
Due diligence IT przy przejęciu firmy: o co prosić i co widać dopiero po głębszym zajrzeniu
Due diligence IT to ta część przejęcia, w której data room mówi najmniej. Plan sieci sprzed trzech lat, zestawienie licencji bez dat końca i zdanie „backupy działają codziennie” niewiele mówią o tym, co kupujesz. Oto o co prosimy, na co patrzymy w dalszej kolejności i jak wyglądają pierwsze sto dni po zamknięciu transakcji.
Due diligence IT nie sprawdza, czy IT jest ładne, tylko co trzeba zrobić po zamknięciu transakcji i ile to kosztuje czasu oraz ryzyka.
Najważniejsze pytania dotyczą własności i zależności: kto ma konta administracyjne, na kogo zarejestrowana jest domena i co się stanie, gdy zabraknie jednej osoby albo jednego dostawcy.
My dostarczamy część techniczną. Wycena, ocena prawna i księgi finansowe należą do Twojego doradcy M&A, prawnika i księgowego.
Czym jest due diligence IT, a czym nie
Due diligence IT to techniczne badanie IT firmy, którą przejmujesz albo do której wchodzisz jako inwestor. Toczy się obok badania finansowego, prawnego i podatkowego i odpowiada na węższe pytanie: co przejmujesz, co warto zachować i co trzeba zrobić po zamknięciu transakcji.
To nie audyt, który ocenia jakość zespołu IT, i nie certyfikacja. Środowisko może być bałaganiarskie, a mimo to nieść niewielkie ryzyko; uporządkowane może całkowicie zależeć od jednego zewnętrznego administratora, który po przejęciu nie będzie chciał dalej pracować.
Są dwa momenty. Przed podpisaniem pracujesz na tym, co sprzedający wstawi do data roomu, i na kilku rozmowach. Po zamknięciu transakcji dostajesz dostęp i widzisz, jak jest naprawdę. Dobre due diligence wie, jakiej części jeszcze nie widziało, i wpisuje ją wprost na listę na pierwsze tygodnie.
O co prosić
Nie proś o „przegląd IT”, tylko o dokumenty i eksporty, które da się położyć obok siebie:
- Plan sieci i inwentarz. Lokalizacje, łącza, firewalle, wifi, serwery i stanowiska pracy, z wiekiem i informacją, czy nadal dostają aktualizacje. Najwięcej warty jest tu aktualny spis sprzętu.
- Umowy i licencje. Każdy dostawca z okresem obowiązywania, okresem wypowiedzenia i datą końca oraz informacją, na czyje nazwisko jest każda licencja. Sprawdź, czy są zapisy, które zmieniają się lub wygasają przy zmianie kontroli; to leży w warunkach, a ich wykładnia to praca dla Twojego prawnika.
- Incydenty bezpieczeństwa. Co wydarzyło się w ostatnich latach, co zgłoszono do Urzędu Ochrony Danych Osobowych i co zmieniono potem. Firma bez żadnego incydentu w dokumentacji częściej nie ma dokumentacji, niż nie ma incydentów.
- Backup i odtwarzanie. Co jest kopiowane, gdzie leży, czy jest kopia, której atakujący nie skasuje, i kiedy ostatnio naprawdę coś odtworzono.
- Własność domen i kont. Na czyje nazwisko są domeny, DNS, tenant Microsoft 365 i subskrypcje chmurowe oraz kto ma konta administracyjne.
- Zależność od jednej osoby lub dostawcy. Kto wie, jak to działa, i co się stanie, gdy tej osoby albo tej firmy jutro zabraknie.
- Dług techniczny. Systemy bez aktualizacji, oprogramowanie na zamówienie bez dokumentacji i odroczone wymiany, które po przejęciu nagle trafiają na Twój rachunek.
- Przetwarzanie danych w rozumieniu RODO. Rejestr czynności przetwarzania, umowy powierzenia z dostawcami i miejsce, w którym fizycznie leżą dane osobowe.
Co widać, gdy zajrzysz głębiej niż data room
Dokumenty opisują, jak powinno być. Godzina w konsolach administracyjnych pokazuje, jak jest. Jeśli sprzedający się zgodzi, nie proś o dokumenty, tylko o wspólny ekran i obejrzyjcie razem:
- Kto ma uprawnienia administracyjne. Liczbę administratorów globalnych, czy są wśród nich byli pracownicy lub podmioty zewnętrzne i czy logują się z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym.
- Ostatni udany test odtwarzania. Nie raport backupu z zielonymi ptaszkami, tylko datę, kiedy ktoś odtworzył plik albo serwer.
- Stan aktualizacji. Ile urządzeń jest w tyle i które systemy są celowo nieaktualizowane, bo „to zepsuje aplikację”.
- Faktury z ostatnich miesięcy. Pokazują subskrypcje, których nie ma w żadnym zestawieniu.
Porozmawiaj też z ludźmi, którzy robią to na co dzień, a nie tylko z zarządem. Pytanie „co byś zrobił, gdybyś jutro dostał budżet?” daje często najuczciwszą listę długu technicznego.
Czerwone flagi
Nie każdy bałagan jest problemem. Oto rzeczy, które zawsze wyodrębniamy, bo po zamknięciu transakcji od razu oznaczają pracę lub ryzyko:
- Domena albo tenant są zarejestrowane na osobę lub podmiot zewnętrzny. Odzyskanie może potrwać tygodnie, a do tego czasu nie masz władzy nad własną pocztą.
- Jeden administrator zna wszystkie hasła, a nie ma sejfu haseł ani drugiego konta.
- Nigdy nie testowano odtwarzania. Wtedy nikt nie wie, czy backup działa.
- Kluczowe systemy działają na oprogramowaniu bez aktualizacji bezpieczeństwa, bez planu wymiany.
- Incydent został opanowany, ale nie zbadany. Wtedy nie wiesz, czy atakujący nadal ma dostęp.
- Brakuje umów powierzenia przetwarzania danych albo dane osobowe leżą u dostawcy, o którym nikt nie wie, gdzie je przechowuje.
- Trwające umowy z długim okresem obowiązywania, które nie pasują do tego, jak chcesz urządzić IT.
Czerwona flaga rzadko jest powodem, żeby nie kupować. To pozycja w planie integracji, a czasem temat do negocjacji; jak bardzo waży, ustalasz z doradcami.
Integracja po zamknięciu transakcji
Pierwsza decyzja nie jest techniczna, tylko organizacyjna: łączysz IT, czy przejęta firma działa dalej samodzielnie? Połączenie daje jedno zarządzanie i jeden poziom bezpieczeństwa, ale kosztuje migrację. Zostawienie osobno jest szybsze, ale dziedziczysz dwa środowiska, które oba trzeba obsługiwać i zabezpieczać.
Jeśli kupujesz część większej firmy, IT często wciąż działa na systemach sprzedającego. Ustal wtedy w umowie przejściowej, które usługi sprzedający tymczasowo dalej świadczy, jak długo i co zostanie przekazane na koniec. Bez tego ustalenia w dniu zamknięcia transakcji zostajesz bez poczty i bez ERP.
Co w każdym wariancie należy do planu integracji: kolejność migracji (najpierw tożsamość i poczta, potem aplikacje), które umowy są wypowiadane, a które przejmowane, jak odczują to pracownicy i kiedy stare środowisko naprawdę się wyłącza.
Pierwsze sto dni
Dzień pierwszy. Zadbaj, żeby Twoja organizacja miała konta administracyjne, żeby odchodzący administratorzy i podmioty zewnętrzne straciły dostęp i żeby uwierzytelnianie wieloskładnikowe było włączone dla wszystkich administratorów. Przepisz domeny na właściwe nazwisko. To jedyny krok, który nie może czekać.
Pierwsze trzydzieści dni. Uzupełnij inwentarz tym, co teraz możesz zobaczyć, przetestuj odtworzenie najważniejszych systemów i zmierz poziom bezpieczeństwa względem własnej bazy: aktualizacje, polityka haseł, ochrona stacji roboczych, logowanie zdarzeń. Czego nie dało się sprawdzić w trakcie due diligence, sprawdzasz teraz.
Dzień trzydziesty do stu. Zatwierdź plan integracji, zacznij migrację tożsamości i poczty, jeśli łączysz, wypowiedz zbędne umowy w ich terminach i uporządkuj umowy powierzenia przetwarzania danych. Ustal z pracownikami przejętej firmy, gdzie mogą zgłaszać pytania do IT; niejasność w tej sprawie jest w pierwszych miesiącach największym źródłem irytacji.
Gdzie kończy się nasza praca
Co robimy. Dostarczamy techniczną część due diligence IT: inwentarz, zajrzenie do konsol administracyjnych, listę czerwonych flag z opisem, co znaczą jako praca po zamknięciu transakcji, a potem plan integracji i jego realizację, od pierwszego dnia do ostatniej migracji. Mamy certyfikaty ISO 9001 i ISO/IEC 27001, i to jest sposób, w jaki pracujemy, a nie ocena firmy, którą przejmujesz.
Czego nie robimy. Nie jesteśmy doradcą M&A, prawnikiem ani księgowym. Nie wyceniamy firmy, nie oceniamy umowy kupna ani gwarancji, nie badamy, czy licencja lub umowa jest prawnie zbywalna, i nie kontrolujemy ksiąg. Nasze ustalenia są materiałem dla tych doradców, a oni decydują, co znaczą dla ceny i warunków.
Pytania, które dostajemy w tej sprawie
Pięć, które wracają najczęściej.
Co to jest due diligence IT?
Due diligence IT to techniczne badanie IT firmy, którą przejmujesz. Pokazuje, co przejmujesz, gdzie leżą ryzyka i co trzeba zrobić po zamknięciu transakcji. Toczy się obok badania finansowego i prawnego i go nie zastępuje.
O co prosić przy due diligence IT?
O plan sieci i inwentarz, wszystkie umowy IT i licencje z datami końca, incydenty bezpieczeństwa z ostatnich lat, układ i ostatni test odtwarzania backupu oraz informację, kto jest właścicielem domen, tenanta i kont administracyjnych. Do tego zależność od jednej osoby lub dostawcy, dług techniczny i przetwarzanie danych w rozumieniu RODO wraz z umowami powierzenia.
Jakie są największe czerwone flagi?
Domena lub tenant na nazwisko osoby albo podmiotu zewnętrznego, jeden administrator znający wszystkie hasła, backup, którego nigdy nie odtworzono, i kluczowe systemy bez aktualizacji bezpieczeństwa. Na tej liście jest też incydent, który opanowano, ale nigdy nie zbadano. Rzadko są powodem, by odstąpić od zakupu, za to są pozycjami w planie integracji.
Co trzeba zrobić w pierwszych stu dniach po przejęciu?
Pierwszego dnia przejąć konta administracyjne, cofnąć dostęp odchodzącym administratorom i włączyć uwierzytelnianie wieloskładnikowe. W pierwszych trzydziestu dniach dokończyć inwentarz i przetestować odtwarzanie. Potem zatwierdzić plan integracji, zacząć migrację tożsamości i poczty oraz wypowiedzieć zbędne umowy.
Czy oceniacie też umowę kupna?
Nie. Nie jesteśmy doradcą M&A, prawnikiem ani księgowym, nie wyceniamy firm i nie badamy umów pod względem prawnym. Dostarczamy część techniczną: co jest, jakie to ryzyko i ile pracy oznacza po zamknięciu transakcji. Co to znaczy dla ceny i warunków, ustalasz z własnymi doradcami.
Czytaj dalej
Z czym łączy się to badanie.
Przejęcie na stole? Pozwól nam obejrzeć IT
Napisz, co przejmujesz i co już dostałeś. Powiemy, czego jeszcze brakuje, na co spojrzelibyśmy najpierw i jak wyglądają pierwsze sto dni; stronę prawną i finansową zostawiamy Twoim doradcom.
Praktyczna wiedza o IT w Twojej skrzynce
Nowe poradniki o zarządzaniu, bezpieczeństwie i stanowiskach pracy, pisane przez ludzi, którzy wykonują tę pracę. Bez sprzedażowego gadania, a z subskrypcji zrezygnujesz jednym kliknięciem.