Zapytaj o ofertę
Awaria Branże Kariera O nas Blog Kontakt
Biurko przy oknie z laptopem, otwartym notesem i dwiema filiżankami kawy

Zarządzanie licencjami: za co płacisz i czego nie używasz

Zarządzanie licencjami brzmi jak administracja i nią jest. Tyle że ta administracja co miesiąc generuje fakturę za licencje, z których nikt nie korzysta: po pracownikach, którzy już odeszli, po pakietach robiących to samo i po subskrypcjach odnowionych po cichu. Oto kolejność, w jakiej porządkujemy licencje na oprogramowanie, i to, co musisz umieć pokazać, gdy producent oprogramowania zażąda audytu.

6 min czytania Napisane przez zespół ITproposal
Krótka odpowiedź

Zestawienie licencji zrobione z faktur mówi, co kupiłeś. Dopiero obok tego, co przypisano i co faktycznie jest używane, widać, gdzie leżą pieniądze.

Najwięcej nieużywanych licencji pochodzi od odeszłych pracowników, współdzielonych skrzynek i nakładających się pakietów. Powiąż więc licencje z przyjęciem i odejściem pracownika.

Wskaż jednego opiekuna licencji z mandatem i pilnuj terminu wypowiedzenia każdej umowy. Przy audycie dostarczasz dowody zakupu i techniczne zestawienie; strona prawna należy do prawnika.

Zarządzanie licencjami zaczyna się od inwentaryzacji

Zestawienie licencji pochodzące wyłącznie z faktur mówi, co kupiłeś. Nie mówi, co działa i kto z tego korzysta, a pieniądze leżą właśnie w tej różnicy. Zestaw więc trzy źródła:

  • Co kupiłeś: umowy, faktury i potwierdzenia zamówień, także te od dostawcy, który kiedyś to dla Ciebie załatwiał. Przy każdym produkcie zapisz liczbę, formę licencji (na użytkownika, na urządzenie, na rdzeń procesora albo na lokalizację) i okres obowiązywania.
  • Co przypisano: konsole administracyjne pakietów chmurowych. Widać tam, do kogo przypisana jest każda licencja, a w większości pakietów także, kiedy ta osoba logowała się ostatnio.
  • Co jest zainstalowane: oprogramowanie na laptopach, serwerach i maszynach wirtualnych, z zarządzania stanowiskami lub agenta inwentaryzacyjnego. Tu znajdziesz instalacje, za którymi nie stoi żaden zakup.

Potem zapytaj dział finansów, co płacone jest kartami firmowymi i rozliczane w delegacjach. Zespół, który sam wykupił narzędzie do projektowania, ankiet czy planowania, nie występuje w żadnej konsoli, ale jest na wyciągu.

Wynikiem jest dla każdego produktu jeden wiersz z trzema liczbami: kupione, przypisane, używane. To dobrze połączyć ze spisem sprzętu, o czym więcej na stronie o inwentaryzacji sprzętu IT.

Gdzie siedzą nieużywane i zdublowane licencje

Gdy trzy liczby stoją obok siebie, niemal zawsze rzucają się w oczy te same rodzaje różnic:

  • Odeszli pracownicy. Konto jest zablokowane, ale licencja nadal do niego przypisana. Albo konto wciąż działa, bo ktoś musiał „jeszcze zajrzeć do poczty”.
  • Współdzielone skrzynki z licencją. W Microsoft 365 skrzynka współdzielona zwykle nie potrzebuje własnej licencji, chyba że dochodzi większa pojemność albo archiwum. Mimo to często ją mają, bo utworzono je jako zwykłego użytkownika.
  • Nakładanie się pakietów. Dwa narzędzia do wideokonferencji, dwa miejsca na pliki, osobne rozwiązanie bezpieczeństwa obok pakietu, który tę funkcję już zawiera. Każdy wybór z osobna był rozsądny; razem płacisz dwa razy.
  • Cięższa licencja, niż trzeba. Wszyscy na najbogatszym pakiecie, bo na starcie tak było łatwiej, choć część osób używa tylko poczty i przeglądarki.
  • Licencje próbne i projektowe. Kupione na pilotaż i po pilotażu nigdy niewypowiedziane.
  • Instalacje bez użycia. Oprogramowanie z domyślnego obrazu, które przez to jest na każdym laptopie, a otwiera je garstka osób.

Nie usuwaj wszystkiego naraz. Najpierw pokaż listę kierownikom działów z pytaniem, co może odpaść, i daj im termin. Czego nikt nie zgłosi jako swoje, odchodzi.

Licencje idą za ludźmi: powiąż je z przyjęciem i odejściem

Jedna runda porządków nie wytrzyma roku, jeśli licencje są przydzielane luzem. Wytrzymuje to, że licencja towarzyszy procesowi, który wprowadza pracownika do organizacji, przenosi w niej i z niej wyprowadza.

  • Przy zatrudnieniu o pakiecie decyduje stanowisko. Pracuj na kilku stałych profilach, zamiast dobierać pakiet osobie po osobie, i tam, gdzie się da, przypisuj licencje przez grupy.
  • Przy zmianie stanowiska stara licencja wraca. To moment, o którym najczęściej się zapomina, bo nikt nie odchodzi.
  • Przy odejściu dział HR zgłasza datę IT z wyprzedzeniem. W tym dniu konto zostaje zamknięte. Potem decydujesz, co z pocztą i plikami (przekazać koledze, zamienić na skrzynkę współdzieloną albo zachować zgodnie z okresem przechowywania), a licencja się zwalnia.

Ustal, kto podejmuje decyzję o danych. Chodzi o dane osobowe, więc to nie tylko pytanie o licencję, ale i o RODO. Należy do przełożonego lub osoby odpowiedzialnej za ochronę danych, a nie do administratora, który zamyka konto.

Terminy odnowień, okresy wypowiedzenia i automatyczne przedłużenie

Większość oprogramowania odnawia się samo. To wygodne, dopóki chcesz pakiet zatrzymać, i drogie w chwili, gdy już go nie chcesz, a termin wypowiedzenia właśnie minął. Przy każdej umowie chcesz znać cztery rzeczy:

  • Datę odnowienia i okres wypowiedzenia, a nie tylko datę końca. Kto wypowiada w dniu końca, przy kilkumiesięcznym okresie wypowiedzenia jest spóźniony.
  • Czy w trakcie okresu można zmniejszyć liczbę licencji. W niektórych subskrypcjach rocznych można w trakcie dokupić licencje, ale zmniejszyć dopiero przy odnowieniu, nawet jeśli płacisz miesięcznie.
  • Czy jest roczne rozliczenie wsteczne tego, co zużyto ponad kupione. Przychodzi po fakcie, a bez własnego zliczenia nie sprawdzisz go.
  • Kto zawarł umowę i na czyje nazwisko. Subskrypcję na adres e-mail odeszłego kolegi trudno wypowiedzieć.

Wpisz każdy termin odnowienia z okresem wypowiedzenia do wspólnego kalendarza albo systemu zgłoszeń, z właścicielem przy każdej pozycji. Dobrze przed końcem okresu wypowiedzenia jest czas, by jeszcze raz spojrzeć na trzy liczby z inwentaryzacji: wtedy to liczby, a nie ilość z zeszłego roku, decydują, ile odnawiasz.

Audyt producenta oprogramowania: co musisz umieć pokazać

Wiele warunków licencyjnych daje producentowi prawo sprawdzić, czy Twoje użycie zgadza się z tym, co kupiłeś, samodzielnie lub przez zewnętrznego audytora. Taka prośba przychodzi zwykle listem lub e-mailem, z terminem. Panika nie jest potrzebna, pośpiech już tak: kto ma inwentaryzację, odpowiada w ciągu dni, kto dopiero zaczyna, w ciągu miesięcy.

Co musisz umieć pokazać:

  • Dowód zakupu dla każdej licencji: umowa, faktura lub certyfikat licencyjny, także dla licencji, które trafiły do Ciebie od wcześniejszego dostawcy albo przy przejęciu.
  • Warunki licencyjne, które obowiązywały w chwili zakupu. Warunki się zmieniają, a wersja sprzed lat może być dla Ciebie korzystniejsza.
  • Gdzie działa oprogramowanie: na których serwerach, na ilu rdzeniach procesora, w jakim środowisku wirtualnym. Przy oprogramowaniu licencjonowanym na rdzeń lub serwer wirtualizacja decyduje o tym, czy zliczenie się zgadza, czy jest znacznie za niskie.
  • Kto ma do niego dostęp i czy są to tylko ludzie, czy także integracje i konta systemowe.

Najpierw przeczytaj, co dokładnie obejmuje prośba, i nie dostarczaj więcej, niż poproszono. Ustal, w jakim formacie i przez kogo dane są przekazywane, i zaangażuj prawnika, zanim cokolwiek podpiszesz lub zaakceptujesz ustalenie. Eksporty z nazwami użytkowników to dane osobowe; to także należy do tych ustaleń.

Kto pełni rolę opiekuna licencji

Zarządzanie licencjami rzadko zawodzi na wiedzy, a prawie zawsze na odpowiedzialności. IT widzi instalacje, zakupy umowy, finanse faktury, a HR przyjęcia i odejścia, i każdy sądzi, że przegląd ma ktoś inny.

Wskaż jedną osobę jako opiekuna licencji, z zastępcą. Nie musi to być pełny etat; w firmie z sektora MŚP to zadanie obok innej roli. Co do niego należy:

  • prowadzenie inwentaryzacji i co kwartał porównanie trzech liczb dla każdego produktu;
  • pilnowanie kalendarza odnowień i prośba o decyzję na długo przed każdym okresem wypowiedzenia;
  • wgląd w nowe zakupy z góry, żeby nie doszło trzecie narzędzie do wideokonferencji;
  • bycie osobą kontaktową, gdy przyjdzie prośba o audyt.

Daj tej osobie także mandat. Ktoś, kto widzi nieużywane licencje, ale nie może ich wypowiedzieć bez trzech podpisów, napisze raport i nic nie zmieni. Ustal, które decyzje opiekun podejmuje sam, a które trafiają do właściciela budżetu.

Gdzie kończy się nasza praca

Co robimy. W ramach zarządzania stanowiskami pracy oraz Microsoft 365 i innymi pakietami chmurowymi śledzimy, jakie licencje są, do kogo przypisane i czy są używane. Powiązujemy przydział i zwalnianie z przyjęciem i odejściem pracownika, wpisujemy terminy odnowień do kalendarza, sygnalizujemy licencje nieużywane i zdublowane, a przy audycie dostarczamy dane techniczne: instalacje, serwery i użytkowników. To Ty decydujesz, które licencje wypowiadasz, a które zostawiasz.

Czego nie robimy. Nie jesteśmy prawnikiem ani audytorem licencji. Nie udzielamy prawnej wykładni warunków licencyjnych, nie stwierdzamy, że Twoja organizacja jest pod względem licencji w porządku, i nie negocjujemy w Twoim imieniu z producentem oprogramowania wyniku audytu ani ugody. Do tego potrzebujesz prawnika lub wyspecjalizowanego doradcy licencyjnego; my dostarczamy liczby, których potrzebują.

Najczęstsze pytania

Pytania, które dostajemy w tej sprawie

Pięć, które wracają najczęściej.

Co to jest zarządzanie licencjami?

To śledzenie, jakie oprogramowanie kupiła Twoja organizacja, co z tego przypisano i zainstalowano oraz kto faktycznie z niego korzysta. Należy do tego zwalnianie licencji przy odejściu pracownika, pilnowanie terminów odnowień i okresów wypowiedzenia oraz umiejętność wykazania swojej pozycji licencyjnej podczas audytu. Nazywa się to też software asset management.

Co zrobić z licencją pracownika, który odchodzi?

Zamknij konto w ostatnim dniu pracy, zdecyduj, co z pocztą i plikami, a potem zwolnij licencję. Skrzynkę często można zamienić na współdzieloną albo przekazać koledze. Niech dział HR zgłasza datę odejścia z wyprzedzeniem, bo inaczej licencja biegnie miesiącami.

Czy skrzynka współdzielona w Microsoft 365 potrzebuje licencji?

Zwykle nie. Skrzynka współdzielona może istnieć bez własnej licencji, chyba że potrzeba na przykład większej pojemności albo archiwum. Skrzynki utworzone jako zwykły użytkownik często ją jednak mają i przy porządkach to jedna z pierwszych rzeczy do sprawdzenia.

Co trzeba umieć pokazać przy audycie licencyjnym?

Dla każdego produktu dowód zakupu, warunki licencyjne obowiązujące w chwili zakupu, gdzie działa oprogramowanie (serwery, rdzenie procesora, środowiska wirtualne) i kto ma do niego dostęp. Najpierw przeczytaj, co dokładnie obejmuje prośba o audyt, i nie dostarczaj więcej, niż poproszono. Zaangażuj prawnika, zanim zaakceptujesz ustalenie albo coś podpiszesz.

Czy możecie nas reprezentować przy audycie producenta oprogramowania?

Nie. Nie jesteśmy prawnikiem ani audytorem licencji i nie negocjujemy w imieniu klienta wyniku audytu ani ugody. Dostarczamy dane techniczne: jakie oprogramowanie gdzie działa i kto z niego korzysta. Wykładnia prawna warunków i rozmowa z producentem należą do prawnika lub wyspecjalizowanego doradcy licencyjnego.

Powiązane usługi

Czytaj dalej

Z czym łączy się zarządzanie licencjami.

Położymy Twoje licencje obok ich użycia?

Prześlij listę pakietów i terminów odnowień, którą masz teraz. Zestawimy ją z tym, co w Twoim środowisku jest przypisane i używane, i pokażemy, gdzie leży różnica; które licencje wypowiadasz, decydujesz sam.

Praktyczna wiedza o IT w Twojej skrzynce

Nowe poradniki o zarządzaniu, bezpieczeństwie i stanowiskach pracy, pisane przez ludzi, którzy wykonują tę pracę. Bez sprzedażowego gadania, a z subskrypcji zrezygnujesz jednym kliknięciem.

Twój adres wykorzystujemy wyłącznie do wysyłki newslettera. Zobacz naszą politykę prywatności.

Kontakt Zadzwoń