
Plan reagowania na incydenty: umówić pomoc, zanim coś się stanie
Prawie w każdym planie reagowania na incydenty jest zdanie w rodzaju „zadzwoń do firmy od reagowania na incydenty”. Czy ta firma odbierze, w jakim czasie i czy zna już Twoje środowisko, nie wynika z planu, tylko z umowy, która za nim stoi. Ten artykuł jest o tej umowie: co ustalasz z góry, żeby w najgorszy dzień roku nie musieć o niej negocjować.
Plan reagowania na incydenty mówi, do kogo dzwonisz. Retainer sprawia, że ta firma odbiera, zna już Twoje środowisko i zaczyna w uzgodnionym czasie.
Najważniejsze ustalenia dotyczą nie pieniędzy, lecz czasu i uprawnień: kiedy zaczyna biec zegar, kto może zgłosić incydent i co usługa może sama odciąć.
Zanim podpiszesz, sprawdź, czy ubezpieczyciel cyber akceptuje wybraną firmę. Analiza kryminalistyczna to osobna dziedzina; my izolujemy, dostarczamy czysty sprzęt i odtwarzamy środowisko.
Plan mówi, do kogo dzwonisz; umowa decyduje, czy ktoś odbierze
Co robisz w pierwszej godzinie, opisujemy w artykule o pierwszej godzinie po incydencie. Ten tekst dotyczy jednego zdania z tej instrukcji: pomocy z zewnątrz. Bez ustaleń z góry jesteś w tym momencie nowym klientem. Wtedy najpierw trzeba podpisać umowę o poufności, potwierdzenie zlecenia, umowę powierzenia przetwarzania i oprowadzić kogoś po sieci, podczas gdy serwery są zaszyfrowane.
Usługa reagowania na incydenty ustalona wcześniej (często nazywana retainerem) przenosi tę pracę na wcześniej. Papiery są podpisane, firma zna środowisko i jest numer z uzgodnionym czasem reakcji. Czy warto, zależy od tego, jak bardzo zależysz od IT i czy w Twojej organizacji albo u partnera IT jest ktoś, kto potrafi poprowadzić incydent.
Test jest prosty: znajdź w planie zdanie o pomocy z zewnątrz i zapytaj, co się stanie, gdy o trzeciej w nocy zadzwonisz pod ten numer. Jeśli odpowiedź brzmi „zobaczymy wtedy”, to żadnego ustalenia jeszcze nie ma.
Trzy formy i to, co je różni
Ustalić reagowanie na incydenty z góry można na trzech poziomach i każdy z nich kupuje coś innego:
- Ustalenie o dostępności. Numer, który odbiera dniem i nocą, oraz zobowiązanie, że w uzgodnionym czasie ktoś oddzwoni. Przygotowanie następuje dopiero w trakcie incydentu.
- Usługa wstępnie skonfigurowana. Do tego zapoznanie się z Twoim środowiskiem: schemat sieci, najważniejsze systemy, gdzie są logi, kto decyduje. Praca zaczyna się wtedy od razu od meritum.
- Pula godzin. Godziny, które wykupujesz z góry i wykorzystujesz przy incydencie. Zapisz, co dzieje się z niewykorzystanymi; w dobrych umowach możesz je przeznaczyć na ćwiczenie lub przegląd, żeby nie przepadły.
Różnicę w cenie kształtuje zawsze to samo: jak krótki jest czas reakcji, czy obowiązuje także poza godzinami pracy, jak duże i rozproszone jest środowisko, czy ktoś musi móc przyjechać na miejsce i jak głębokie jest przygotowanie. Porównuj oferty po tych punktach, a nie po sumie.
Czasy reakcji: co dokładnie mierzy zegar
„W ciągu czterech godzin” nic nie mówi, dopóki nie wiadomo, od czego. Dla każdego poziomu poważności zapisz osobno trzy czasy, bo każdy znaczy co innego:
- Do pierwszej merytorycznej rozmowy z kimś, kto potrafi ocenić incydent, a nie z recepcją.
- Do rozpoczęcia pracy zdalnej w Twoim środowisku. To zależy od dostępu załatwionego wcześniej.
- Do pojawienia się kogoś na miejscu, jeśli jest to potrzebne. Wymień lokalizacje, których to dotyczy.
Ustal też, kiedy zegar zaczyna biec: od Twojego telefonu czy od potwierdzenia przez usługę. I kto może zgłosić incydent: lista nazwisk, żeby nie każdy pracownik mógł uruchomić kosztowną interwencję, ale też nie tylko dyrektor, który akurat jest na urlopie.
Co ma być gotowe przed incydentem
W incydencie najwięcej czasu ucieka nie na analizę, lecz na szukanie. Retainer jest wart swojej ceny dopiero wtedy, gdy to jest załatwione z góry:
- Podpisane dokumenty: zlecenie, poufność i, ponieważ usługa będzie miała kontakt z danymi osobowymi, umowa powierzenia przetwarzania.
- Aktualna lista kontaktów z zarządem, administratorami IT, partnerem IT, ubezpieczycielem i dostawcami oprogramowania, na papierze i poza Twoim środowiskiem.
- Konto awaryjne z uprawnieniami administratora, niepodpięte pod zwykłą domenę, żeby był dostęp, gdy zwykłe konta zostaną przejęte.
- Logi, które istnieją i są przechowywane dostatecznie długo: z zapory sieciowej, ochrony stanowisk i Microsoft 365. Czego nie zapisano, tego nikt nie zbada po fakcie.
- Wiedza, gdzie leży kopia zapasowa i czy jest dostępna poza siecią.
Poproś usługę o sprawdzenie tego na starcie i ustal coroczną aktualizację. Zadzwoń pod ten numer raz w zwykły wtorek, żeby wiedzieć, że działa.
Kto decyduje i co usługa może zrobić sama
W środku incydentu są decyzje, które nie znoszą zwłoki: zablokować konto, odłączyć serwer od sieci, odciąć oddział. Zapisz w umowie, co usługa może zrobić sama i na co najpierw musi zgodzić się ktoś od Ciebie. Obie opcje da się obronić, ale muszą być ustalone z góry, z nazwiskami i zastępcami.
Niektóre decyzje nigdy nie należą do usługi. To, czy rozważasz okup, co powiesz klientom i prasie oraz czy i kiedy zgłosisz naruszenie danych, to decyzje zarządu. Zgodnie z RODO naruszenie z ryzykiem zgłasza się do organu nadzorczego w ciągu 72 godzin, a jeśli Twoja organizacja podlega NIS2, obowiązują własne terminy: wczesne ostrzeżenie w ciągu 24 godzin i zgłoszenie w ciągu 72 godzin. Usługa dostarcza fakty; zgłaszasz Ty.
Ubezpieczyciel i usługa muszą do siebie pasować
Jeśli masz ubezpieczenie cyber, to jest pułapka, która kosztuje najwięcej. Wiele polis opiera się na własnej liście firm badających incydenty i wymaga, żebyś najpierw zadzwonił na infolinię ubezpieczyciela. Jeśli sam wezwiesz inną firmę, ryzykujesz, że te koszty nie zostaną pokryte.
Zestaw więc obie rzeczy ze sobą przed podpisaniem: czy ubezpieczyciel akceptuje firmę z Twojego retainera, a jeśli nie, jak będą współpracować? W planie reagowania na incydenty powinna potem być jedna kolejność, żeby nikt w tym momencie nie musiał wybierać, do kogo dzwoni najpierw.
Dowody, raport i to, co dostajesz na koniec
Incydent nie kończy się, gdy systemy znów działają. Zapisz, co dostajesz po jego zakończeniu:
- Oś czasu tego, co się wydarzyło i co zrobiono, użyteczna przy zgłoszeniu, dla ubezpieczyciela i do własnej oceny.
- Jak przechowywane są dowody: jakie kopie powstają, kto nimi zarządza i jak długo, żeby później dało się ich użyć, jeśli dojdzie do zawiadomienia o przestępstwie lub sporu.
- Zalecenia w określonej kolejności, a nie lista wszystkiego, co można poprawić.
- Gdzie są Twoje dane w trakcie i po badaniu oraz kiedy zostaną usunięte.
Ustal też, jak usługa współpracuje z Twoim działem IT lub partnerem IT. Badanie i odtwarzanie przebiegają jednocześnie i bez jednego punktu kontaktu odtwarzanie nadpisuje właśnie te dowody, których potrzebuje badanie.
Gdzie kończy się nasza praca
Co robimy. Nasz numer alarmowy odbiera dniem i nocą. Przy incydencie cyber odłączamy zaatakowane środowisko od sieci bez niszczenia dowodów, dostarczamy czysty sprzęt i przeprowadzamy odtwarzanie, żebyś mógł pracować dalej, gdy trwa badanie. W środowiskach, którymi zarządzamy, zapisujemy czasy reakcji dla każdego poziomu poważności i dbamy o porządek w liście kontaktów, dostępie awaryjnym i logach.
Czego nie robimy. Nie prowadzimy analizy kryminalistycznej: to osobna dziedzina i w tym zakresie współpracujemy z wyspecjalizowanymi firmami. Nie jesteśmy ubezpieczycielem i nie oceniamy, co obejmuje Twoja polisa. Nie jesteśmy prawnikiem i nie weryfikujemy umów. Nie negocjujemy z atakującymi i nie podejmujemy decyzji o okupie. I nie zgłaszamy w Twoim imieniu do organu nadzorczego; dostarczamy fakty, których do tego potrzebujesz.
Pytania, które od Ciebie słyszymy
Pięć, które wracają najczęściej.
Co to jest plan reagowania na incydenty?
Plan reagowania na incydenty opisuje, co robi Twoja organizacja przy incydencie bezpieczeństwa: kto decyduje, do kogo dzwonisz, które systemy odcinasz w pierwszej kolejności i kto co zgłasza. Jest dość krótki, by korzystać z niego pod presją, i leży też poza Twoim środowiskiem IT. Jedno z najważniejszych zdań w nim dotyczy tego, kto zapewnia pomoc z zewnątrz.
Co to jest retainer na reagowanie na incydenty?
Retainer to umowa zawarta z góry z firmą, która pomoże Ci przy incydencie. Zawiera dostępność, czasy reakcji i często przygotowanie do Twojego środowiska, żeby praca mogła ruszyć od razu. Czasem dochodzi do tego pula godzin, którą możesz wykorzystać także na ćwiczenie.
Co powinno być w umowie na reagowanie na incydenty?
Czasy reakcji dla każdego poziomu poważności i moment, w którym zaczyna biec zegar, kto może zgłosić incydent, co usługa może sama odciąć i na co potrzebna jest zgoda. Do tego przygotowanie do Twojego środowiska, sposób przechowywania dowodów, to, co dostajesz na koniec, i to, co dzieje się z niewykorzystanymi godzinami. Przed podpisaniem daj umowę do oceny prawnikowi.
Czy firma od reagowania na incydenty musi być ta sama co u mojego ubezpieczyciela cyber?
Nie musi, ale muszą do siebie pasować. Wiele polis opiera się na własnej liście firm badających incydenty i nie zawsze zwraca koszty innej firmy. Przed podpisaniem położ więc retainer obok polisy i dopiero potem ustal w planie jedną kolejność.
Czy prowadzicie analizę kryminalistyczną po cyberataku?
Nie, analiza kryminalistyczna to osobna dziedzina i w tym zakresie współpracujemy z wyspecjalizowanymi firmami. My izolujemy zaatakowane środowisko bez niszczenia dowodów, dostarczamy czysty sprzęt i odtwarzamy środowisko. Dzięki temu możesz pracować dalej, gdy badanie trwa.
Czytaj dalej
Z czym łączy się to ustalenie.
Zestawimy Twój plan z praktyką?
Prześlij nam zdanie z planu reagowania na incydenty, w którym jest mowa o pomocy z zewnątrz. Powiemy, czego jeszcze brakuje w liście kontaktów, dostępie awaryjnym i logach oraz co możemy w tym zrobić sami.
Praktyczna wiedza o IT w Twojej skrzynce
Nowe poradniki o zarządzaniu, bezpieczeństwie i stanowiskach pracy, pisane przez ludzi, którzy wykonują tę pracę. Bez sprzedażowego gadania, a z subskrypcji zrezygnujesz jednym kliknięciem.