
ITSM dla MŚP: trzy procesy, a resztę ITIL zostawiasz
ITSM brzmi jak coś dla organizacji z własnym działem IT na pięćdziesiąt osób. Jest prostsze: to ustalenia, jak wpada zgłoszenie, jak przechodzi zmiana i co stoi z urządzeń. Firma z sektora MŚP potrzebuje trzech takich ustaleń, po jednej kartce A4 na każde, i żadnego certyfikatu.
ITSM to sposób, w jaki świadczysz IT jako usługę: jak obsługiwane są zgłoszenia, zmiany i sprzęt. ITIL to framework, który to opisuje, a narzędzie ITSM to oprogramowanie, które to wspiera; to trzy różne rzeczy.
Firma z sektora MŚP naprawdę potrzebuje trzech procesów: incydenty i wnioski, zmiany oraz zasoby. Te trzy pokrywają większość tego, co w praktyce idzie źle.
Certyfikację, radę ds. zmian i pełną bazę konfiguracji możesz zostawić, dopóki nie zażąda tego klient albo przepis. Zacznij od procesu, dopiero potem wybierz narzędzie.
Czym jest ITSM, a czym nie
ITSM to IT service management: ustalenia, z którymi świadczysz IT jako usługę dla reszty organizacji, a nie jako zbiór luźnych zleceń. Kto zgłasza problem, gdzie to zgłoszenie trafia, kto decyduje, że aktualizacja może pójść dziś wieczorem, i kto wie, który laptop należy do którego pracownika.
Trzy pojęcia mieszają się tu ze sobą i to kosztuje czas. ITSM to sposób pracy. ITIL to najbardziej znany framework opisujący ten sposób pracy, z dziesiątkami elementów zwanych „practices”. Narzędzie ITSM to oprogramowanie z zgłoszeniami, listą zasobów i przepływami pracy. Możesz robić ITSM bez stosowania ITIL i możesz kupić narzędzie ITSM, nie zmieniając żadnego ustalenia.
Dla organizacji z dwudziestoma do kilkuset stanowisk pytanie nie brzmi więc „czy wdrożyć ITIL?”, tylko: jakich ustaleń teraz brakuje i gdzie przez to coś idzie źle?
Trzy procesy ITSM, których naprawdę potrzebujesz
Gdy spojrzysz wstecz na to, co w IT poszło źle w ostatnim roku, prawie zawsze mieści się to w jednym z trzech koszyków: zgłoszenie, które leżało, zmiana, która zepsuła coś innego, albo urządzenie lub konto, o którym nikt nie wiedział, że jeszcze istnieje. To dokładnie trzy procesy, od których warto zacząć.
- Incydenty i wnioski: jak wpada zgłoszenie, kto je podejmuje i kiedy wolno je zamknąć.
- Zmiany: jak zmiana w systemach jest zapowiadana, zatwierdzana i w razie potrzeby cofana.
- Zasoby: jakie urządzenia, licencje i konta istnieją, do kogo należą i w jakim są stanie.
Te trzy są ze sobą związane. Incydent dotyczy zasobu, zmiana dotyka zasobów, a zmiana, która się nie udaje, staje się incydentem. Dlatego działają dobrze dopiero wtedy, gdy są w tym samym systemie albo przynajmniej na siebie wskazują.
Incydenty i wnioski: jedno wejście i jeden priorytet
Ustal jedno wejście. Zgłoszeń przez e-mail, telefon, wiadomość do zaradnego kolegi i kartkę na biurku nie da się policzyć ani nadzorować. Wybierz jeden kanał, w którym wszystko kończy się zgłoszeniem; telefon jest dopuszczalny, jeśli ktoś z niego zrobi zgłoszenie.
Oddziel awarie od wniosków. „Drukarka nie działa” to incydent: coś działało i przestało. „Potrzebuję drugiego monitora” to wniosek: nic się nie zepsuło, trzeba coś dostarczyć. Mają inne terminy, a kto je miesza, widzi service desk, który wydaje się wolny, choć głównie realizuje zamówienia.
Priorytet wynika z dwóch pytań: ilu ludzi lub procesów to dotyka (wpływ) i jak szybko robi się gorzej (pilność). Wystarczy tabela trzy na trzy. Dzięki niej priorytetu nie wyznacza ten, kto dzwoni najgłośniej.
Ustal wreszcie, kiedy zgłoszenie można zamknąć: dopiero gdy zgłaszający potwierdzi, że działa, albo po stałym terminie bez odpowiedzi. Zgłoszenie zamknięte przez prowadzącego bez pytania daje ładne liczby i niezadowolonych kolegów.
Zmiany bez rady ds. zmian
ITIL opisuje radę ds. zmian, która zbiera się co tydzień. Dla firmy z sektora MŚP to za ciężkie, ale idea pod spodem jest bezcenna: nikt nie zmienia niczego w systemie, od którego zależą inni, bez wiedzy drugiej osoby.
- Zmiany standardowe są zatwierdzone z góry, bo zdarzają się często i niosą mało ryzyka: założenie użytkownika, comiesięczna aktualizacja w ustalonym oknie. Stoją na liście i przechodzą bez narady.
- Zmiany zwykłe dostają krótki wniosek: co się zmienia, kiedy, kto to odczuje i jak to cofnąć. Zatwierdza jedna osoba spoza wykonawcy.
- Zmiany pilne mogą pójść najpierw, a opis powstaje po fakcie, w ciągu doby, z podaniem powodu.
Najwięcej daje ostatnie pytanie w formularzu: jak to cofniemy? Zmiana bez drogi odwrotu to hazard i lepiej to wiedzieć z góry.
Zasoby: wiedzieć, co stoi i do kogo należy
Bez listy urządzeń, licencji i kont nie powiążesz incydentu z urządzeniem, nie zobaczysz, które laptopy przestały dostawać aktualizacje, i nie ustalisz, czy odchodzący pracownik oddał wszystko. To najmniej widoczny z trzech procesów i ten, na którym opierają się dwa pozostałe.
Zacznij od małego. Przy urządzeniu: co to jest, numer seryjny, komu lub w jakie miejsce zostało wydane, od kiedy i czy nadal jest w zarządzaniu. Przy licencji: komu jest przypisana. Jak taką listę założyć i utrzymywać aktualną, opisujemy na stronie o inwentaryzacji sprzętu IT.
Czego nie potrzebujesz, to pełnej bazy konfiguracji, w której zapisana jest każda zależność między każdym serwerem a każdą aplikacją. W ITIL to duży element, a przy małym środowisku jego prowadzenie kosztuje więcej, niż daje.
Co z ITIL możesz spokojnie zostawić
ITIL napisano dla organizacji każdej wielkości, a to znaczy, że zawiera wiele rzeczy, które w małym środowisku niczego nie rozwiązują. Co w każdym razie możesz odłożyć:
- Certyfikację. Certyfikat ITIL to certyfikat osobisty po szkoleniu, a ISO/IEC 20000-1 to norma, względem której organizacja certyfikuje swoje zarządzanie usługami IT. Żadne z nich nie jest potrzebne, żeby dobrze pracować; drugie ma sens dopiero, gdy żąda tego klient albo przetarg.
- Zarządzanie problemami jako osobny proces. Wystarczy jedno ustalenie: jeśli ten sam incydent wraca trzeci raz, ktoś szuka przyczyny, zamiast naprawiać go od nowa.
- Rozbudowany katalog usług. Wystarczy jedna strona z tym, o co koledzy mogą prosić i jak długo to trwa.
- Osobną rolę procesową dla każdego elementu. W małej organizacji właścicielem wszystkich trzech procesów jest zwykle ta sama osoba. To w porządku, o ile stoi przy tym jedno nazwisko.
Jeśli Twoja organizacja podlega NIS2, udokumentowana obsługa incydentów staje się obowiązkiem. To nie zmienia tego, co robisz, tylko to, że musisz umieć pokazać, że to robisz; trzy procesy powyżej są tego początkiem.
Najpierw proces, potem narzędzie ITSM
Najczęściej popełniany błąd to zaczynanie od oprogramowania. Narzędzie ITSM z dziesiątkami modułów zachęca, by skonfigurować je wszystkie, a po pół roku są formularze z polami, których nikt nie wypełnia. Najpierw spisz trzy procesy, każdy na jednej kartce A4, i dopiero potem sprawdź, który system najłatwiej je obsłuży.
Trzy pytania, które wyostrzają wybór: czy incydenty, zmiany i zasoby są w tym samym systemie i wskazują na siebie; czy raport da się przeczytać bez objaśnień; i czy dostaniesz pełną historię, jeśli kiedyś zmienisz system?
Jeśli service desk jest outsourcowany, odpowiedź często już jest: pracujesz w systemie dostawcy, a chodzi głównie o to, żebyś mógł w nim zaglądać i żeby dane pozostały Twoje. Co jeszcze warto ustalić przy outsourcingu, opisujemy na stronie o outsourcingu IT.
Gdzie kończy się nasza praca
Co robimy. Prowadzimy service desk i zarządzanie według tych trzech procesów: jedno wejście, priorytet z wpływu i pilności, zmiany z drogą odwrotu i rejestr zasobów powiązany z każdym zgłoszeniem. Mamy certyfikaty ISO 9001 i ISO/IEC 27001, i tak sami pracujemy.
Czego nie robimy. Nie jesteśmy organizatorem szkoleń ani egzaminów: nie prowadzimy szkoleń ITIL i nie wydajemy certyfikatów. Nie jesteśmy też jednostką certyfikującą: nie certyfikujemy Twojej organizacji względem ISO/IEC 20000-1 ani innej normy i nie stwierdzamy, że spełniasz NIS2. Robi to akredytowana jednostka certyfikująca, a w zakresie prawa Twój prawnik lub doradca.
Pytania, które dostajemy w tej sprawie
Pięć, które wracają najczęściej.
Co to jest ITSM?
ITSM, czyli IT service management, to sposób, w jaki organizacja świadczy IT jako usługę: jak wpadają i są rozwiązywane zgłoszenia, jak zatwierdzane są zmiany oraz jak prowadzony jest rejestr sprzętu i licencji. Chodzi o ustalenia i odpowiedzialności, a nie o konkretny pakiet oprogramowania.
Jaka jest różnica między ITSM a ITIL?
ITSM to sposób pracy; ITIL to framework, który opisuje, jak ten sposób pracy urządzić. Można dobrze zarządzać usługami IT, nie stosując ITIL dosłownie, a wiele mniejszych organizacji bierze z niego tylko te elementy, których potrzebuje.
Jakich procesów ITSM potrzebuje firma z sektora MŚP?
W praktyce trzech: incydentów i wniosków, zmian oraz zasobów. Te pokrywają większość tego, co idzie źle: zgłoszeń, które leżą, zmian, które psują coś innego, oraz urządzeń i kont, o których nikt nie wie, że istnieją. Kolejne elementy możesz dodać, gdy organizacja rośnie.
Czy trzeba mieć certyfikat ITIL, żeby robić ITSM?
Nie. Certyfikat ITIL to certyfikat osobisty po szkoleniu, a organizacja może się certyfikować względem ISO/IEC 20000-1, ale żadne z nich nie jest potrzebne, żeby dobrze pracować. Certyfikacja ma sens dopiero, gdy żąda jej klient, przetarg lub organ nadzoru.
Czy możecie nas certyfikować względem ISO/IEC 20000 lub ITIL?
Nie. Nie prowadzimy szkoleń ITIL, nie przeprowadzamy egzaminów i nie jesteśmy jednostką certyfikującą, więc nikogo nie certyfikujemy względem żadnej normy. Świadczymy za to service desk i zarządzanie według spisanych procesów dla incydentów, zmian i zasobów.
Czytaj dalej
Gdzie te procesy lądują w praktyce.
Zmieścimy Twoje trzy procesy na jednej kartce A4?
Opowiedz nam, jak teraz wyglądają zgłoszenia, zmiany i sprzęt. Pokażemy, gdzie to się zacina i które ustalenie dodać najpierw, bez drogi przez certyfikację.
Praktyczna wiedza o IT w Twojej skrzynce
Nowe poradniki o zarządzaniu, bezpieczeństwie i stanowiskach pracy, pisane przez ludzi, którzy wykonują tę pracę. Bez sprzedażowego gadania, a z subskrypcji zrezygnujesz jednym kliknięciem.