
Co to jest wyciek danych i co musisz umieć wykazać w 72 godziny
Przepisy wokół tego da się przeczytać w dziesięć minut i są dobrze wyjaśnione na stronie organu nadzoru. Nie ma tam jednak najtrudniejszej części: formularz zgłoszenia zadaje pytania, na które odpowiesz tylko z logów, a to, czy one istnieją, rozstrzygnięto miesiące wcześniej.
Wyciek danych to wcale nie zawsze włamanie. Większość przypadków to e-mail do niewłaściwego odbiorcy, zgubione urządzenie albo teczka z papierami, a liczą się też dane, do których Ty sam już nie masz dostępu.
Zegar 72 godzin zaczyna biec od ustalenia, a nie od incydentu. Godziny kosztuje nie samo zgłoszenie, tylko cztery pytania pod spodem: jakie dane, ilu osób, od kiedy i jak to wykryto.
Na te pytania odpowiadasz z logów albo wcale. Trzy razy „nieznane” wolno wpisać i właśnie po tym widać, że nikt nie patrzył.
Co jest, a co nie jest wyciekiem danych
Wyciek danych to naruszenie bezpieczeństwa, które prowadzi do zniszczenia, utraty lub zmiany danych osobowych albo do dostępu osoby, która nie powinna go mieć. To cała definicja i o hakerach jest w niej zaskakująco mało.
Większość przypadków nie dotyczy ataku. Załącznik wysłany do niewłaściwego odbiorcy. Telefon zostawiony w pociągu. Teczka z aktami personalnymi w makulaturze. Konto, które po odejściu pracownika zostało otwarte i do którego ktoś jeszcze się zalogował.
I jest kategoria, której przeoczają prawie wszyscy: dane, do których sam już nie masz dostępu. Pliki zaszyfrowane po ataku ransomware na Twoim własnym serwerze nie zostały ujawnione, ale ich nie ma, a utrata mieści się w definicji. Dlatego atak, przy którym nic nie wyszło na zewnątrz, może mimo to podlegać zgłoszeniu.
Co do niej nie należy: wyciek bez danych osobowych. Cennik, który wylądował na ulicy, jest nieprzyjemny, ale nie jest wyciekiem danych. Luka, którą znajdziesz i zamkniesz, zanim ktokolwiek coś z nią zrobił, też nim nie jest; to podatność, która staje się wyciekiem dopiero wtedy, gdy dotyczą jej dane.
Kiedy musisz zgłosić i komu
Zasada główna: w ciągu 72 godzin do organu nadzoru, chyba że jest mało prawdopodobne, by naruszenie powodowało ryzyko dla osób, których dotyczy. Ten wyjątek jest węższy, niż brzmi, bo chodzi o ich ryzyko, a nie o szkodę dla Twojej organizacji.
72 godziny biegną od chwili, gdy wykryjesz wyciek, a nie od chwili, gdy do niego doszło. Wyciek, który trwał pół roku i został znaleziony wczoraj, ma swój zegar od wczoraj. To przyjemniejsze, niż brzmi, a zarazem powód, dla którego musisz umieć pokazać, kiedy się o nim dowiedziałeś: ta data jest później początkiem rachunku.
Jeśli ryzyko jest wysokie, zawiadamiasz też same osoby, i to tak, żeby mogły coś z tym zrobić: co wyciekło, czego mogą się spodziewać i co teraz najlepiej zrobić. List w urzędowym języku spełnia literę, ale nie cel.
Wyciek, którego nie zgłaszasz, nadal dokumentujesz. Każde naruszenie trafia do własnego rejestru, także to, w którym uznałeś, że ryzyka nie było, a zwłaszcza to, bo ta ocena musi dać się później prześledzić.
Formularz zadaje pytania o logi
Kto otwiera formularz zgłoszenia po raz pierwszy, spodziewa się pytania o to, co się stało. Takie pytanie tam jest i to najłatwiejsza część. Godziny zajmują pytania pod spodem.
Jakich rodzajów danych osobowych dotyczy. Ilu osób. Kiedy się zaczęło i kiedy się skończyło. Jak to wykryto. To nie pytania prawne; to pytania do Twoich logów.
Jeśli ich nie masz, odpowiedź brzmi „nieznane” i to wolno: zgłoszenie z szacunkiem i późniejszym uzupełnieniem jest lepsze niż brak zgłoszenia. Ale trzy razy „nieznane” to też informacja, i to taka, z której organ nadzoru odczytuje, że nikt nie patrzył.
To, co tu robi różnicę, rozstrzyga się, zanim pojawi się wyciek. Jakie zdarzenia są zapisywane: logowania, nieudane logowania, dostęp do plików, zmiany uprawnień. Jak długo tam leżą. I czy administrator może je czytać, ale nie może ich usunąć. Trzydzieści dni przechowywania brzmi hojnie, dopóki we wrześniu nie znajdziesz wycieku, który zaczął się w marcu.
Co robimy w tej sprawie, a czego nie
Co robimy. Stronę, która jest techniką: dbamy o to, żeby logi istniały, leżały wystarczająco długo i nikt nie mógł ich po cichu wyczyścić, tak byśmy w ciągu tych 72 godzin mogli powiedzieć, których kont, których urządzeń i jakiego okresu to dotyczy. Z wyprzedzeniem zmniejszamy szansę, że do tego dojdzie: uwierzytelnianie wieloskładnikowe, uprawnienia dopasowane do funkcji, a nie do historii, i szyfrowane nośniki danych: u nas od Apricorn, z szyfrowaniem w samym urządzeniu i klawiaturą na obudowie, tak by PIN nigdy nie przechodził przez komputer. Zgubiony pendrive, do którego nikt się nie dostanie, to inna rozmowa niż zgubiony pendrive.
Czego nie robimy. Nie składamy zgłoszenia. Należy ono do organizacji, która decyduje, po co i czym dane są przetwarzane, a to jesteś Ty, także gdy my zarządzamy systemami. Nasza rola to w większości przypadków rola podmiotu przetwarzającego, a ten zgłasza się do swojego zleceniodawcy, a nie do organu nadzoru; szybko, żeby Twój zegar nie zaczynał się od naszego czasu reakcji. Nie jesteśmy też prawnikiem ani inspektorem ochrony danych: czy coś podlega zgłoszeniu, czy ryzyko jest na tyle wysokie, by zawiadomić osoby, których dotyczy, i co ma w tym zawiadomieniu stać, to ocena prawna i zostawiamy ją komuś, kto może jej dokonać.
Pytania, które słyszymy najczęściej
Cztery, które wracają najczęściej.
Czy każdy wyciek danych trzeba zgłaszać?
Nie. Zgłaszać nie trzeba, jeśli jest mało prawdopodobne, by wyciek powodował ryzyko dla osób, których dane dotyczą. To węższy wyjątek, niż się wydaje, bo chodzi o ich ryzyko, a nie o szkodę dla Twojej organizacji. Dokumentować trzeba zawsze: także wyciek, którego nie zgłaszasz, należy do własnego rejestru, z powodem, dla którego zdecydowałeś, że nie zgłaszasz. Ta ocena jest prawna; my dostarczamy fakty pod spodem i jej nie wydajemy.
Kiedy dokładnie zaczyna się te 72 godziny?
Od ustalenia, a nie od incydentu. Chwila, w której ktoś w Twojej organizacji rozsądnie mógł wiedzieć, że był wyciek, uruchamia zegar; wyciek, który trwał pół roku i został znaleziony dziś rano, ma swój termin od dziś rano. Dlatego warto zapisać, kiedy wpłynęło zgłoszenie i kto co z nim zrobił: ta chwila jest później początkiem rachunku.
Czy zgubiony zaszyfrowany laptop też jest wyciekiem danych?
Tak, ale kończy się inaczej. Wyciek jest, więc wpisujesz go do rejestru i oceniasz, czy trzeba go zgłosić. Jeśli dane są zaszyfrowane metodą, która nadal jest aktualna, a znalazca nie ma klucza, ryzyko dla osób jest niskie i co do zasady nie trzeba ich osobno zawiadamiać. Właśnie dlatego szyfrowane dyski i pendrive’y dają więcej niż dobre samopoczucie: zmieniają wynik, a nie tylko szansę.
Czy zgłoszenie zrobicie za nas?
Nie. Zgłoszenie należy do organizacji, która decyduje, po co dane są przetwarzane, a to jesteś Ty, także gdy my zarządzamy systemami. Jesteśmy zwykle podmiotem przetwarzającym, a ta rola zgłasza się do zleceniodawcy, a nie do organu nadzoru. Robimy za to tyle, że szybko się z Tobą kontaktujemy i dostarczamy fakty, na których zgłoszenie się opiera: które konta, które urządzenia i jaki okres. Nie jesteśmy prawnikiem ani inspektorem ochrony danych.
Czytaj dalej
Co temu towarzyszy i gdzie to trafia do normy.
Zerkniemy, czy potrafisz odpowiedzieć na te pytania?
Napisz, co jest teraz zapisywane i jak długo to leży. Powiemy, na które pytania formularza zgłoszenia mógłbyś odpowiedzieć już dziś, a na które nie, i czego trzeba, żeby ta druga lista się skróciła.
Praktyczna wiedza o IT w Twojej skrzynce
Nowe poradniki o zarządzaniu, bezpieczeństwie i stanowiskach pracy, pisane przez ludzi, którzy wykonują tę pracę. Bez sprzedażowego gadania, a z subskrypcji zrezygnujesz jednym kliknięciem.