
DLP: zapobieganie wyciekom danych bez zatrzymywania pracy
DLP (data loss prevention) to oprogramowanie, które rozpoznaje, że wrażliwe dane mogą opuścić organizację, a następnie zapisuje to, ostrzega albo blokuje. Działa tylko wtedy, gdy wiadomo, co jest wrażliwe. Dlatego wdrożenie DLP nie zaczyna się od reguł, tylko od klasyfikacji danych: czterech etykiet i ustalenia, kto je nadaje.
DLP jest stworzone na pomyłkę i niedbalstwo: mail do złego odbiorcy, link do udostępnienia otwarty dla wszystkich. Atakującego, który jest już w środku, nie zatrzyma.
Bez klasyfikacji danych DLP rozpoznaje tylko numery, takie jak IBAN czy PESEL. Cztery etykiety, etykieta domyślna i etykiety automatyczne dla folderów sprawiają, że rozpozna też ofertę albo umowę.
Zacznij od zapisywania, potem ostrzegaj i dopiero potem blokuj, i to tylko dla najwyższej etykiety. Kto blokuje od pierwszego dnia, w ciągu miesiąca ma wyłączoną regułę.
Czym jest DLP i czego nie zatrzymuje
DLP patrzy na dane w ruchu: załącznik wysyłany mailem na zewnątrz, plik, który przez link do udostępnienia staje się publiczny, folder kopiowany na pendrive, tekst wklejany do formularza internetowego. Jeśli oprogramowanie rozpozna w tym coś wrażliwego, następuje działanie ustalone z góry: tylko zapis, ostrzeżenie dla użytkownika albo zatrzymanie czynności.
Dzieje się to w trzech miejscach, a jeden pakiet rzadko pokrywa wszystkie trzy równie dobrze:
- Na urządzeniu (endpoint): kopiowanie na pendrive, drukowanie, wysyłanie przez przeglądarkę, wklejanie do innej aplikacji.
- W poczcie i chmurze: Exchange, OneDrive, SharePoint i Teams, a w niektórych pakietach także inne usługi chmurowe.
- W sieci: ruch wychodzący przez proxy lub firewall. To najstarsza forma i przy pracy zdalnej najsłabsza, bo ruch nie przechodzi wtedy przez biuro.
Czego DLP nie robi: nie zatrzymuje atakującego, który jest już w środku. Ktoś ze skradzionymi uprawnieniami administratora wyłącza reguły albo wybiera drogę, której nikt nie pilnuje. DLP zbudowano na pomyłkę i niedbalstwo i w tym jest dobre. Przeciwko włamaniu potrzebujesz innych środków: uwierzytelniania wieloskładnikowego, uprawnień dopasowanych do funkcji i kogoś, kto patrzy.
Najpierw klasyfikacja danych: cztery etykiety wystarczą
DLP musi wiedzieć, czego szuka. Może to robić po wzorcu, czyli ciągu, który wygląda jak IBAN albo PESEL, albo po etykiecie: oznaczeniu, które wisi na samym dokumencie i podróżuje razem z nim przy kopiowaniu lub wysyłce. Wzorce łapią część. Etykiety sprawiają, że reguła działa także dla oferty, umowy czy projektu, w których nie ma rozpoznawalnego numeru.
Klasyfikacja danych to ustalenie tych etykiet. Kusi, żeby zrobić ich siedem. Nie rób tego: pracownik, który przy każdym dokumencie musi wybierać między „poufne” a „wewnętrzne poufne”, wybiera to, co stoi pierwsze. Cztery działają:
- Publiczne: może wyjść na zewnątrz bez szkody. Strona internetowa, broszura, opublikowany komunikat prasowy.
- Wewnętrzne: domyślne dla prawie wszystkiego. Wyciek to nie katastrofa, ale niezręczność.
- Poufne: szkoda, jeśli wyjdzie poza krąg. Dane klientów, akta osobowe, oferty, umowy, wyniki finansowe przed publikacją.
- Ściśle poufne: mały, wskazany zbiór. Plany przejęć, dane medyczne, szczególne kategorie danych osobowych, sejf z hasłami. Tu DLP może blokować.
Opisz każdą etykietę przykładami z własnej organizacji, a nie definicją. „Wszystko, na czym jest pensja kolegi” czyta się szybciej niż „dane o wysokim poziomie poufności”. ISO/IEC 27001 w załączniku A wymaga klasyfikacji informacji (5.12) i jej oznaczania (5.13), a zapobieganie wyciekom danych wymienia osobno (8.12). Kto dąży do tej normy, i tak to więc spisuje.
Kto nadaje etykiety
Klasyfikacja, której nikt nie stosuje, to dokument w folderze. Są trzy sposoby, żeby etykiety trafiły na pliki, i potrzebujesz wszystkich trzech.
- Etykieta domyślna. Każdy nowy dokument dostaje „Wewnętrzne”, chyba że ktoś wybierze inaczej. To od razu pokrywa największą część i nic nie kosztuje użytkownika.
- Użytkownik, w chwili, gdy to ma znaczenie. Obowiązkowe etykietowanie każdego pliku to za dużo. Krótkie uzasadnienie przy obniżaniu etykiety to akurat tyle, ile trzeba.
- Automatycznie, według miejsca lub treści. Folder, kanał w Teams albo witryna SharePoint dostaje etykietę, a wszystko, co tam trafia, ją dziedziczy. Do tego oprogramowanie może według wzorca zaproponować lub nadać etykietę: dokument pełen numerów rachunków czy PESEL staje się „Poufny”.
Ustal, kto może obniżyć etykietę. Podnosić może każdy. Obniżenie z „Ściśle poufne” powinien wykonywać właściciel, i jest to logowane. Tu jest wyciek, którego nikt nie chce: plik, który na chwilę poszedł do „Wewnętrzne”, bo inaczej nie dałoby się go wysłać księgowemu.
W Microsoft 365 te etykiety nazywają się etykietami poufności i razem z regułami DLP mieszczą się w Microsoft Purview. To, jakie funkcje masz, na przykład automatyczne etykietowanie czy DLP na samym urządzeniu, zależy od licencji. Sprawdź to, zanim ułożysz plan, który opiera się na funkcji, której nie masz.
Wdrażanie DLP: najpierw mierz, potem ostrzegaj, dopiero potem blokuj
Najszybszy sposób, żeby DLP się nie powiodło, to blokować od pierwszego dnia. Pierwszego tygodnia stają wtedy zakupy, kadry i płace oraz księgowy, a w ciągu miesiąca reguła jest wyłączona. Wprowadzaj w trzech krokach.
- Tylko zapis. Kilka tygodni w trybie testowym: reguły działają, nikt nic nie zauważa, a Ty widzisz, jak często się uruchamiają, u kogo i na których plikach. W tym momencie odkrywasz, że dostawca co tydzień dostaje listę pełną numerów rachunków i że to po prostu praca.
- Ostrzeżenie z wyjściem. Użytkownik dostaje komunikat („ta wiadomość zawiera dane poufne i idzie na adres zewnętrzny”) i może kontynuować, podając krótki powód. Te powody czytasz z powrotem: mówią, gdzie reguła jest za szeroka albo gdzie proces nie działa.
- Blokada dla wąskiego zbioru. Dopiero gdy liczba komunikatów spadnie do poziomu, który ktoś może ogarnąć, i tylko dla najwyższej etykiety albo kilku wyraźnych wzorców. Dla reszty końcem pozostaje ostrzeżenie i to nie jest uchybienie.
Zacznij od dwóch lub trzech reguł, a nie od szablonów dołączonych do pakietu. Są pisane naraz dla każdego kraju i branży, a u Ciebie odzywają się na rzeczy, które nie mają znaczenia.
Gdzie w praktyce dane wyciekają
Zanim napiszesz reguły, sprawdź, którędy dane naprawdę wychodzą. W środowisku MŚP to zwykle te same pięć dróg:
- Mail do złego odbiorcy, często przez automatyczne uzupełnianie adresu. Ostrzeżenie przy adresie zewnętrznym plus etykieta poufności łapią wiele.
- Linki do udostępnienia otwarte dla wszystkich. „Każdy, kto ma link” jako ustawienie domyślne to najczęstsza cicha droga. Ustaw domyślnie osoby w organizacji albo wskazane osoby.
- Prywatna chmura i poczta prywatna, zwykle z dobrego powodu: plik był za duży albo w domu nie działało. To sygnał o Twoich własnych rozwiązaniach.
- Pendrive’y i drukarki. Mniej niż kiedyś, ale nadal droga przy odejściu pracownika.
- Wklejanie do narzędzi AI i tłumaczy online. Najnowsza droga i najtrudniejsza do zauważenia, bo to okno przeglądarki, a nie plik. Dotyka wszystkiego, czym nie zarządzasz.
Dwie z tych pięciu, linki do udostępnienia i port USB, lepiej rozwiązać ustawieniem niż regułą DLP. To najszybszy zysk w całym temacie.
Jak sprawić, żeby praca się nie zatrzymała
DLP wchodzi w codzienną pracę ludzi, którzy o to nie prosili. To, czy zostanie, zależy mniej od techniki, a bardziej od trzech ustaleń.
- Każda reguła ma właściciela poza IT. Ktoś z HR od danych pracowniczych, ktoś z finansów od numerów rachunków. To on decyduje o wyjątkach, a nie administrator, który akurat ma dyżur.
- Wyjątki mają drogę i datę końcową. Księgowy, firma płacowa i ubezpieczyciel dostają stały wyjątek dla swojej domeny, zapisany i co roku sprawdzany. Wyjątek bez daty końcowej po dwóch latach jest dziurą.
- Ktoś czyta komunikaty. Reguła, która uruchamia się setki razy w tygodniu i na którą nikt nie patrzy, uczy pracowników tylko tego, że odklikanie należy do pracy.
I powiedz z góry, co się dzieje i dlaczego. DLP patrzy na treść poczty i plików; pracownicy powinni wiedzieć, że tak się dzieje, gdzie jest granica i kto widzi komunikaty. Narzędzia pozwalające śledzić obecność, zachowanie lub wyniki pracowników mogą podlegać obowiązkom wobec przedstawicieli pracowników i przepisom o monitoringu, a DLP może pod to podpadać. Omów to więc, zanim reguły zostaną włączone, a nie po.
Gdzie kończy się nasza praca
Co robimy. Część techniczną: konfigurację etykiet w Microsoft 365 albo w pakiecie, który już masz, etykiety domyślne i automatyczne dla folderu lub witryny, reguły DLP w trybie testowym, a potem w opisanych wyżej krokach oraz takie podsumowanie komunikatów, żeby właściciel reguły mógł zdecydować. Do tego ustawienia, które czynią regułę zbędną, takie jak linki do udostępniania i dostęp zewnętrzny, oraz to, co ogranicza szkodę, gdy mimo wszystko dojdzie do wycieku: szyfrowanie i uprawnienia dopasowane do funkcji. Mamy certyfikat ISO/IEC 27001 i stosujemy to u siebie.
Czego nie robimy. Nie ustalamy, które dane Twojej organizacji są poufne; to Wasza decyzja, a my pomagamy ująć ją w etykiety. Nie jesteśmy prawnikami ani inspektorem ochrony danych: to, czy dane na gruncie RODO są szczególnymi kategoriami danych osobowych, czy stosowanie DLP wobec pracowników jest w porządku i co przedstawiasz przedstawicielom pracowników, ocenia osoba do tego uprawniona. Nie oceniamy też poszczególnych pracowników: komunikat pokazuje, która reguła się uruchomiła, a dopytuje o to ktoś z Twojej organizacji. Co robić, gdy mimo wszystko coś wyciekło, opisujemy w artykule o naruszeniach ochrony danych.
Pytania, które nam zadajecie
Pięć, które wracają najczęściej.
Czym jest DLP?
DLP to skrót od data loss prevention: oprogramowanie, które rozpoznaje, że wrażliwe dane mogą opuścić organizację, przez pocztę, chmurę, USB lub przeglądarkę, a potem zapisuje to, ostrzega albo blokuje. Rozpoznaje wrażliwość po wzorcu, takim jak IBAN, albo po etykiecie wiszącej na dokumencie. Stworzono je na pomyłki i niedbalstwo, a nie po to, żeby zatrzymać atakującego, który jest już w środku.
Czym jest klasyfikacja danych?
Ustaleniem kilku etykiet, które mówią, jak wrażliwa jest informacja, i kto je nadaje. Zwykle wystarczą cztery: publiczne, wewnętrzne, poufne i ściśle poufne. Opisz każdą etykietę przykładami z własnej organizacji, bo abstrakcyjnej definicji nikt nie czyta.
Czy klasyfikacja danych jest potrzebna przed wdrożeniem DLP?
Częściowo nie: reguły po wzorcu, takie jak numery rachunków czy PESEL, działają bez etykiet. Ale oferta, umowa czy projekt nie zawierają rozpoznawalnego numeru i tam DLP potrzebuje etykiety, żeby coś rozpoznać. Kto zaczyna bez klasyfikacji, chroni głównie numery.
Czy DLP jest w Microsoft 365?
Tak, w Microsoft Purview, razem z etykietami poufności. To, które elementy masz, na przykład automatyczne etykietowanie czy DLP na samym urządzeniu, zależy od licencji. Sprawdź to, zanim ułożysz plan opierający się na funkcji, której nie masz.
Czy to Wy ustalacie, które dane są poufne?
Nie. Które dane są poufne, to decyzja Twojej organizacji, a to, czy coś jest na gruncie RODO szczególną kategorią danych osobowych, to ocena prawna. My konfigurujemy etykiety i reguły od strony technicznej oraz podsumowujemy komunikaty. Nie jesteśmy prawnikami ani inspektorem ochrony danych i nie oceniamy poszczególnych pracowników.
Czytaj dalej
Do czego DLP się odnosi.
Ustalimy razem Twoje pierwsze trzy reguły DLP?
Uruchomimy reguły na kilka tygodni w trybie testowym i pokażemy, co łapią, u kogo i dlaczego. Potem Ty decydujesz, jakie etykiety wejdą i co wolno blokować.
Praktyczna wiedza o IT w Twojej skrzynce
Nowe poradniki o zarządzaniu, bezpieczeństwie i stanowiskach pracy, pisane przez ludzi, którzy wykonują tę pracę. Bez sprzedażowego gadania, a z subskrypcji zrezygnujesz jednym kliknięciem.