Zapytaj o ofertę
Awaria Branże Kariera O nas Blog Kontakt
Zbliżenie dwóch monitorów z wierszami logów i kolorowym wyjściem terminala

Dostęp uprzywilejowany: kto ma prawa administratora i po co właściwie?

Dostęp uprzywilejowany to dostęp, dzięki któremu ktoś może wszystko: instalować oprogramowanie, wyłączać zabezpieczenia, zakładać konta, kasować kopie zapasowe. W MŚP rzadko pytanie brzmi, jakie rozwiązanie PAM kupić, a częściej, kto te uprawnienia ma teraz i czy nadal są potrzebne. To kolejność, w jakiej to ustalamy i ograniczamy, zwykle bez dużego projektu.

6 min czytania Napisane przez zespół ITproposal
Krótka odpowiedź

Pierwszy krok w zarządzaniu dostępem uprzywilejowanym to policzenie: kto ma uprawnienia administratora, w którym systemie i kto kiedyś o tym zdecydował.

Lokalne prawa administratora na stanowiskach prawie zawsze da się sprowadzić do krótkiej listy wyjątków, z właścicielem i datą końcową przy każdej pozycji.

Rozwiązanie PAM wchodzi w grę dopiero przy wielu administratorach, stronach zewnętrznych lub wymaganiach z zewnątrz. To, kto dostaje jakie uprawnienia, pozostaje decyzją samej organizacji.

Dlaczego atakujący najpierw szuka praw administratora

Zwykłe konto pozwala atakującemu zrobić niewiele szkód: czyta to, co ten użytkownik mógł czytać. Z kontem administratora wyłącza zabezpieczenia, zakłada własne konta, rozprzestrzenia się na inne systemy i kasuje kopie zapasowe, zanim cokolwiek zaszyfruje. Prawie każdy poważny atak przechodzi więc przez dostęp uprzywilejowany, a nie przez konto, którym wszedł.

To czyni prawa administratora najtańszym miejscem do zmniejszania ryzyka. Każde posprzątane konto ze zbyt dużymi uprawnieniami to o jedną drogę mniej. Nie musisz kupować do tego nowego produktu; najpierw musisz wiedzieć, co jest.

Szerszy układ zarządzania tożsamością i dostępem, od MFA po role, opisujemy na stronie o zarządzaniu dostępem IAM. Ten tekst dotyczy jego najwęższej i najostrzejszej części.

Policz dostęp uprzywilejowany: kto ma dziś prawa administratora?

Zrób jedną listę, choćby brzydką. Szukasz w pięciu miejscach i w każdym znajdziesz coś, czego nikt się nie spodziewał:

  • Lokalni administratorzy na stanowiskach. Kto należy do grupy Administrators na własnym laptopie. Narzędzie do zarządzania może to raportować dla każdego urządzenia; licz ludzi, a nie urządzenia.
  • Role administracyjne w chmurze. Kto w Microsoft 365 lub Entra ID ma rolę globalnego administratora i kto jest administratorem w innych pakietach SaaS. W wielu organizacjach jest ich więcej niż osób w IT.
  • Administracja domeny i serwerów. Kto jest administratorem na serwerach, w domenie i hiperwizorze, razem ze starymi kontami odeszłych pracowników.
  • Wspólne konta na urządzeniach. Jedno hasło administratora firewalla, NAS-a, przełączników i drukarek oraz to, kto je zna.
  • Konta usługowe i dostawcy. Konta, na których działa oprogramowanie, oraz konta, którymi logują się strony zewnętrzne.

Przy każdej pozycji zadaj dwa pytania: do czego to jest potrzebne i kto o tym zdecydował. Pozycja bez odpowiedzi na drugie pytanie to Twój pierwszy kandydat do wycofania.

Jak odebrać lokalnego administratora, żeby praca nie stanęła

Pracownicy mają lokalne prawa administratora prawie zawsze z praktycznego powodu: sterownik drukarki, program, który musieli sami zainstalować, stary pakiet, który inaczej się nie uruchomi. Jeśli odbierzesz te prawa, nie rozwiązując tego, następnego ranka helpdesk będzie zawalony, a w ciągu miesiąca prawa wrócą.

  • Portal oprogramowania. To, co ludzie instalują sami, mogą wziąć z zatwierdzonej listy bez praw administratora.
  • Podniesienie uprawnień dla aplikacji. Jeden program, który wymaga praw administratora, je dostaje; użytkownik nie.
  • Lista wyjątków. Kto naprawdę tego potrzebuje (programiści, pojedynczy specjalista), jest na niej z powodem, właścicielem i datą końcową. Wyjątek bez daty końcowej to nowy standard.
  • Unikalne lokalne hasło administratora na urządzenie. Dzięki Windows LAPS każde stanowisko dostaje własne, rotowane hasło lokalnego konta administratora. Wtedy jedno wyciekłe hasło nie otwiera już wszystkich laptopów naraz.

Zacznij od małej grupy, którą dobrze znasz, przez tydzień patrz, co się psuje, i dopiero potem wdróż szerzej. To szybsze niż wszystko naraz i daje listę prawdziwych wyjątków.

Osobne konta administracyjne i uprawnienia tylko wtedy, gdy są potrzebne

Kto administruje, nie robi tego kontem, którym czyta pocztę i przegląda strony. Mail phishingowy lub zainfekowana strona trafia wtedy na zwykłe konto, a nie na klucz do całego środowiska. To najważniejsza reguła tego tekstu i nic nie kosztuje.

  • Osobne konto dla każdego administratora, imienne, nigdy wspólne, z odpornym na phishing MFA, jak klucz bezpieczeństwa czy passkey.
  • Uprawnienia w chwili, gdy są potrzebne. Zamiast być na stałe globalnym administratorem, ktoś wnioskuje o rolę na czas zadania i po kilku godzinach ją traci. Microsoft oferuje to w Entra ID; wymaga to wyższej licencji, a przy garstce administratorów czasem wystarcza dobrze ustalona procedura.
  • Dwa konta awaryjne (break-glass) na wypadek, gdy nie działa MFA albo sama usługa tożsamości. Wyłączone ze zwykłych reguł, z długimi hasłami przechowywanymi offline i osobno oraz z alertem, gdy ktoś się nimi zaloguje.

Dostawcy i konta usługowe: dostęp, którego nikt nie widzi

Strony zewnętrzne mają często więcej uprawnień niż Twoi ludzie i mniej nadzoru. Dostawca oprogramowania branżowego, który loguje się zdalnie własnym narzędziem, na koncie z tym samym hasłem od lat, to otwarte drzwi, których nie ma w żadnym wykazie.

  • Jedna droga do środka dla wszystkich zewnętrznych administratorów, imienna i z MFA, zamiast własnego narzędzia każdego z nich.
  • Dostęp w oknie czasowym. Włączony na czas pracy, potem wyłączony. Dla kogoś, kto przychodzi raz w miesiącu, nie trzeba stałego dostępu.
  • Konta usługowe z właścicielem. Tylko uprawnienia, których oprogramowanie faktycznie używa, bez możliwości logowania interaktywnego i z hasłem w sejfie, a nie w arkuszu.
  • Logi, które przechowujesz. Kto, kiedy i jakim kontem się logował. Przy incydencie to pierwsze pytanie, a bez logów nie ma odpowiedzi.

Kiedy potrzebujesz rozwiązania PAM, a kiedy jeszcze nie

Rozwiązanie PAM trzyma hasła kont administracyjnych w sejfie, wydaje je tymczasowo, nagrywa sesje administracyjne i rejestruje, co się dzieje. To wartościowe, ale to ostatni krok, a nie pierwszy. Kto jeszcze nie wie, kto ma prawa administratora, narzędziem głównie zamyka chaos w sejfie.

Sygnały, że czas:

  • Wielu administratorów lub wiele stron zewnętrznych, tak że same ustalenia nie utrzymają już przeglądu.
  • Wymóg z zewnątrz. Ubezpieczyciel, duży klient lub audyt wymagający nagrywania sesji administracyjnych albo możliwych do wykazania uprawnień tymczasowych. W NIS2 polityka dostępu i zarządzanie kontami uprzywilejowanymi należą do środków, które organizacja powinna umieć wykazać.
  • Systemy, których nie da się osłonić inaczej, jak stary sprzęt z jednym wspólnym hasłem administratora.

Koszt takiego rozwiązania zależy od liczby administratorów i systemów oraz od tego, czy potrzebne jest nagrywanie sesji. Pytaj więc dostawcę, co pakiet robi dla Twojej listy, a nie o pełną listę funkcji.

Gdzie kończy się nasza praca

Co robimy. Sporządzamy listę uprawnień administratora na stanowiskach, serwerach, w chmurze i na sprzęcie, odbieramy lokalnych administratorów z działającą alternatywą, wdrażamy osobne konta administracyjne, konta awaryjne i stałą drogę dla dostawców oraz dostarczamy i obsługujemy rozwiązanie PAM, jeśli okaże się potrzebne.

Czego nie robimy. Nie decydujemy, kto w Twojej organizacji dostaje jakie uprawnienia; decyzja należy do zarządu lub właściciela procesu, a my ją tylko zapisujemy i wykonujemy. Nie jesteśmy audytorem: nie stwierdzamy, że spełniasz NIS2, normę ani warunki polisy cyber. Tę ocenę wydaje audytor i ubezpieczyciel.

Najczęstsze pytania

Pytania, które dostajemy w tej sprawie

Pięć, które wracają najczęściej.

Czym jest privileged access management?

Privileged access management (PAM) to zarządzanie kontami z podwyższonymi uprawnieniami: administratorami, kontami usługowymi i stronami zewnętrznymi. Chodzi o to, żeby te uprawnienia miało jak najmniej osób, tylko wtedy, gdy są potrzebne, i żeby było zapisane, kto co zrobił. Rozwiązanie PAM w tym pomaga, ale zaczyna działać dopiero, gdy wiesz, kto ma dziś uprawnienia.

Czym różni się IAM od PAM?

IAM reguluje, kto ma dostęp do jakich systemów, dla wszystkich użytkowników. PAM to ta jego część, która dotyczy kont z prawami administratora. Mają surowsze reguły, bo jedno nadużyte konto administracyjne robi więcej szkód niż sto zwykłych.

Czy pracownicy powinni mieć lokalne prawa administratora na laptopie?

Zwykle nie. Powód jest prawie zawsze praktyczny, jak instalacja oprogramowania czy dodanie drukarki, i są na to alternatywy: portal oprogramowania i podniesienie uprawnień dla aplikacji. Kto naprawdę tego potrzebuje, dostaje wyjątek z powodem i datą końcową.

Czym jest konto break-glass?

To awaryjne konto z prawami administratora na wypadek, gdy zwykłe logowanie nie działa, na przykład przy awarii MFA. Trzymasz dwa, wyłączone ze zwykłych reguł, z długimi hasłami przechowywanymi offline, i ustawiasz alert, gdy ktoś się nimi zaloguje.

Czy możecie potwierdzić, że spełniamy NIS2 lub wymogi ubezpieczyciela?

Nie. Nie jesteśmy audytorem i nie stwierdzamy, że organizacja spełnia NIS2, normę ani warunki ubezpieczyciela. Wdrażamy środki i dokumentujemy, co zrobiono, żebyś mógł to pokazać temu, kto wydaje ocenę.

Powiązane usługi

Czytaj dalej

Do czego pasują prawa administratora.

Wiesz, kto u Ciebie ma prawa administratora?

Sporządzamy listę dla stanowisk, chmury, serwerów i sprzętu i mówimy, które uprawnienia możesz odebrać bez ryzyka. Kto co może, decydujesz potem sam.

Praktyczna wiedza o IT w Twojej skrzynce

Nowe poradniki o zarządzaniu, bezpieczeństwie i stanowiskach pracy, pisane przez ludzi, którzy wykonują tę pracę. Bez sprzedażowego gadania, a z subskrypcji zrezygnujesz jednym kliknięciem.

Twój adres wykorzystujemy wyłącznie do wysyłki newslettera. Zobacz naszą politykę prywatności.

Kontakt Zadzwoń