
Podpis elektroniczny w firmie: jaki poziom do jakiego dokumentu
Złożenie podpisu elektronicznego jest łatwe; pytanie brzmi, ile ten podpis będzie wart później. Europa zna trzy poziomy, a to, którego potrzebujesz, zależy od dokumentu i od tego, co po fakcie musisz umieć udowodnić. Oto jak dokonać tego wyboru i co IT powinno potem uporządkować.
Europejskie rozporządzenie eIDAS zna trzy poziomy: zwykły, zaawansowany i kwalifikowany podpis elektroniczny. Tylko ten ostatni jest w całej UE równy podpisowi odręcznemu.
Właściwy poziom wynika z dokumentu: co musisz móc później udowodnić, wobec kogo i czy prawo narzuca formę?
IT załatwia resztę: jak identyfikowany jest podpisujący, gdzie ląduje podpisany plik, kto może wysyłać wnioski o podpis i jak zachować dowody. Porad prawnych nie udzielamy.
Trzy poziomy podpisu elektronicznego
W potocznym języku wszystko nazywa się podpisem elektronicznym, od zeskanowanego zawijasa w pdf po podpis z certyfikatem na czytniku kart. Europejskie rozporządzenie eIDAS, obowiązujące w całej UE, wyraźnie to rozróżnia na trzech poziomach:
- Zwykły podpis elektroniczny. Każdy elektroniczny sposób wyrażenia zgody: wpisane nazwisko, ptaszek, narysowana linia na ekranie. Nie wolno go odrzucić tylko dlatego, że jest elektroniczny, ale jego moc dowodowa zależy od tego, co potrafisz wokół niego pokazać.
- Zaawansowany podpis elektroniczny. Jednoznacznie powiązany z podpisującym, pozwalający go zidentyfikować, złożony środkami, które kontroluje tylko on, i powiązany z dokumentem tak, że każda późniejsza zmiana jest widoczna.
- Kwalifikowany podpis elektroniczny. Zaawansowany podpis oparty na kwalifikowanym certyfikacie kwalifikowanego dostawcy usług zaufania, złożony kwalifikowanym urządzeniem. Ma takie same skutki prawne jak podpis odręczny i jest uznawany we wszystkich państwach członkowskich.
Technicznie „podpis cyfrowy” to coś bardziej szczegółowego: technika kryptograficzna, na której działają poziomy zaawansowany i kwalifikowany. Kto porównuje oferty, powinien pytać, jaki poziom eIDAS dostarcza usługa, zamiast ufać samemu słowu.
Jaki poziom do jakiego dokumentu
Pytanie nie brzmi „co jest najbezpieczniejsze”, tylko co musisz móc później udowodnić i wobec kogo. Wyższy poziom kosztuje podpisującego więcej wysiłku, a zbyt ciężki proces jest omijany.
- Wewnętrzne akceptacje i proste zlecenia: zwolnienie do realizacji, oferta, którą klient akceptuje, wewnętrzne zatwierdzenie. Często wystarcza zwykły podpis, o ile platforma zapisuje, kto i kiedy podpisał.
- Umowy ze skutkami: umowy o pracę, klauzule poufności, umowy zakupowe i o świadczenie usług. Tu wiele organizacji wybiera podpis zaawansowany, bo tożsamość podpisującego jest wtedy lepiej ustalona.
- Dokumenty, dla których prawo narzuca formę: wtedy bezpieczny jest podpis kwalifikowany, a dla niektórych czynności prawnych nawet on nie wystarcza, jak dla aktu notarialnego.
Zrób z tego tabelę: rodzaj dokumentu, wymagany poziom, kto może podpisywać. Jaki poziom wystarcza prawnie dla danego dokumentu, niech ustali prawnik; tabela zapewnia, że ten wybór jest potem naprawdę stosowany.
Skąd wiadomo, kto podpisał
Poziom stoi i upada na sposobie identyfikacji podpisującego. Link w mailu dowodzi tylko tego, że ktoś miał dostęp do tej skrzynki.
- Podpisujących wewnętrznych logujesz ich istniejącym kontem służbowym, z MFA. Wtedy podpis wpisuje się w to, co już wiesz o pracowniku, a dostęp wygasa, gdy odchodzi.
- Podpisujący zewnętrzni dostają dodatkowy krok: kod SMS, weryfikację tożsamości dokumentem albo na przykład profil zaufany czy e-dowód. Im cięższy dokument, tym silniejszy ten krok.
- Podpis kwalifikowany wymaga kwalifikowanego certyfikatu, który dostawca usług zaufania wydaje dopiero po weryfikacji tożsamości. Pierwszy raz kosztuje to podpisującego czas; zaplanuj to.
Jak urządzić pod tym konta i uprawnienia, opisujemy na stronie o zarządzaniu dostępem IAM.
Podpis czy pieczęć
Podpis należy do osoby. Dla dokumentów, które Twoja organizacja wysyła automatycznie, jak faktury, zaświadczenia czy oświadczenia, eIDAS zna pieczęć elektroniczną: ten sam mechanizm, ale na nazwę osoby prawnej. Dowodzi, że dokument pochodzi od Twojej organizacji i nie został zmieniony, bez konieczności podpisywania przez pracownika każdego egzemplarza.
Pieczęć też ma poziom zaawansowany i kwalifikowany. Najważniejsze pytanie dotyczy tego, kto zarządza certyfikatem: pieczęć na serwerze jest tak wiarygodna, jak dostęp do tego serwera.
Strona IT: integracje, uprawnienia i shadow IT
Większość problemów z podpisywaniem elektronicznym nie jest prawna, tylko praktyczna. Co załatwia IT:
- Logowanie istniejącą tożsamością (single sign-on), żeby nie przybywało osobnych haseł, a odchodzący pracownicy automatycznie tracili dostęp.
- Kto może wysyłać wnioski o podpis i w czyim imieniu. Wniosek o podpis w imieniu zarządu nie powinien dać się przygotować każdemu.
- Gdzie ląduje podpisany dokument: automatycznie w teczce, systemie zarządzania dokumentami albo systemie HR, a nie w folderze pobranych plików osoby, która go wysłała.
- Jedna platforma zamiast pięciu. Bez ustalenia działy używają każdy własnej darmowej usługi, z umowami rozrzuconymi po kontach, którymi nikt nie zarządza.
Dowód i przechowywanie: sam podpisany plik
Podpis elektroniczny jest coś wart dopiero wtedy, gdy po latach można go jeszcze zweryfikować. Są tu trzy pułapki.
- Przechowuj podpisany plik, a nie kopię. Wydruk albo ponownie zapisany pdf traci podpis. Zachowaj plik w takiej postaci, w jakiej przyszedł z platformy, razem ze ścieżką audytu.
- Certyfikaty wygasają. Podpis ważny dziś musi dać się zweryfikować za pięć lat. Zapytaj, czy platforma dołącza do pliku znacznik czasu i dane do długoterminowej walidacji.
- Wyjście. Jeśli podpisane dokumenty leżą tylko na platformie, chcesz wiedzieć, jak je stamtąd zabrać, gdy zmienisz dostawcę. Zapytaj o to, zanim podpiszesz.
O tym, jak urządzić archiwum, w którym te pliki zachowują wartość dowodową, piszemy na stronie o archiwizacji cyfrowej.
Dane osobowe i lista zaufania
Platforma podpisów przetwarza imiona i nazwiska, adresy e-mail, numery telefonów, a czasem kopię dokumentu tożsamości. Jest więc podmiotem przetwarzającym w rozumieniu RODO i potrzebna jest umowa powierzenia przetwarzania danych, z ustaleniami, gdzie dane leżą i jak długo.
Jeśli usługa obiecuje kwalifikowany podpis, sprawdź, czy dostawca jest na europejskiej liście zaufania (EU Trusted List) jako kwalifikowany dostawca usług zaufania, dla usługi, którą świadczy. To jawne i zajmuje dwie minuty.
Gdzie kończy się nasza praca
Co robimy. Dbamy, żeby podpisywanie elektroniczne działało w Twoim środowisku: logowanie istniejącą tożsamością, uprawnienia do wysyłania wniosków, integracje z zarządzaniem dokumentami i innymi systemami, przechowywanie i archiwum podpisanych plików oraz kopię zapasową. Mamy certyfikat ISO/IEC 27001 i tak obchodzimy się z tymi danymi.
Czego nie robimy. Nie jesteśmy prawnikiem ani notariuszem i nie mówimy, jaki poziom wystarcza prawnie dla danego dokumentu; niech to ustali prawnik. Nie jesteśmy też dostawcą usług zaufania: nie wydajemy certyfikatów i nie składamy kwalifikowanych podpisów. Platforma podpisów i certyfikaty pochodzą od strony trzeciej.
Pytania, które nam zadajecie
Pięć, które wracają najczęściej.
Czy podpis elektroniczny jest ważny prawnie?
Tak, podpisu elektronicznego nie wolno odrzucić tylko dlatego, że jest elektroniczny. Ile ma mocy dowodowej, zależy od poziomu i od tego, co potrafisz wokół niego pokazać. Kwalifikowany podpis elektroniczny ma w całej UE takie same skutki prawne jak podpis odręczny.
Jaka jest różnica między podpisem elektronicznym a cyfrowym?
W potocznym języku żadna. Prawnie „podpis elektroniczny” to pojęcie z rozporządzenia eIDAS, z trzema poziomami. Podpis cyfrowy to technicznie metoda kryptograficzna, na której działają poziomy zaawansowany i kwalifikowany.
Czy zeskanowany podpis w pdf to podpis cyfrowy?
To co najwyżej zwykły podpis elektroniczny. Obrazek podpisu nie jest powiązany z podpisującym i nie pokazuje późniejszej zmiany, więc moc dowodowa jest ograniczona. Dla dokumentów ze skutkami mocniejszy jest podpis zaawansowany lub kwalifikowany.
Jakiego poziomu podpisu elektronicznego potrzebuję?
To zależy od dokumentu: co musisz móc później udowodnić, wobec kogo i czy prawo narzuca formę. Dla prostych akceptacji często wystarcza zwykły podpis, dla umów ze skutkami wiele organizacji wybiera zaawansowany. Niech prawnik ustali, co jest wystarczające dla Twoich dokumentów.
Czy możecie dostarczać podpisy kwalifikowane albo doradzać prawnie?
Nie. Nie jesteśmy dostawcą usług zaufania ani prawnikiem: certyfikaty i kwalifikowane podpisy pochodzą od kwalifikowanego dostawcy, a to, jaki poziom wystarcza prawnie, ustala prawnik. Dbamy, żeby podpisywanie działało w Twoim środowisku IT: tożsamość, uprawnienia, integracje, przechowywanie i kopia zapasowa.
Czytaj dalej
Z czym łączy się podpisywanie elektroniczne.
Wpasujemy podpisywanie w Wasze środowisko?
Przejdziemy z Tobą przez to, jakie dokumenty podpisujesz, jak teraz identyfikowani są podpisujący i gdzie lądują podpisane pliki, i powiemy, co technicznie trzeba zrobić. Poziom prawny zostawiamy Twojemu prawnikowi.
Praktyczna wiedza o IT w Twojej skrzynce
Nowe poradniki o zarządzaniu, bezpieczeństwie i stanowiskach pracy, pisane przez ludzi, którzy wykonują tę pracę. Bez sprzedażowego gadania, a z subskrypcji zrezygnujesz jednym kliknięciem.