Wat wij doen. Wij nemen de melding aan, sluiten het account af, blokkeren en vergrendelen het apparaat, leggen de stand van versleuteling en aanmelding vast, wissen op afstand als jij dat besluit, en leveren en richten een vervangende laptop in. Wij leveren ook de feiten en de tijdlijn die je nodig hebt voor de beoordeling van een datalek.

Wat wij niet doen. Wij zijn geen jurist en geen functionaris gegevensbescherming: of je een datalek moet melden en aan wie, beslist jouw organisatie, met eigen juridisch advies. Wij zijn geen verzekeraar en zeggen niet of en hoe een verlies wordt vergoed. En wij sporen geen dieven op: dat is aan de politie.

Veelgesteld

Vragen die we hierover krijgen

De vijf die het vaakst terugkomen.

Wat moet ik doen als mijn werklaptop gestolen of kwijt is?

Meld het meteen bij de servicedesk of IT, ook als je denkt dat hij nog boven water komt. Geef door wanneer en waar je hem het laatst had, of hij vergrendeld was en wat er lokaal op stond. Doe bij diefstal aangifte bij de politie; het serienummer krijg je van IT.

Kan IT een gestolen laptop op afstand wissen?

Ja, als de laptop in een beheeromgeving is ingeschreven. De wisopdracht wordt uitgevoerd zodra het apparaat weer verbinding maakt; komt het nooit meer online, dan gebeurt er niets. Daarom gaat het afsluiten van het account altijd vóór het wissen.

Is een gestolen laptop een datalek?

Dat kan, als er persoonsgegevens op stonden of via de laptop bereikbaar waren. Of je het moet melden bij de toezichthouder, hangt af van het risico, en daarbij weegt zwaar of de laptop versleuteld was. Leg vast wat je besluit en waarom.

Moet ik een kwijtgeraakte laptop meteen wissen?

Niet altijd. Is hij versleuteld en het account afgesloten, dan kun je eerst vergrendelen en volgen, want een gewist apparaat is meestal niet meer te vinden. Is hij niet versleuteld of ontgrendeld kwijtgeraakt, wis dan zo snel mogelijk.

Kunnen jullie beoordelen of we een datalek moeten melden?

Nee. Wij zijn geen jurist en geen functionaris gegevensbescherming, en die beslissing ligt bij jouw organisatie. Wat wij wel doen, is de feiten aanleveren: of de schijf versleuteld was, wanneer het account is afgesloten en welke gegevens lokaal stonden.

Weet je wat er gebeurt als morgen een laptop kwijt is?

Wij lopen met je na of versleuteling, beheer op afstand en de meldprocedure op orde zijn, en wat er nog ontbreekt voordat het nodig is.

Praktische IT-kennis in je inbox

Nieuwe gidsen over beheer, beveiliging en de werkplek, geschreven door de mensen die het werk doen. Geen verkooppraat, en afmelden kan met één klik.

We gebruiken je adres alleen voor de nieuwsbrief. Zie ons privacybeleid.

Offerte aanvragen Bellen