Zapytaj o ofertę
Awaria Branże Kariera O nas Blog Kontakt
Pracownik przy biurku w biurze typu open space, w tle współpracownicy

AI w miejscu pracy: najpierw uprawnienia, dopiero potem licencja

Pytanie nie brzmi już, czy Twoi pracownicy używają AI. Używają, zwykle na prywatnym koncie. Pytanie brzmi, które narzędzie włączysz, co dzieje się z Twoimi danymi i co asystent może zobaczyć u Twoich ludzi. Na tym ostatnim wszystko się wykłada.

9 min czytania Napisane przez zespół ITproposal
Krótka odpowiedź

AI jest już na Twoich stanowiskach. Nie dlatego, że go włączyłeś, tylko dlatego, że ludzie otwierają go w karcie przeglądarki z prywatnym kontem. To najbardziej ryzykowny wariant: brak umowy, brak wglądu i tekst firmowy trafiający w nieznane miejsce.

Liczy się nie to, którego dostawcę wybierzesz, tylko czy używasz wersji firmowej, czy konsumenckiej. W umowie firmowej stoi, kto jest właścicielem wprowadzonych danych, czy na nich trenowany jest model i gdzie są przetwarzane. W darmowym koncie tego nie ma.

Prawdziwa praca nie leży w licencji, tylko w uprawnieniach. Asystent, który zagląda do Twoich plików, pokazuje to, do czego użytkownik i tak miał dostęp. Jeśli Twój SharePoint jest otwarty zbyt szeroko, AI ujawni to w jednym zapytaniu.

Co już działa, choć tego nie włączyłeś

W prawie każdej organizacji, w której zaczyna się ta rozmowa, okazuje się, że AI jest już w użyciu. Nie wdrożone, nie omówione, po prostu otwarte. Ktoś wkleja pismo reklamacyjne do okna czatu, żeby zrobić z niego grzeczną odpowiedź. Ktoś każe streścić ofertę. Ktoś prosi o formułę do arkusza i dokleja do tego trzy kolumny prawdziwych obrotów.

Nie dzieje się to ze złej woli. Dzieje się, bo działa i bo nic nie uzgodniono. Kto nie oferuje wyboru, dostaje wybór, którego ludzie dokonują sami, a ten prawie zawsze pada na darmową wersję tego, z czego korzystają też w domu.

To w części ten sam problem co ukryte IT (shadow IT): narzędzie, które daje wartość i jest poza Twoim widokiem. Różnica polega na tym, że nie udostępnia się tu pliku, tylko wpisuje tekst, więc nie zostaje też ślad, który można by później odnaleźć.

Chodzi o to, że pytanie nie brzmi, czy zezwolisz na AI. Ta decyzja w praktyce już zapadła. Pytanie brzmi, czy mieści się to w Waszych ustaleniach, czy poza nimi.

Dokąd idą Twoje dane

Jest jedno rozróżnienie ważniejsze niż wszystkie inne i nie biegnie ono między dostawcami, tylko w poprzek każdego z nich: wersja konsumencka i wersja firmowa to różne produkty o różnych warunkach.

W koncie konsumenckim usługa jest darmowa lub tania, bo nie jesteś klientem, tylko użytkownikiem. Warunki pozwalają, by to, co wpiszesz, posłużyło do ulepszania modelu, chyba że sam to wyłączysz. Nie ma umowy powierzenia przetwarzania, więc na gruncie RODO nie masz ustaleń co do tego, co dzieje się z danymi osobowymi, które tam trafią. I nie masz wglądu w to, kto po stronie dostawcy ma do nich dostęp.

W umowie firmowej (bez znaczenia, czy to Microsoft, Google, OpenAI czy Anthropic) te sprawy są uregulowane. Co musisz przeczytać sam, zanim podpiszesz:

  • Czy trenuje się model na Twoich danych? W subskrypcjach firmowych odpowiedź domyślnie brzmi nie, ale w każdym produkcie jest zapisana inaczej i to pierwsze zdanie, które chcesz znaleźć.
  • Czy jest umowa powierzenia przetwarzania? Bez niej nie uzasadnisz, co dzieje się z danymi osobowymi, a dokładnie o to pyta organ nadzorczy.
  • Gdzie dane są przetwarzane? Niektórzy dostawcy oferują przetwarzanie w UE, inni nie albo tylko w droższej subskrypcji. To ta sama analiza, co przy suwerennej chmurze, i odpowiedź rzadko bywa czarno-biała.
  • Jak długo są przechowywane? Rozmowy zwykle są przechowywane przez jakiś czas w celu wykrywania nadużyć. To da się obronić; niewiedza, jak długo, nie.

Organizacje, które załatwiają to dobrze, robią coś niezbyt skomplikowanego: włączają jednego dostawcę firmowego, płacą za niego i blokują wersje konsumenckie na kontach służbowych. Kosztuje to jedną licencję i usuwa większość ryzyka.

Asystent czyta to, co użytkownik i tak mógł czytać

To część, która nie pada w rozmowach handlowych i która spowalnia większość wdrożeń.

Asystent szukający w Twoich plikach (Copilot w Microsoft 365, Gemini w Google Workspace albo inna integracja z dokumentami) działa w granicach uprawnień osoby, która zadaje pytanie. Nie wymyśla dostępu. Brzmi to uspokajająco i nie jest, bo oznacza, że pokazuje dokładnie to, ile zbyt szerokich uprawnień jest w Twoim środowisku.

W praktyce wygląda to tak. Witrynę SharePoint założono lata temu pod projekt i ustawiono na „wszyscy w organizacji”, bo tak było szybciej. Od tamtej pory leży tam folder z danymi płacowymi albo protokół z reorganizacji, która nigdy nie doszła do skutku. Nikt tego nie znalazł, bo nikt nie szukał. A potem pojawia się asystent, który potrafi przeszukać wszystko naraz, i ktoś wpisuje pytanie, na które ten dokument jest najlepszą odpowiedzią.

Z AI nic nie poszło źle. To, co poszło źle, wydarzyło się lata wcześniej. Ale wychodzi na jaw w dniu włączenia asystenta i wtedy nazywa się to projektem AI.

Co na to pomaga, w tej kolejności:

  • Najpierw zobacz, co jest otwarte. Które witryny i foldery są ustawione na całą organizację albo na link do udostępniania bez daty ważności. To zestawienie masz w jeden dzień.
  • Posprzątaj najgorsze przed wdrożeniem, a nie po. Sprzątanie po fakcie oznacza, że zawartość już mogła wypłynąć.
  • Wyłącz z zasięgu miejsca wrażliwe etykietami albo nie dając tam dostępu asystentowi. Każdy poważny dostawca ma do tego przełącznik.
  • Zacznij od grupy dziesięciu do dwudziestu osób. To, na co natrafią jako pierwsi, inaczej wyjdzie naraz u wszystkich.

To ta sama praca co warstwa tożsamości w Zero Trust i dlatego wdrożenia AI rzadko traktujemy jako pytanie o licencję.

Którego dostawcę wybrać i dlaczego to mniej ważne, niż się sądzi

Nie ma dostawcy, który wygrywa w każdym punkcie, a o wyborze w większości przypadków nie decyduje model, tylko to, gdzie leżą Twoje dokumenty.

Jeśli masz wszystko w Microsoft 365, najkrótszą drogą jest Copilot: jest w programach, które ludzie i tak otwierają, działa w granicach dotychczasowych uprawnień i nie trzeba niczego dodatkowo podłączać. Jeśli pracujesz w Google Workspace, to samo dotyczy Gemini. To nie ocena jakości, tylko ocena tarcia: asystent mieszkający w osobnej karcie jest w połowie czasu nieużywany.

Obok jest kategoria niezależna od pakietu biurowego: ChatGPT i Claude w wersjach firmowych. Są mocne w pracy, która w głównej mierze polega na tekście i rozumowaniu (rozpisanie szkicu, przyłożenie długiej oferty do specyfikacji, przejrzenie fragmentu kodu), a słabsze w zaglądaniu do Twoich własnych dokumentów, chyba że wyraźnie to podłączysz.

To, co w praktyce najczęściej u nas działa, to kombinacja, i nie jest to słaby kompromis. Asystent w pakiecie biurowym do codziennej pracy i jeden osobny dla osób, które naprawdę na nim polegają. Dwie licencje są tańsze niż wdrożenie, z którego nikt nie korzysta.

Odradzamy odkładanie wyboru do czasu, aż pojawi się zwycięzca. Nie pojawi się, a w międzyczasie Twoi ludzie korzystają z wersji darmowej.

Co powinno stać w Waszych ustaleniach

Od czasu unijnego rozporządzenia o sztucznej inteligencji (AI Act) jest też strona formalna i jest mniejsza, niż sugeruje nagłówek. Rozporządzenie dotyczy głównie tych, którzy budują systemy AI, oraz zastosowań wysokiego ryzyka; pracownik, który używa asystenta do napisania maila, pod nie nie podpada.

Jeden obowiązek dotyczy jednak każdego, kto wykorzystuje AI: musisz zadbać, by osoby, które z nim pracują, miały na tyle wiedzy, żeby robić to rozsądnie. To nie certyfikat, tylko wyjaśnienie, co AI potrafi, a czego nie, i czego się do niego nie wpisuje. Obowiązuje to od początku 2025 roku.

Poza tym większość pytań, które dostaniesz, to po prostu RODO. Dane osobowe wpisane do asystenta nadal są danymi osobowymi, a podstawa prawna, okres przechowywania i umowa powierzenia obowiązują bez zmian.

Użyteczne zasady dotyczące AI mieszczą się na jednej kartce A4 i odpowiadają na pięć pytań:

  • Jakie narzędzia są dozwolone. Z nazwy, z wersją firmową, bo „AI wolno” nie jest ustaleniem.
  • Czego się do nich nie wpisuje. Danych osobowych klientów i współpracowników, danych medycznych, haseł oraz kodu źródłowego lub umów objętych zobowiązaniem do poufności.
  • Kto pozostaje odpowiedzialny. To, co dostarcza asystent, jest szkicem. Kto go wysyła, jest autorem.
  • W czym nie wolno mu decydować. O ludziach (rekrutacje, oceny, akta) nie powinien wychodzić wynik z modelu bez tego, by ktoś na niego spojrzał.
  • Dokąd iść z pytaniem. Bez takiego adresu zasady są ignorowane, zamiast że ktoś o nie dopytuje.

Ta kartka A4 jest warta więcej niż obszerny regulamin, którego nikt nie czyta, i da się ją napisać w jedno popołudnie.

Najczęstsze pytania

O co pytają nas w tej sprawie

Pytania, które najczęściej padają, gdy ten temat leży na stole.

Czy dostawca trenuje model na danych, które wpisujemy?

W subskrypcjach firmowych odpowiedź domyślnie brzmi nie, a w kontach konsumenckich domyślnie tak, chyba że użytkownik to wyłączy. Ta różnica jest głównym powodem, by płacić za wersję firmową i blokować darmowe na kontach służbowych. U każdego dostawcy jest to zapisane innymi słowami w warunkach, więc przeczytaj to jedno zdanie samodzielnie, zamiast polegać na tym, co mówi sprzedawca. I udokumentuj, co znalazłeś, bo to dowód, którego chce audytor.

Czy Copilot sięgnie do dokumentów, do których ktoś nie ma dostępu?

Nie. Asystent działający na Twoich plikach pozostaje w granicach uprawnień użytkownika zadającego pytanie. Problem w tym, że te uprawnienia są w większości środowisk szersze, niż ktokolwiek sądzi: witryny ustawione na całą organizację, linki do udostępniania bez daty ważności, foldery z projektów sprzed lat. Asystent to ujawnia, a nie powoduje. Dlatego najpierw patrzymy na uprawnienia, a dopiero potem na wdrożenie.

Czy wybrać jednego dostawcę, czy może być więcej?

Może być więcej i często działa to lepiej. Asystent w pakiecie biurowym ma tę zaletę, że sięga do Twoich dokumentów i ludzie spotykają go bez otwierania innego programu. Osobny asystent jest mocniejszy w pracy, która polega głównie na pisaniu i rozumowaniu. Nie chcesz dziesięciu różnych, każdy z własnym kontem i własnymi warunkami. Dwa wybrane świadomie to decyzja; dziesięć, które powstały same, to shadow IT.

Co AI Act mówi o zwykłym użyciu w biurze?

Mniej, niż większość osób sądzi. Rozporządzenie dotyczy głównie tych, którzy wprowadzają systemy AI na rynek, oraz zastosowań wysokiego ryzyka, na przykład w ochronie zdrowia czy przy rekrutacji. Pracownik, który prosi asystenta o przygotowanie maila, pod nie nie podpada. Dla każdego obowiązuje natomiast to, że musisz zadbać, by Twoi ludzie rozumieli AI na tyle, żeby używać go rozsądnie. To kwestia wyjaśnienia, a nie kursu z dyplomem.

Powiązane usługi

Gdzie to leży w naszej pracy

Usługi, pod które podpada ten temat.

Chcesz wiedzieć, co asystent znalazłby u Ciebie?

Zestawienie tego, co jest otwarte w całej organizacji, powstaje w jeden dzień i jest przydatne niezależnie od tego, czy pójdziesz dalej z AI.

Praktyczna wiedza o IT w Twojej skrzynce

Nowe poradniki o zarządzaniu, bezpieczeństwie i stanowiskach pracy, pisane przez ludzi, którzy wykonują tę pracę. Bez sprzedażowego gadania, a z subskrypcji zrezygnujesz jednym kliknięciem.

Twój adres wykorzystujemy wyłącznie do wysyłki newslettera. Zobacz naszą politykę prywatności.

Kontakt Zadzwoń