
Archiwizacja poczty: co trzeba przechowywać i co w porę wyrzucić
Archiwizacja poczty wygląda jak ptaszek do zaznaczenia w Microsoft 365 i na tym zwykle się sypie. Archiwum musi umieć wykazać, że wiadomość istniała i nie została zmieniona, pozwolić ją odnaleźć w ciągu doby, a po upływie terminu ją też usunąć. Oto co przechowujesz, jak poczta trafia tam w całości i jakie błędy przy zmianie systemu spotykamy najczęściej.
Backup, archiwum w Outlooku i archiwum poczty to trzy różne rzeczy. Tylko ostatnie zatrzymuje wiadomość, którą użytkownik usunął.
Archiwum jest tak kompletne, jak to, co do niego trafia: zapisuj każdą wiadomość przy wysyłaniu i odbiorze, także ze skrzynek współdzielonych i od odeszłych pracowników.
Usuwanie też należy do archiwum. Jaki termin obowiązuje, ustala Twój księgowy, doradca podatkowy lub prawnik; my konfigurujemy archiwum zgodnie z tym.
Archiwizacja poczty to coś innego niż backup
W praktyce mieszają się trzy rzeczy i większość organizacji, które sądzą, że archiwizują pocztę, ma jedną lub dwie z nich.
- Backup to kopia do odtworzenia po utracie, błędzie lub ransomware. Ma krótki okres przechowywania, jest nadpisywany i służy do przywrócenia skrzynki, a nie do znalezienia po siedmiu latach jednej wiadomości. Dlaczego dla Microsoft 365 organizuje się go osobno, opisujemy na stronie o backupie Microsoft 365.
- Archiwum w Outlooku to dodatkowe miejsce dla użytkownika. Przydatne przy pełnej skrzynce, ale użytkownik sam może w nim usuwać, więc niczego nie dowodzi.
- Archiwum poczty zapisuje każdą wiadomość w chwili wysłania lub odbioru, w niezmienionej postaci, z możliwością przeszukiwania i okresem przechowywania.
Pytanie, które robi różnicę: czy pracownik może usunąć wiadomość tak, że nie odnajdziesz jej już nigdzie? Jeśli tak, nie masz archiwum, jakkolwiek nazywa się to ustawienie.
Co trzeba przechowywać, a czego nie
Nie każdy e-mail podlega obowiązkowi przechowywania. Obowiązek przechowywania dokumentacji księgowej i podatkowej wynika z przepisów podatkowych i o rachunkowości, a poczta, która jest częścią tej dokumentacji, też pod niego podpada: oferta, potwierdzenie zlecenia, ustalenie ceny, faktura w załączniku. Zaproszenie na piątkowe spotkanie integracyjne już nie. Do tego dochodzą przepisy branżowe i umowy z klientami, które mogą wymagać dłuższego okresu.
Nikt nie ocenia wiadomości po wiadomości, co pod to podpada. W praktyce archiwizujesz więc całą pocztę służbową i dla każdej kategorii ustalasz, jak długo zostaje: korespondencja ogólna, poczta finansowa, poczta określonych działów lub skrzynek.
Ustal też kto te terminy wyznacza. To nie decyzja IT, tylko zarządu, z poradą księgowego lub doradcy podatkowego. IT ustawia to, co tam postanowiono, i potrafi pokazać, że tak jest.
Jak poczta trafia do archiwum w całości
Archiwum jest tak dobre, jak to, co do niego wpada. Są mniej więcej dwa sposoby:
- Zapis w transporcie. Środowisko pocztowe zapisuje kopię każdej wiadomości przy wysyłaniu i odbiorze, zanim użytkownik cokolwiek z nią zrobi, przez politykę przechowywania w środowisku albo regułę dziennika do osobnego archiwum. Jest kompletne, także dla ukrytych odbiorców (UDW).
- Pobieranie ze skrzynek. Archiwum co jakiś czas odczytuje skrzynki. Czego brakuje między dwiema rundami, a zostało usunięte, tego nie ma.
Potem sprawdź, czy są w nim: poczta wysłana, skrzynki współdzielone (info@, faktury@), skrzynki odeszłych pracowników oraz poczta sprzed startu archiwum, z dawnych plików PST lub starego serwera pocztowego. Tę ostatnią zaimportuj świadomie albo zapisz, że archiwum obowiązuje od określonej daty.
Najprostszy test: wyślij wiadomość, od razu usuń ją ze skrzynki i z kosza, a następnego dnia poszukaj jej w archiwum.
Niezmienialne i do odnalezienia w ciągu doby
Archiwum musi wykazać dwie rzeczy: że wiadomość nie została zmieniona i kto w nim szukał.
- Niezmienialne. Nikt, także administrator, nie może zmienić wiadomości ani usunąć jej przed końcem terminu.
- Przeszukiwalne. Po nadawcy, odbiorcy, okresie, tekście i załącznikach, we wszystkich skrzynkach naraz. Na pytanie księgowego lub adwokata odpowiadasz w ciągu doby, a nie tygodnia.
- Dostęp z powodem. Przeszukiwanie cudzej poczty to uprawnienie nielicznych, z udokumentowanym powodem. Każde wyszukiwanie jest logowane, a przy wrażliwych zapytaniach patrzy druga osoba.
- Czytelne przez lata. Archiwum eksportuje do otwartego formatu wraz z danymi (nadawca, data, odbiorcy), żeby dało się je otworzyć także bez obecnego dostawcy.
Usuwanie też należy do archiwum
Przechowywanie wszystkiego na zawsze wydaje się bezpieczne i takie nie jest. RODO mówi, że danych osobowych nie przechowuje się dłużej, niż to konieczne, a archiwum poczty jest ich pełne: imiona i nazwiska, numery telefonów, CV, zwolnienia lekarskie. Po upływie terminu archiwum usuwa wiadomości automatycznie i możesz wykazać, że to się stało.
Wyjątkiem jest toczący się spór lub postępowanie. Wtedy zakładasz blokadę przechowywania (legal hold) na objętych skrzynkach, żeby automatyczne usuwanie tam się zatrzymało. Zdejmij ją po zakończeniu sprawy; blokada, która zostaje, to termin, którego nikt nie wybrał.
Archiwum pozwala też odpowiedzieć na żądanie dostępu do danych. Gdy ktoś pyta, jakie dane o nim masz, poczta jest częścią odpowiedzi i musisz umieć ją znaleźć w terminie przewidzianym przez RODO.
Gdzie się sypie
- Pliki PST. Na laptopach i dyskach sieciowych, nieprzeszukiwalne, wrażliwe na uszkodzenia, gdy urosną, i poza każdym okresem przechowywania. Zbierz je i zaimportuj albo zdecyduj, że mogą zniknąć.
- Skrzynka odeszłego pracownika. Usuwana, żeby zaoszczędzić licencję, a wraz z nią znika poczta, chyba że archiwum już ją przechowywało. Zrób z tego krok w procesie odejścia pracownika, przed zamknięciem konta.
- Archiwum, którego nikt nie testował. Raz w roku zrób próbne zapytanie, tak jakby dzwonił księgowy.
- Stary serwer archiwum. Kiedyś postawiony, nigdy niezaktualizowany i jedyny system, który nosi pocztę sprzed zmiany.
- Zmiana systemu. Archiwum jest najtrudniejszą częścią do przeniesienia. Zapytaj z góry, w jakim formacie dostaniesz wszystko, wraz z danymi i zapisem, kto co robił, i w jakim terminie.
Gdzie kończy się nasza praca
Co robimy. Konfigurujemy archiwum poczty: zapis w transporcie, politykę przechowywania w Microsoft 365 lub osobne archiwum, skrzynki współdzielone i odeszłych pracowników, dostęp i logowanie oraz próbne zapytanie, które pokazuje, że działa. Przy zmianie systemu dbamy o to, żebyś dostał wszystko w czytelnym formacie. Mamy certyfikat ISO/IEC 27001, i to jest sposób, w jaki pracujemy, a nie ocena Twojego archiwum.
Czego nie robimy. Nie jesteśmy doradcą podatkowym ani prawnikiem. Nie ustalamy, jaki okres przechowywania obowiązuje Twoją organizację, ani czy Twoje archiwum spełnia wymóg prawny; robi to księgowy, doradca podatkowy lub prawnik. Nie jesteśmy też audytorem i niczego nie certyfikujemy. Ustawiamy to, co oni wyznaczą, i pokazujemy, że tak jest.
Pytania, które dostajemy w tej sprawie
Pięć, które wracają najczęściej.
Jak długo trzeba przechowywać służbowe e-maile?
Obowiązek przechowywania dokumentacji księgowej i podatkowej obejmuje także pocztę, która jest częścią tej dokumentacji, jak oferty, potwierdzenia zleceń i ustalenia cen. Przepisy branżowe i umowy mogą wymagać innego terminu. Jaki termin obowiązuje Twoją organizację, ustala Twój doradca podatkowy lub księgowy.
Czy backup wystarczy do archiwizacji poczty?
Nie. Backup służy do przywrócenia skrzynki i po krótkim czasie jest nadpisywany. Archiwum zapisuje każdą wiadomość w sposób niezmienialny, także gdy użytkownik ją usunie, i pozwala ją przeszukiwać po latach. Większość organizacji potrzebuje obu.
Jaka jest różnica między archiwum w Outlooku a archiwum poczty?
Archiwum w Outlooku to dodatkowe miejsce dla użytkownika, który sam może w nim usuwać. Archiwum poczty zapisuje wiadomości przy wysyłaniu i odbiorze, więc nikt nie może ich zmienić ani przedwcześnie wyrzucić. Tylko to drugie może wykazać, że wiadomość istniała.
Czy można przechowywać całą pocztę na zawsze?
Lepiej nie. RODO wymaga, żeby danych osobowych nie przechowywać dłużej, niż to konieczne, a poczta jest ich pełna. Ustal termin dla każdej kategorii, pozwól archiwum usuwać automatycznie i używaj blokady przechowywania tylko przy toczącym się sporze lub postępowaniu.
Czy możecie ustalić, jaki okres przechowywania nas obowiązuje?
Nie. Nie jesteśmy doradcą podatkowym ani prawnikiem i nie ustalamy, jaki termin obowiązuje ani czy Twoje archiwum spełnia wymóg prawny. Robi to księgowy, doradca podatkowy lub prawnik. My konfigurujemy archiwum zgodnie z ich ustaleniami i pokazujemy, że tak jest.
Czytaj dalej
Z czym łączy się archiwum poczty.
Sprawdzimy, czy Twoja poczta jest naprawdę archiwizowana?
Napisz, gdzie teraz leży Twoja poczta i jakie terminy podaje księgowy. Pokażemy, co trafia do archiwum, co zostaje poza nim i jak to odnaleźć.
Praktyczna wiedza o IT w Twojej skrzynce
Nowe poradniki o zarządzaniu, bezpieczeństwie i stanowiskach pracy, pisane przez ludzi, którzy wykonują tę pracę. Bez sprzedażowego gadania, a z subskrypcji zrezygnujesz jednym kliknięciem.